ماجرای نیمروزِ کاله؛ شکستِ آتش در کمتر از ۶ ساعت و بدون تلفات جانی در مصاف با آتشنشانان
به گزارش برنا؛ بعدازظهر و شامگاه پانزدهمین روز دی امسال برای شهروندان ساکن شهر آمل و به ویژه مناطق غربی این شهر صنعتی، به روزی پرالتهاب تبدیل شد. برخاستن دودی غلیظ از محوطه بزرگ شرکت کاله و مشاهده زبانههای شعله آتش در این محوطه از نقاط مختلف شهر خبر از وقوع یک آتشسوزی گسترده و جدی میداد که به جان یکی از بخشهای بزرگترین واحد صنعتی مازندران افتاده بود.
آتشسوزی در واحدهای صنعتی همه جای دنیا رخ میدهد و در مازندران هم کمسابقه نیست. آتشسوزی گسترده آبان ۱۴۰۳ در کارخانه عطاطب شهرک صنعتی چمستان، آتشسوزی کارخانه فوم ساری در تیر ۱۳۹۸ و موارد مشابه و متعدد دیگر در مازندران تا کنون رخ داد.
حتی در واحدهای مختلف شرکت کاله نیز چه در مازندران و چه در سایر استانها یا خارج از کشور نیز این حادثه رخ داده بود. آتشسوزی کارخانه کاله در کربلا در سال ۱۳۹۸، آتشسوزی واحد ماست میوهای شرکت کاله در سال ۱۳۹۶، آتشسوزی انبار تاسیسات کاله در سال ۱۳۹۵ و آتشسوزی در سالن تولید شرکت کاله آمل در سال ۱۳۹۱ از جمله حوادث آتشسوزی مرتبط با شرکت کاله هستند.
اما آتشسوزی روز ۱۵ دی در مجتمع اصلی شرکت کاله به دلیل جایگاه مهم این واحد در اشتغال صنعتی استان، سهم بالا در اقتصاد بخش صنعت مازندران و صادرات مواد غذایی از استان و قرار داشتن در همسایگی مناطق مسکونی از حساسیت و اهمیت ویژهای برخوردار بود. آتشی که در صورت مهار نشدن در زمان مناسب میتوانست به واحدهای مختلف این مجموعه بزرگ صنعتی و حتی مناطق مسکونی و تجاری اطراف نیز سرایت کند و به انفجارهای خطرناک نیز بینجامد.
بعدازظهر روز ۱۵ دی در یکی از قسمتهای مجتمع کاله، اقدامات تاسیساتی و جوشکاری در حال انجام بود که بیتوجهی به نکات ایمنی و حفاظتی یکی از جرقههای ناشی از جوشکاری را به نقطه آغاز یک آتشسوزی مهیب تبدیل کرد. افتادن یک جرقه یا ترشح جوشکاری روی پوشش پشمشیشهای به کار رفته در سقف سازهای که انبار کارتونهای بستهبندی شرکت کاله بود، نقطه اولیه آتشسوزی را شکل داد. آتش به سرعت در پوشش پشمشیشهای گسترده شد و با سرایت به کارتونهای موجود در انبار، پیش از اینکه نیروهای امدادی شرکت بتوانند اقدامی انجام دهند به آتشی بزرگ و مهیب تبدیل شد.
بلافاصله اعزام نیروهای آتشنشانی از ایستگاههای مختلف شهر آمل به شرکت کاله آغاز شد، اما تا رسیدن نیروها حجم و گستره آتش افزایش یافت. برخاستن دود غلیظ سیاه و مشاهده آن از نقاط مختلف شهر آمل و مناطق اطراف توجهها را به کاله جلب کرد و ترافیک محدوده مقابل ورودی شرکت در ابتدای جاده آمل-چمستان سنگین شد. این وضعیت سبب شد مدیرکل مدیریت بحران مازندران خواستار خودداری تردد خودرویی شهروندان در مناطق پیرامونی شرکت کاله شود. در فضای مجازی و رسانهای نیز کاله به سرعت مورد توجه قرار گرفت و فیلمها و عکسهای مربوط به حادثه از زوایای مختلف بازنشر میشد.
آمادهباش ظرفیتهای استانی و ملی
حدود ۲ ساعت از آغاز آتشسوزی گذشته بود و بیم این وجود داشت که با توجه به سرعت و حجم بالای آتش، خسارات بیشتری گریبان کاله و حتی مناطق پیرامونی این شرکت را بگیرد. اما تجربه به دست آمده از آتشسوزی الیت در هماهنگسازی نیروها و به کارگیری ظرفیتهای امدادی استانی و ملی به کار گرفته شد و با ورود مستقیم و پیگیری ویژه استاندار، همه ظرفیتهای استانی برای کمک به مهار آتشسوزی این شرکت بزرگ صنایع غذایی در حالت آمادهباش قرار گرفتند. بر همین اساس نیز علاوه بر تجهیزات و نیروهای آتشنشانی شهرستان آمل، ۲۰ دستگاه خودررو آتشنشان و آبرسان از شهرهای همجوار به محل حادثه اعزام شدند.
مهدی یونسی رستمی پس از صدور دستور بهکارگیری همه ظرفیتهای استانی برای کمک به مهار آتشسوزی کاله، موضوع را بلافاصله به رئیسجمهور، معاون اول رئیسجمهور، وزیر کشور و رئیس ستاد مدیریت بحران کشور اطلاع داد و خواستار همراهی برای اعزام نیرو از استانهای همسایه و حتی انجام عملیات هوایی در صورت نیاز به افزایش توان عملیاتی شد.
اقدام یونسی رستمی برای بهرهگیری از ظرفیتهای ملی در این زمینه به سرعت نتیجه داد و معاون اول رئیسجمهور در نخستین ساعات آتشسوزی، به صورت مستقیم و در تماس تلفنی پیگیر آخرین وضعیت امدادرسانی و عملیات مهار آتشسوزی شد. محمدرضا عارف در تماسهای جداگانه با رئیس سازمان مدیریت بحران کشور، استاندار مازندران و رئیس جمعیت هلال احمر با تأکید بر ضرورت مدیریت سریع و هماهنگ حادثه، خواستار بهکارگیری همه ظرفیتهای امدادی، ایمنی و خدماتی برای مهار هرچه سریعتر آتشسوزی و جلوگیری از گسترش خسارات شد.
احتمال انفجار و اوج اضطراب؛ دستور تخلیه اضطراری
اوج اضطراب و التهاب در مناطق اطراف شرکت کاله زمانی رقم خورد که احتمال رسیدن آتش به مخزن گاز آمونیاک نگرانیهایی درباره احتمال انفجار تقویت میکرد. اتفاقی که در صورت وقوع میتوانست حادثهای بزرگ را در غرب آمل رقم بزند و حجم خسارات را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
همین موضوع سبب شد که حوالی ساعت ۱۹ دستور تخلیه اضطراری ساختمانهای مناطق پیرامونی مجتمع شرکت کاله تا شعاع هزار متری صادر شود.
مصطفی سوادکوهی اعلام کرد که بر اساس توصیههای ایمنی کارشناسان آتشنشانی حاضر در محل و با توحه به گستردگی و حجم آتش، برای پیشگیری از خسارات جانی و جلوگیری از آسیب به ساکنان مناطق مسکونی و تجاری پیرامون این مجتمع، اعلام شد که همه واحدهای مسکونی و تجاری در شعاع هزار متری شرکت کاله تا زمان مهار آتش این منطقه را ترک کنند.
بر همین اساس تخلیه احتیاطی و پیشگیرانه بیمارستان امام علی(ع) آمل نیز به سرعت آغاز شد تا در صورت وقوع انفجارهای احتمالی، آسیبی به بیماران نرسد.
ماموریت برای ایلوشین
زبانههای آتش و سرعت بالای گسترش آن احتمال طولانی شدن آتشسوزی را تقویت کرده بود. گستره آتش به حدود هفت هزار متر مربع رسیده بود و احتمال افزایش آن نیز وجود داشت. به همین دلیل در نخستین گام به موازات تلاش آتشنشانها برای محاصره آتش و جلوگیری از پیشروی شعلهها که جلوگیری از پیشرفت آتشسوزی در این محوطه را در پی داشت، پیگیریهایی از سوی استاندار برای انجام عملیات هوایی مهار آتش نیز صورت گرفت که به دریافت مجوز اعزام هواپیمای ایلوشین برای مهار آتشسوزی آمل منجر شد.
مهدی یونسی رستمی که برای بازدید میدانی عازم محل حادثه شده بود، حوالی ساعت ۱۹:۳۰ یعنی کمتر از چهار ساعت پس از آغاز آتشسوزی در گفتوگویی اعلام کرد که موافقت و مجوز پرواز هواپیمای ایلوشین به سمت مازندران برای مهار آتشسوزی کاله دریافت شد و عملیات آبگیری این هواپیمای آتشنشان برای پرواز به سمت آمل در حال انجام است.
آتش در محاصره آتشنشانان
تلاش آتشنشانان برای محاصره آتش و جلوگیری از رسیدن آتش به مخازن آمونیاک در حوالی ساعت ۲۰ نتیجه داد و با اعلام مدیرعامل آتشنشانی آمل، آتشنشانان توانستند کانون آتشسوزی را در کنترل خود در بیاورند و از رسیدن آتش به مخازن آمونیاک جلوگیری کنند تا نگرانیهای موجود در این زمینه برطرف شود.
دقایقی بعد نیز آتشنشانان توانستند به طور کامل آتش را محاصره کنند و تا پیش از ساعت ۲۱ حدود ۶۰ درصد آتشسوزی مهار شد و شدت آتش کاهش یافت.
در شرایطی که در نخستین ساعات آتشسوزی پیشبینی میشد مهار آتش در شب با مشکل مواجه شود و حتی احتمال ادامه آتشسوزی تا روز سهشنبه نیز وجود داشت، تلاش و همافزایی و برنامهریزی درست آتشنشانان حاضر در صحنه و مدیریت درست و چندجانبه حادثه سبب شد که در کمتر از ۶ ساعت یکی از بزرگترین آتشسوزیهای صنعتی مازندران بدون تلفات جانی به طور کامل مهار شود. به همین دلیل نیز اعزام هواپیمای ایلوشین به آمل منتفی شد.
از ساعات پایانی شامگاه دوشنبه با فروکش کردن زبانههای آتش در شرکت کاله، عملیات لکهگیری آغاز شد که به گفته مدیرکل مدیریت بحران مازندران تا بامداد روز سهشنبه ادامه داشت.
سرعت بالا در مهار، اقدامات پیشگیرانه جنبی و برنامهریزی برای احتمال وقوع شرایط بحرانی، فرآیند عملیات مهار آتشسوزی شرکت کاله را با توجه به حجم بالای آتش، حساسیت زیاد ناشی از وجود مواد سوختنی، قرار داشتن در نزدیکی منطقه مسکونی، احتمال وقوع انفجار مهیب و تجهیزات آتشنشانی موجود در مازندران، به یکی از اقدامات موفق در مقابله با آتشسوزیهای بزرگ مازندران تبدیل کرد.
