نعمتی: تاریخ استفاده از «قلم نی» جا به جا شد/ ۷۰ سال بی خبری از گنجینه ای به نام «غار هستیجان»

به گزارش خبرنگار میراث فرهنگی خبرگزاری برنا، محمدرضا نعمتی، عضو هیات علمی پژوهشکده باستان شناسی و سرپرست تیم کاوش غار هستیجان در نشست تخصصی میراث در خطر ایران در پرتو اسناد و مدارک نویافته از «غار هستیجان» که عصر  امروز در موزه ملی برگزار شد، اظهار کرد: متأسفانه بخش کوچکی از این اسناد به خارج از کشور رفته، در مدت کاوش که با افراد مختلفی صحبت کردم مشخص شد این غار سالیان سال کاوش شده و حتی گروهی، اسناد آن را به کاشان و اصفهان برده و فروخته اند.

وی با بیان اینکه بسیاری از این کاوش ها اوایل انقلاب صورت گرفته، افزود: مردم محلی می گفتند بعضی اوقات حدود ۲۰ تا ۳۰ تیم همزمان کاوش غیرمجاز می کردند.

وی ادامه داد: بر اساس تاریخی که روی بدنه غار حک شده، حدود ۷۰ سال حفاری غیرمجاز انجام شده و عجیب است که با این حجم حفاری، هنوز این غار در فهرست آثار ملی به ثبت نرسیده است.

نعمتی تصریح کرد: غار هستیجان حدود ۷۰ میلیون سال قدمت دارد، کاوش این غار که اخیراً تمام شده در مهر و ابان سال جاری انجام شد و یکی از مشکلات ما در زمان کاوش، مسیر صعب العبور غار بود، در نهایت هم که به پای غار رسیدیم مجبور شدیم تا با یک طناب ۹ متری از آن بالا برویم تا وارد غار شویم، اما بعداً با کمک بچه های کوهنوردی یک نردبان ۹ متری روی بدنه غار نصب شد تا رفت و آمد ما آسان تر شود.

وی یکی دیگر از مشکلات کاوش غار هستیجان را خاک‌ خشک آن عنوان کرد و افزود: به دلیل شرایط غار و خاک خشک آن، با کمترین جابجایی گرد و خاک زیادی بلند می شد که فرآیند کاوش را سخت می کرد.

نعمتی وجود سنگ های بزرگ داخل غار را از دیگر‌مشکلات مسیر کاوش عنوان کرد و ادامه داد: غار هستیجان ۳ طبقه و ۵ دهلیز شمالی و جنوبی داذد، در دهانه فعلی غار با سازه معماری از سنگ‌و گچ‌ مواجه شدیم که تمام آن با اسپری و ذغال از نوشته های یادگاری پر شده بود.

وی افزود: بعد از سه و نیم متر کاوش به یک سازه معماری و یک بنا از سنگ و ملات کاهگل رسیدیم، پارچه های زیادی آنجا بود و تعداد زیادی کیسه کوچک که وقتی برای کنجکاوی یکی‌ از آنها را باز کردیم با دانه های گیاهی مواجه شدیم که باید آزمایشگاه نوع آن را تشخیص دهد. بقایای استین لباس در طرح ها و رنگ های مختلف، پارچه های بافته شده از موی بز، تعداد زیادی ریسمان حصیری، حدود ۱۰۰ مدل ابزارهای چوبی برای جمع کردن و دوخت و دوز چرم، درپوش های چرمی، بقایای کفش های چرمی، ۱۱ قطعه چرم نوشته و دو نمونه چرم نوشته همراه گل مهر که همگی در حال ترجمه هستند و بقایای سبدهای چوبی و حصیری از جمله آثار به دست آمده در این غار بودند.

نعمتی ادامه داد: از اشیاء بسیار مهمی که داشتیم گِل مهرها بودند، روی یکی از این گِل مهرها نقش یک گاو شاخ دار و کوهان دار و یک بانوی ساسانی با موهای بافته شده است که بنا بر اسناد باید همان مرواریدی باشد که در یکی از نامه ها به او اشاره شده است اما در حفاری های غیرمجاز به خیال اینکه اینها تکه ای گل است، همین طور در محوطه رها شده بود.

سرپرست تیم کاوش غار هستیجان افزود: اشیاء کشف شده در این کاوش همگی منحصر به فرد بودند اما دو  شی  خاص تر از همه بود، یکی پلمب سربی یا همان سیم و سرب دوره معاصر است که کشف فعلی نشان می دهد اولین نمونه آن مربوط به اواخر دوره ساسانی است.

وی ادامه داد: یکی دیگر از آثار شاخص هم یک قلم نی است که تاریخ استفاده از این ابزار با کشف این قلم نی جا به جا شد، چون تا پیش از این قدمت قلم نی به دوره صفوی بازمی گشت اما الان می توانیم با قاطعیت بگوییم که قلم نی قدمت ساسانی دارد و به ۱۴۰۰ سال پیش باز می گردد.سفالینه ها، شاخ حیوان و سم حیوان هم از دیگر کشفیات ما در کاوش غار هستیجان بوده است.

این باستان شناس گفت: با اینکه بخش زیادی از چرم نوشته ها پارچه ها غارت و به خارج از ایران منتقل شده اما کاوش های ما نشان داد هنوز چرم نوشته ها و یافته های زیادی وجود دارد که می تواند گوشه ای از تاریخ تاریک این سرزمین را نشان دهد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: ۷ دهه بی خبری از غارت این گنجینه عظیم، لزوم حفاطت و توجه به این غار را بیشتر کرده است. با توجه به کشف این گنجینه منحصربه فرد که در باستان شناسی ایران بی همتاست از مدیران وزارت میراث فرهنگی و مسئولان استانی انتظار داریم تا با ایجاد پروتکل های حفاظتی از غارت هرچه بیشتر این گنجینه جلوگیری کنند.

انتهای پیام/