فراخوان تخلیه غیرنظامیان پیش از عملیات نظامی در سودان جنوبی

در اقدام بی‌سابقه که نگرانی جامعه بین‌المللی را برانگیخت، ارتش سودان جنوبی، دوشنبه به تمام غیرنظامیان، سازمان‌های مردم‌نهاد و کارکنان مأموریت سازمان ملل متحد در این کشور (UNMISS) اعلام کرد ظرف ۴۸ ساعت مناطق تحت کنترل گروه‌های مخالف مسلح در ایالت جانگ‌لِی را تخلیه کنند. این فراخوان که از طریق بیانیه ویدیویی سرهنگ لول روی کوآنگ، سخنگوی ارتش، منتشر شد، مستقیماً ساکنان و فعالان حاضر در سه منطقه «نیرول»، «اورور» و «آکوبو» را هدف قرار داده است. کوآنگ با اعلام آمادگی ارتش برای آغاز یک عملیات گسترده نظامی با نام رمز «صلح پایدار» علیه نیرو‌های «جنبش/ارتش آزادیبخش خلق سودان-مخالف» (SPLM/A-IO)، هشدار داد که پس از اتمام مهلت، هر فرد مسلح غیرنظامی در نزدیکی اردوگاه‌ها یا مواضع مخالفان، یک «هدف نظامی مشروع» محسوب خواهد شد. وی از غیرنظامیان خواست تا سلاح‌های خود را تسلیم کرده و همراه خانواده و دام‌هایشان به مناطق تحت کنترل دولت نقل مکان کنند. این اخطار در حالی صادر می‌شود که بر اساس گزارش‌های میدانی، درگیری‌های اخیر میان نیرو‌های دولتی و مخالفان در جانگ‌لِی تاکنون منجر به آوارگی دست‌کم ۱۸۰ هزار نفر شد.

واکنش فوری مأموریت سازمان ملل متحد در سودان جنوبی حاکی از نگرانی عمیق از تبعات انسانی این تصمیم بود. نمایندگی سازمان ملل در بیانیه‌ای جداگانه ابراز داشت که از «گزارش‌های نگران‌کننده‌ای» مبنی بر تشویق نیرو‌های نظامی به حمله به غیرنظامیان در جانگ‌لِی آگاه است و بر ضرورت محافظت از جان شهروندان در هر شرایطی تأکید کرد. سودان جنوبی که از زمان استقلال در ۲۰۱۱، شاهد یکی از پیچیده‌ترین و خونبارترین جنگ‌های داخلی آفریقا بوده، باوجود امضای توافقنامه صلح احیاشده در ۲۰۱۸ و سپس «برنامه راهنمای سیاسی» در ۲۰۲۲، هرگز به ثبات واقعی دست نیافته است. ریشه این درگیری به اختلافات عمیق قومی-سیاسی بین سالوا کیر، رئیس‌جمهور از قبیله «دینکا»، و معاون سابقش «ریاک مشار» از قبیله «نوئر» بازمی‌گردد که در دسامبر ۲۰۱۳ به یک جنگ تمام‌عیار داخلی تبدیل شد.

ایالت جانگ‌لِی از مناطق حاصل‌خیز و پرجمعیت، همواره صحنه رقابت و درگیری میان گروه‌های مسلح وابسته به قبایل محلی بود. کنترل این منطقه از نظر امنیت غذایی و نیز دسترسی به برخی مسیر‌های تجاری، اهمیت دارد. تحلیل‌گران معتقدند دستور اخیر ارتش برای تخلیه، نشان‌دهنده قصد دولت مرکزی برای انجام عملیات گسترده و قاطع در مناطق استراتژیک تحت نفوذ مخالفان است؛ عملیاتی که ممکن است با هدف تضعیف قطعی پایگاه‌های رقیب و تحمیل سلطه امنیتی کامل طراحی شده باشد. با این حال، پیامد‌های بشردوستانه چنین اقدامی می‌تواند فاجعه‌بار باشد. بسیاری ساکنان این مناطق، چند بار در طول سال‌های جنگ آواره شده‌اند و زیرساخت‌های اولیه برای اسکان و تأمین مایحتاج ده‌ها هزار آواره جدید، آسیب‌دیده یا اصلا وجود ندارد.

از سوی دیگر، تنش‌های سیاسی در سطح ملی نیز در ماه‌های اخیر تشدید شد. در فوریه سال گذشته، نیرو‌های شبه‌نظامی موسوم به «ارتش سفید» که عمدتا از جوانان قبیله نوئر و وفادار به ریک مشار تشکیل شده‌اند، کنترل بخش‌هایی از ایالت «بالای نیل» را به دست گرفتند. این اتفاق منجر به دستگیری چند ژنرال و وزیر وابسته به جناح مخالف شد. هم‌اکنون، ریک مشار و تعدادی از رهبران مخالف زندانی، با اتهامات سنگینی از جمله قتل، خیانت، جرائم علیه بشریت، و همچنین توطئه و تأمین مالی فعالیت‌های «تروریستی» مواجه هستند. این چرخه بازداشت‌ها و اتهام‌زنی‌ها، فضای اعتماد لازم برای اجرای واقعی توافق صلح را بیش از پیش مخدوش کرد. بحران کنونی در جانگ‌لِی همچنین در بستر یک فاجعه انسانی گستردهتر رخ می‌دهد. بر اساس گزارش‌های کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل (UNHCR)، سودان جنوبی با حدود ۲.۳ میلیون آواره داخلی و ۲.۳ میلیون پناهنده در کشور‌های همسایه، یکی از بزرگترین بحران‌های آوارگی در جهان را تجربه می‌کند. در چنین شرایطی، هر تشدید درگیری می‌تواند بر شکنندگی معیشت باقی‌مانده مردم و نیز توانایی سازمان‌های امدادی برای ارائه خدمات حیاتی تأثیر منفی بگذارد.

انتهای پیام/