لرستان روی خط اخلاق؛ خیبر خرمآباد و احیای فرهنگ پهلوانی در فوتبال ایران
لرستان، دیار ریشهدار فرهنگ و مهماننوازی، سالهاست که نهتنها در تاریخ و تمدن، بلکه در عرصه ورزش نیز بهعنوان نمادی از اخلاقمداری و جوانمردی شناخته میشود. فوتبال در این استان، صرفاً یک رقابت ۹۰ دقیقهای نیست؛ بلکه صحنهای برای بروز ارزشهایی است که نسلبهنسل در میان مردم این سرزمین نهادینه شده است. رفتار هواداران لرستانی در ورزشگاهها، همواره مبتنی بر احترام به رقیب، حفظ شأن مسابقه و پایبندی به اصول اخلاقی بوده و همین ویژگیها، جایگاهی متمایز برای این استان در فوتبال ایران رقم زده است.
خاطرات ماندگار فوتبال ایران از سکوهای لرستان
حضور تیم گهر دورود در لیگ برتر چهاردهم در سال ۱۳۹۲ و همچنین دو فصل حضور خیبر خرمآباد در سطح اول فوتبال کشور، خاطراتی خوش و ماندگار در ذهن اهالی فوتبال بر جای گذاشته است. استقبال گرم از تیمهای مهمان، تشویق منصفانه، ایجاد فضایی امن برای خانوادهها و پرهیز از حاشیهسازی، موجب شد لرستان در میان فوتبالدوستان بهعنوان «پایتخت فرهنگی فوتبال ایران» شناخته شود؛ لقبی که نه با شعار، بلکه با رفتار هوادارانش به دست آمده است.
هواداران خیبر؛ خط قرمز فرهنگ، هنجارشکنی نیست
در معدود دیدارهایی که برخی تماشاگرنماها تلاش کردند با رفتارهای خارج از چارچوب، فضای سالم ورزشگاه را خدشهدار کنند، واکنش قاطع و مسئولانه کانون هواداران باشگاه خیبر خرمآباد، پیام روشنی به همراه داشت؛ اخراج افراد هنجارشکن از ورزشگاه نشان داد بدنه اصلی هواداران خیبر اجازه نخواهد داد فرهنگ اصیل فوتبال لرستان قربانی رفتارهای ناپسند و مقطعی شود. این اقدام، جلوهای عملی از مسئولیتپذیری اجتماعی هواداران و تعهد آنان به صیانت از هویت فرهنگی فوتبال استان بود.
زنگ خطر ناهنجاریها در فوتبال ایران
در شرایطی که طی هفتههای اخیر، شاهد افزایش فحاشیها و رفتارهای غیراخلاقی در برخی ورزشگاههای کشور بودهایم، توجه عمیق و ریشهای به این معضل بیش از هر زمان دیگری ضرورت یافته است. فوتبال، بهعنوان پرمخاطبترین رشته ورزشی کشور، نقشی فراتر از سرگرمی ایفا میکند و میتواند بستری مؤثر برای ترویج ارزشهایی چون احترام متقابل، خویشتنداری، قانونمداری و فرهنگ پهلوانی باشد.
پیامدهای اجتماعی بیتوجهی به اخلاق ورزشی
نادیده گرفتن این ارزشها، تنها به ملتهب شدن فضای ورزشگاهها محدود نمیشود، بلکه آثار آن بهسرعت به لایههای مختلف جامعه تسری مییابد؛ از عادیسازی خشونت کلامی و کاهش آستانه تحمل اجتماعی گرفته تا تضعیف سرمایه فرهنگی و اجتماعی ورزش. تجربه نشان داده است که تکرار و بیپاسخ ماندن ناهنجاریها، حتی در چند مسابقه محدود، میتواند به الگویی نگرانکننده در سطح ملی تبدیل شود.
لرستان؛ مهد فرهنگ، مهماننوازی و اخلاق ورزشی
ضربه به کیفیت فنی و اعتبار بینالمللی فوتبال
رفتارهای غیراخلاقی، تمرکز بازیکنان، داوران و عوامل اجرایی را تحتتأثیر قرار داده و کیفیت فنی مسابقات را کاهش میدهد. در سطح بینالمللی نیز، بازتاب این تصاویر و گزارشها، چهرهای مخدوش از فرهنگ ورزشی ایران ارائه میکند؛ تصویری که اصلاح آن مستلزم هزینههای سنگین مادی و اعتباری خواهد بود.
فرهنگسازی؛ فراتر از برخوردهای انضباطی
در این میان، هرچند برخوردهای انضباطی ضروری است، اما بهتنهایی راهگشا نخواهد بود. آنچه میتواند بهعنوان راهکاری پایدار عمل کند، سرمایهگذاری جدی بر فرهنگسازی است؛ از آموزش هواداران در سنین پایه و تولید محتوای فرهنگی هدفمند در رسانهها گرفته تا بهرهگیری از چهرههای اخلاقمدار، اجرای برنامههای فرهنگی پیش از مسابقات و تقویت نقش کانونهای هواداری مسئولیتپذیر.
قانونمداری؛ ستون امنیت و اخلاق در ورزشگاهها
تدوین و اجرای قوانین شفاف، عادلانه و اطلاعرسانی دقیق درباره پیامدهای رفتارهای غیراخلاقی، میتواند حس مسئولیتپذیری جمعی را افزایش داده و از تکرار ناهنجاریها جلوگیری کند؛ مسیری که بدون همراهی هواداران، باشگاهها، رسانهها و نهادهای مسئول به نتیجه نخواهد رسید.
اخلاق ورزشی؛ مسئولیتی مشترک و آیندهساز
بیتوجهی به اخلاق در ورزش، نهتنها امنیت روانی خانوادهها و اقشار مختلف را در ورزشگاهها کاهش میدهد، بلکه بهتدریج موجب فاصله گرفتن جامعه از فضای ورزش و فرسایش سرمایه اجتماعی آن میشود.صیانت از اخلاق، احترام و فرهنگ پهلوانی در فوتبال، مسئولیتی همگانی و ضرورتی مستمر است؛ ضرورتی که تحقق آن نیازمند نگاه بلندمدت، همافزایی نهادی و تعهد عملی همه ارکان ورزش کشور خواهد بود.
✍️ امیر محمود داودی نژاد
