پایتخت در خاموشی شبانه آب

اگر روند مصرف کنترل نشود ناچاریم برای حفظ پایداری شبکه در برخی ساعات شب فشار آب را به حداقل برسانیم. این هشدار صریح عباس علی‌آبادی وزیر نیرو فقط یک توصیه مدیریتی نیست بلکه نشانه آن است که تأمین آب شهری به نقطه‌ای رسیده که کاهش فشار شبانه در تهران و چند کلان‌شهرهای دیگر نه یک تصمیم مقطعی بلکه حاصل سال‌ها انباشت بحران است: افت ذخایر سدها، فرسودگی شبکه، نشت گسترده، رشد مصرف شهری و حکمرانی آبی که به جای درمان ریشه‌ای با مُسکن‌های موقت پیش رفته و اکنون به مرز تصمیم‌های ناگزیر رسیده است.

در همین زمینه عیسی بزرگ‌زاده سخنگوی صنعت آب اعلام کرده است: از حدود ساعت ۱۲ شب تا نزدیک صبح فشار آب در شبکه تهران کاهش می‌یابد تا هم میزان هدررفت شهری کم شود و هم فرصت لازم برای آبگیری مخازن فراهم شود.

با این حال گزارش‌های میدانی برنا نشان می‌دهد افت فشار شبانه دیگر یک پدیده محدود به چند ساعت مشخص نیست. در هفته‌های اخیر ساکنان برخی مناطق تهران از ادامه کاهش فشار تا ساعات ابتدایی صبح خبر می‌دهند وضعیتی که در موارد متعدد عملاً به قطعی کامل آب تبدیل شده است.

ادامه افت فشار تا ساعات ابتدایی صبح به‌ویژه در ساختمان‌های بلند و محله‌های مرتفع مستقیماً زندگی روزمره خانوارها را تحت تأثیر قرار داده است. از مشکلات بهداشتی و نظافتی گرفته تا اختلال در کار کسب‌وکارهای کوچکی که به دسترسی پایدار به آب نیاز دارند.

مصرف بالای آب فشار شبکه تهران را تشدید کرد

مصرف سالانه آب شرب در تهران بین ۱.۱ تا ۱.۲ میلیارد مترمکعب برآورد می‌شود، اما مجموع مصرف آب پایتخت با احتساب مصارف صنعتی، خدماتی و سایر مصارف غیرشرب به حدود ۴ میلیارد مترمکعب در سال می‌رسد؛ رقمی سنگین برای کلان‌شهری که در اقلیم خشک قرار دارد.

سرانه مصرف آب در تهران روزانه حدود ۲۵۰ لیتر برای هر نفر است در حالی که الگوی استاندارد مصرف ۱۳۰ لیتر تعریف شده است. این فاصله ۱۲۰ لیتری به معنای مصرف مازاد سالانه نزدیک به ۴۰۰ میلیون مترمکعب آب است؛ حجمی معادل ظرفیت یک سد متوسط شهری.

این میزان مصرف اضافی شبکه توزیع آب را به‌طور مداوم تحت فشار قرار داده و مانع بازیابی کامل مخازن محلی در ساعات مختلف شبانه‌روز می‌شود.

ذخایر سدهای کشور ۱۸ درصد کاهش یافت

آخرین آمار از وضعیت سدهای کشور نشان می‌دهد ذخایر آبی وارد مرحله نگران‌کننده‌ای شده است. حجم آب موجود در مخازن سدها اکنون ۱۸.۳۷ میلیارد مترمکعب است؛ رقمی که در مقایسه با ۲۲.۴۳ میلیارد مترمکعب سال گذشته ۱۸ درصد کاهش را ثبت می‌کند. همزمان میزان پرشدگی سدها تنها ۳۵ درصد اعلام شده یعنی حدود ۶۵ درصد ظرفیت مخازن خالی است.

کاهش ذخایر در داده‌های ورودی و خروجی سدها نیز دیده می‌شود. از ابتدای سال آبی جاری تاکنون ۶.۸۸ میلیارد مترمکعب آب از سدها رهاسازی شده که نسبت به سال قبل ۲۶ درصد کمتر است. در مقابل ورودی سدها نیز به ۶.۶۲ میلیارد مترمکعب رسیده که نسبت به سال گذشته ۸ درصد افت دارد.

وضعیت بارش‌ها نیز کمکی به جبران این کسری نکرده است. ارتفاع تجمعی بارندگی کشور ۹۵.۵ میلی‌متر ثبت شده عددی پایین‌تر از میانگین بلندمدت ۱۰۳.۴ میلی‌متر که از ادامه کم‌بارشی حکایت دارد.

بازسازی شبکه آب تهران از فرسودگی عقب ماند

الگوی مصرف شبانه آب در تهران فاصله قابل‌توجهی با استانداردهای جهانی دارد. در بسیاری از کلان‌شهرهای جهان مصرف آب در ساعات شب تا ۴۰ درصد کاهش می‌یابد، اما این افت در تهران معمولاً از ۱۰ تا ۱۵ درصد وحتی به صورت کامل  قطع می‌شود. تداوم فعالیت‌های اقتصادی و شهری در طول شب باعث شده شبکه آب پایتخت عملاً در وضعیت مصرف پیوسته قرار گیرد.

همچنین هدررفت آب در شبکه توزیع تهران همچنان یکی از چالش‌های جدی مدیریت منابع آب پایتخت است. حدود ۹ تا ۱۰ درصد آب تولیدی به‌دلیل نشت‌های آشکار و پنهان پیش از رسیدن به مشترکان از دست می‌رود به بیان دیگر تقریباً یک‌دهم آب تصفیه‌شده وارد چرخه مصرف واقعی نمی‌شود. این حجم اتلاف معادل مصرف سالانه چند میلیون نفر است و فشار مضاعفی بر منابع محدود آبی تهران وارد می‌کند.

کاهش حتی بخشی از این هدررفت می‌تواند فشار عملیاتی وارد بر شبکه را به‌طور محسوسی کاهش دهد. با این حال نوسازی زیرساخت‌های فرسوده نیازمند سرمایه‌گذاری سنگین است تعویض هر کیلومتر لوله فرسوده میلیاردها تومان هزینه دارد و روند بازسازی شبکه همچنان از سرعت فرسودگی آن عقب‌تر است.

انتهای پیام/