سیدعباس صالحی :همزیستی دیرینه کتاب و تمدن ایرانی

به گزارش گروه فرهنگ و هنر برنا؛سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در آیین اختتامیه چهل‌وسومین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران که یکشنبه ۱۹ بهمن ماه در تالار وحدت برگزار شد، با اشاره به جایگاه تاریخی کتاب در تمدن ایرانی‌اسلامی، اظهار کرد: تاریخ، روایت‌های خود را در قالب کتاب‌های دینی، مذهبی، حکمی، فلسفی، ادبی و نیز علوم محض و طبیعی به یادگار می‌نهد. از جمله این گنجینه‌های ارزشمند، میراث علمی دانشگاه جندی‌شاپور است که از دوران شاپور اول تا دوره اسلامی و پس از آن، تاریخ درخشان و پرباری از کتابت و کتاب را نمایندگی می‌کند.

وی افزود: دایرة‌المعارف طبی جندی‌شاپور که با نام «کنّاش» شناخته می‌شود، مجموعه‌ای از دانش پزشکی بود که رد پای آن در آثار پزشکان برجسته‌ای، چون ابو زکریای رازی و دیگر اندیشمندان پس از اسلام به وضوح دیده می‌شود. اهل تحقیق و علم آگاهند که هنگامی که رازی در کتاب الحاوی خود عبارت «قالت الحوض» را به کار می‌برد، مقصودش اجماع نظر صاحبان آن دایرة‌المعارف است و هنگامی که «قال الخوزی» می‌آورد، به نظریه‌ای خاص و تفصیلی در پزشکی اشاره دارد، نه صرفاً یک دیدگاه کلی.

انقلاب کلمه

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر هم‌زیستی دیرینه کتاب و تمدن ایرانی گفت: کتاب، پیش و پس از اسلام، همزاد تمدن ایران زمین بوده است. با طلوع انقلاب اسلامی، فصل نوینی در تاریخ معاصر ما گشوده شد. ویژگی ممتاز این انقلاب آن بود که انقلاب گلوله نبود؛ انقلاب کلمه بود و کتاب در این مسیر پربرکت ۴۵ ساله جایگاه رفیع و بی‌بدیل خود را بازیافت.

صالحی با بیان آمار‌هایی از رشد کمی و کیفی کتاب در کشور، تصریح کرد: در فاصله سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷، یعنی طی ۳۷ سال، حدود ۵۰ هزار عنوان کتاب منتشر شد؛ حال آنکه از آغاز انقلاب اسلامی تاکنون، شمار کتاب‌های چاپ اول و تجدیدچاپ به بیش از یک و نیم میلیون عنوان رسیده است. نمی‌توان پنداشت که این حجم از تولید، بی‌ثمر یا کم‌فایده بوده است. بخش عمده‌ای از این آثار، سودمند و اثرگذار هستند و این خود یکی از دستاورد‌های بزرگ انقلاب اسلامی است که در این چهار و نیم دهه، سهم کمی و کیفی تألیف و کتابت تا این حد رشد یافته است.

نقش زنان در عرصه تألیف

وی در ادامه به افزایش نقش زنان در عرصه تألیف اشاره کرد و گفت: پیش از انقلاب، فقط حدود هشت درصد از مؤلفان را زنان تشکیل می‌دادند؛ در دهه چهارم انقلاب این رقم به ۲۹ درصد رسید و امروز به حدود ۴۰ درصد نزدیک شده‌ایم. این تحول، گامی بلند در راستای تحقق عدالت جنسیتی در حوزه تولید علم و فرهنگ به شمار می‌آید که از برکات انقلاب اسلامی است. در حوزه موضوعات و محتوای کتاب‌ها نیز پیشرفت‌های مشابهی قابل مشاهده است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با ارائه نمونه دیگری از این رشد افزود: درحالی که پیش از انقلاب، حدود چهار هزار عنوان کتاب در حوزه علوم کاربردی مانند مهندسی وجود داشت، در دهه چهارم انقلاب، این رقم به ۸۸ هزار عنوان افزایش یافته است. مسیری که انقلاب اسلامی در این چهل‌وپنج سال در عرصه کتاب پیموده، قابل تحلیل و دربردارنده معنایی عمیق است. این گستره و ژرفا، بر بنیاد همان اصلی است که پیشتر گفتم، ایران، پیش و پس از اسلام، با کتاب عجین بوده و انقلاب اسلامی، بازگشتی آگاهانه به این هسته معنایی و هویت‌بخش بود.

صالحی در پایان با اشاره به نقش مؤثر مؤلفان در جامعه اسلامی بیان کرد: امروز که بر شمار مؤلفان و عالمان در جامعه اسلامی افزوده شده است، باید پیوند آنها را با مسائل و نیاز‌های جامعه مستحکم‌تر کرده و نسبتشان با دغدغه‌های مردم را عمیق‌تر و وثیق‌تر کنیم.

انتهای پیام/