حمله گسترده آمریکا به ونزوئلا و پیامدهای مهیب آن
در ساعات اولیه شنبه ۳ ژانویه ۲۰۲۶، صدای انفجارهای مهیب در جنوب کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، شنیده شد. خبرگزاریهای محلی از قطع برق در مناطق وسیعی از شهر خبر دادند و تصاویر دود و آتش از مجتمع نظامی فورت تیونا در غرب کاراکاس منتشر شد. این حملات که به دستور مستقیم رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، انجام شد، نقطه اوج ماهها تنش میان واشنگتن و دولت ونزوئلا بود.
جزئیات عملیات نظامی به گزارش شبکه CBS، نیروهای ویژه ارتش آمریکا موسوم به دلتا فورس در عملیاتی پیچیده موفق شدند نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، و همسرش سیلیا فلورس را بازداشت و به خارج از کشور منتقل کنند. این عملیات یادآور مأموریت ۲۰۱۹ علیه ابوبکر البغدادی رهبر داعش بود که توسط همین واحد انجام شد. ترامپ در پیامی در تروث سوشیال نوشت: «ایالات متحده با موفقیت ضربهای بزرگ علیه ونزوئلا و رهبر آن وارد کرد».
پیشینه تنشها تنش میان واشنگتن و کاراکاس از سالها پیش وجود داشت، اما از سپتامبر ۲۰۲۵ شدت گرفت. در آن زمان ناو هواپیمابر USS Gerald R. Ford به همراه پنج ناوشکن و دو رزمناو به دریای کارائیب اعزام شدند. ایالات متحده طی سه ماه بیش از ۳۰ حمله علیه قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر انجام داد و دو نفتکش ونزوئلایی را توقیف کرد. در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۵، نفتکش «The Skipper» در نزدیکی سواحل ونزوئلا توسط نیروهای آمریکایی ضبط شد. این اقدامات از سوی دولت مادورو «دزدی دریایی» و تلاش برای تغییر رژیم توصیف شد.
واکنش دولت ونزوئلا وزارت دفاع ونزوئلا بلافاصله پس از حملات بیانیهای صادر کرد و این اقدام را «تجاوز نظامی بسیار جدی» خواند. دولت اعلام کرد که اهداف غیرنظامی و نظامی در کاراکاس، میراندا، آراگوا و لاگوایرا هدف قرار گرفتهاند. مادورو پیش از بازداشت، دستور اجرای «طرحهای دفاع ملی» را صادر کرده و وضعیت اضطراری اعلام کرده بود. در بیانیه رسمی آمده بود: «تمام کشور باید فعال شود تا این تجاوز امپریالیستی شکست بخورد».
واکنشهای داخلی آمریکا در واشنگتن، این اقدام با مخالفت شدید برخی سناتورها روبهرو شد. رابن گالیگو، سناتور دموکرات از آریزونا و کهنهسرباز جنگ عراق، در شبکه X نوشت: «این جنگ غیرقانونی است؛ دومین جنگ بیدلیل در طول زندگی من.» مایک لی، سناتور جمهوریخواه از یوتا، نیز پرسید: «چه چیزی میتواند این اقدام را بدون اعلام جنگ یا مجوز کنگره توجیه کند؟» این مخالفتها نشاندهنده شکاف جدی در سیاست داخلی آمریکا نسبت به اقدام نظامی علیه ونزوئلا است.
واکنشهای بینالمللی رئیسجمهور کوبا، میگل دیاز-کانل برمودز، حملات آمریکا را «جنایتکارانه» خواند و خواستار محکومیت فوری جامعه جهانی شد. رئیسجمهور کلمبیا، گوستاوو پترو، در پستی نوشت: «کاراکاس در حال بمباران است؛ جهان باید واکنش نشان دهد.» دولت ونزوئلا نیز خواستار تشکیل فوری جلسه شورای امنیت سازمان ملل شد. در اروپا، فرانسه و اسپانیا نگرانی خود را از «بیثباتی شدید» در منطقه اعلام کردند.
ابعاد حقوقی و سیاسی ترامپ در سالهای گذشته بارها مادورو را به «نارکوتروریسم» متهم کرده بود. در ۲۰۲۰، دادگاه فدرال آمریکا علیه مادورو و چند مقام ارشد ونزوئلا به اتهام قاچاق مواد مخدر کیفرخواست صادر کرد. در تابستان ۲۰۲۵، وزارت دادگستری آمریکا جایزه دستگیری مادورو را به ۵۰ میلیون دلار افزایش داد. با این حال، کارشناسان حقوق بینالملل معتقدند بازداشت یک رئیسجمهور منتخب – هرچند با انتخابات مورد مناقشه – بدون مجوز سازمان ملل نقض آشکار قوانین بینالمللی است.
پیشینه سیاسی مادورو نیکولاس مادورو از ۲۰۱۳ پس از مرگ هوگو چاوز به قدرت رسید. او در انتخابات ۲۰۲۴ برای سومین بار پیروز اعلام شد، اما مخالفان و ناظران بینالمللی این انتخابات را «تقلبی» خواندند. ایالات متحده و اتحادیه اروپا پیروزی ادموندو گونزالس، نامزد مخالفان، را به رسمیت شناختند. با وجود فشارهای بینالمللی، مادورو در ژانویه ۲۰۲۵ سوگند یاد کرد و همچنان قدرت را در دست داشت.
سناریوهای احتمالی پس از حمله کارشناسان روابط بینالملل چند سناریو را مطرح کردهاند:
اول: استقرار دولت موقت تحت حمایت آمریکا با حضور مخالفانی، چون ماریا کورینا ماچادو، که در دسامبر ۲۰۲۵ جایزه صلح نوبل را دریافت کرد و آشکارا از سیاستهای ترامپ حمایت کرده بود.
دوم: مقاومت گسترده نیروهای نظامی وفادار به مادورو در ایالتهای بولیوار و زولیا که میتواند کشور را وارد جنگ داخلی کند.
سوم: محکومیت جهانی و فشار بر واشنگتن برای عقبنشینی، مشابه تجربه عراق در ۲۰۰۳.
ابعاد انسانی و اقتصادی حملات هوایی به کاراکاس موجب تخریب زیرساختهای حیاتی از جمله نیروگاههای برق و بندر اصلی لاگوایرا شد. سازمانهای حقوق بشری از کشته شدن دستکم ۴۰ غیرنظامی خبر دادهاند. بازار نفت جهانی نیز بلافاصله واکنش نشان داد؛ قیمت نفت برنت در لندن در همان روز بیش از ۸ درصد افزایش یافت.
انتهای پیام
