چشم‌انداز قیمت محصولات کشاورزی جهان در سال ۲۰۲۶

پیش‌بینی می‌شود شاخص قیمت محصولات کشاورزی گروه بانک جهانی در سال ۲۰۲۶ حدود ۲ درصد کاهش یابد. انتظار می‌رود قیمت مواد غذایی و مواد خام کشاورزی به‌طور کلی در سطوح نسبتاً باثبات باقی بمانند، زیرا رشد عرضه همگام با تقاضا پیش می‌رود، در حالی که قیمت نوشیدنی‌ها با گسترش عرضه، حدود ۷ درصد کاهش خواهد یافت. به‌طور کلی، ریسک‌های چشم‌انداز قیمت کالا‌ها تا حد زیادی متوازن ارزیابی می‌شوند.

از سمت افزایشی، وقوع پدیده‌های شدید آب‌وهوایی، کاهش تنش‌های تجاری که بر برخی کالا‌های قیمت‌گذاری‌شده بر مبنای آمریکا اثر می‌گذارد (به‌ویژه سویا)، و افزایش هزینه نهاده‌ها (به‌خصوص گاز طبیعی برای تولید کود) می‌تواند قیمت‌ها را بالاتر ببرد. در مقابل، کاهش تقاضای سوخت‌های زیستی و کندتر شدن رشد اقتصاد جهانی ممکن است فشار کاهشی بر قیمت‌ها وارد کند.

رشد جهانی

پیش‌بینی‌های قیمت محصولات کشاورزی بر این فرض استوار است که رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ به ۲.۶ درصد کاهش یابد، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۵ برابر با ۲.۷ درصد بوده است. این کاهش اندک نشان‌دهنده تاب‌آوری اقتصاد جهانی در برابر تشدید تنش‌های تجاری و عدم‌قطعیت‌های سیاستی است؛ تاب‌آوری‌ای که با افزایش موجودی انبارها، اشتهای بالای ریسک‌پذیری و سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی پشتیبانی می‌شود.

با این حال، ریسک‌های چشم‌انداز رشد همچنان بیشتر به سمت نزولی متمایل‌اند. ضعف بیش از انتظار در فعالیت اقتصادی جهانی می‌تواند تقاضای کالا‌ها را کاهش دهد و فشار کاهشی بر قیمت مواد غذایی وارد کند؛ به‌ویژه بر روغن‌های خوراکی و گوشت گاو که نسبت به سایر اقلام غذایی حساسیت بیشتری به شرایط اقتصاد جهانی دارند.

نوسانات دلار آمریکا

تحولات ارزش دلار آمریکا همچنان نقش مهمی در تعیین قیمت کالا‌ها ایفا خواهد کرد. دلار در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ حدود ۶ درصد در برابر سبدی از ارز‌های اصلی تضعیف شد و از آن زمان تاکنون در سطحی نسبتاً باثبات قرار گرفته است. از آنجا که اغلب کالا‌ها با دلار قیمت‌گذاری می‌شوند، تضعیف دلار معمولاً به افزایش قیمت دلاری کالا‌ها کمک می‌کند، در حالی که تقویت دلار معمولاً فشار کاهشی بر آنها وارد می‌کند.

سیاست‌های پولی

سیاست پولی نیز بر پویایی قیمت کالا‌ها اثرگذار خواهد بود. نرخ وجوه فدرال (تعیین‌شده توسط فدرال‌رزرو آمریکا) از ۵.۳ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۳.۶ درصد تا پایان دسامبر ۲۰۲۵ کاهش یافته است. نرخ‌های بهره پایین‌تر معمولاً با تشویق جریان‌های سرمایه‌گذاری، کاهش هزینه‌های تأمین مالی و — به‌طور غیرمستقیم — تضعیف دلار آمریکا، از قیمت کالا‌ها حمایت می‌کنند. از این رو، هم سرعت و هم مقیاس تغییرات آتی سیاست پولی از عوامل کلیدی تعیین‌کننده مسیر قیمت کالا‌ها خواهد بود.

سیاست‌های تجاری

تغییرات در سیاست‌های تجاری و تعرفه‌ها میان اقتصاد‌های بزرگ در سال ۲۰۲۵ باعث نوسانات قابل‌توجه قیمت کالا‌ها شد. به‌طور خاص، تشدید دوباره تنش‌ها میان ایالات متحده و چین در نیمه دوم سال، شکاف‌های قیمتی را افزایش داد و انحراف مسیر‌های تجاری در بازار جهانی سویا را تشدید کرد، پیش از آنکه کاهش تنش‌ها در اواخر ۲۰۲۵ به محدود شدن این شکاف‌ها کمک کند. بروز مجدد تنش‌های مشابه می‌تواند بار دیگر بازار‌های کالایی را دچار اختلال کند.

شدت پدیده لا نینا

سناریوی پایه پیش‌بینی قیمت محصولات کشاورزی بر وقوع یک پدیده لا نینای ضعیف و کوتاه‌مدت استوار است. اگر لا نینا قوی‌تر یا ماندگارتر از انتظار باشد، می‌تواند شرایط گرم‌تر و خشک‌تر از حد معمول را در مناطق مهم کشاورزی — از جمله آرژانتین، جنوب برزیل و سواحل خلیج مکزیک در آمریکا — به همراه داشته باشد. چنین شرایطی می‌تواند تولید محصولات اصلی مانند ذرت، گندم و سویا را مختل کرده و قیمت‌ها را بالاتر از پیش‌بینی‌های فعلی ببرد.

هزینه نهاده‌ها

قیمت کود‌های شیمیایی در سال ۲۰۲۵ به‌دلیل تقاضای بالا، محدودیت‌های تجاری و کمبود تولید، ۱۸ درصد افزایش یافت. در افق پیش‌رو، انتظار می‌رود قیمت‌ها در سال ۲۰۲۶ حدود ۵ درصد کاهش یابد؛ مشروط به آنکه چین به روند کاهش محدودیت‌های صادراتی کود‌های نیتروژنه و فسفاته ادامه دهد — تغییری که از سپتامبر ۲۰۲۵ آغاز شده است. با این حال، این چشم‌انداز همچنان شکننده است. بازگشت محدودیت‌های صادراتی، افزایش قیمت گاز طبیعی یا تقاضای قوی‌تر از انتظار می‌تواند هزینه کود را بالا نگه دارد و قیمت مواد غذایی را بالاتر از برآورد‌های فعلی سوق دهد.

تقاضای سوخت‌های زیستی

افزایش تبدیل محصولات غذایی به سوخت‌های زیستی، نقش فزاینده‌ای در شکل‌دهی به بازار‌های کشاورزی دارد. در سال ۲۰۲۵، قیمت روغن‌های خوراکی به‌واسطه افزایش مصرف داخلی به‌عنوان خوراک تولید بیودیزل تقویت شد؛ امری که ناشی از افزایش الزامات اختلاط در برزیل، برنامه‌های افزایش در اندونزی و پایان اعتبار‌های مالیاتی آمریکا برای واردات سوخت‌های زیستی بود. انتظار می‌رود این حمایت ادامه یابد، اما کاهش قیمت نفت خام یا تسهیل الزامات اختلاط می‌تواند تقاضا را محدود کرده و فشار کاهشی بر قیمت‌ها وارد کند.

ثبات نسبی قیمت‌ها، اما با چشم‌اندازی نامطمئن

انتظار می‌رود وفور عرضه جهانی باعث شود قیمت مواد غذایی و مواد خام کشاورزی به‌طور کلی باثبات باقی بماند، در حالی که قیمت نوشیدنی‌ها — به‌ویژه قهوه و کاکائو — روندی کاهشی داشته باشد. ریسک‌های این پیش‌بینی‌ها تا حد زیادی متوازن‌اند. ریسک‌های افزایشی ناشی از رخداد‌های شدید آب‌وهوایی، کاهش تنش‌های تجاری در برخی کالا‌های مبتنی بر بازار آمریکا (به‌خصوص سویا)، و افزایش بیش از انتظار هزینه نهاده‌ها مانند گاز طبیعی برای تولید کود، با ریسک‌های کاهشی ناشی از افت تقاضای سوخت‌های زیستی و کندتر شدن رشد اقتصاد جهانی خنثی می‌شوند.

انتهای پیام/