میدان امیرچقماق؛ قلب تاریخی شهر یزد

به گزارش خبرگزاری برنا از یزد، میدان امیرچخماق اصلی‌ترین مجموعه تاریخی در شهر یزد است. هرساله افراد زیادی از سراسر جهان برای دیدن این مجموعه به یزد سفر می‌کنند.

میدان امیرچخماق یزد چه زمانی ساخته شد؟

این میدان معروف در قرن نهم، توسط امیر جلال‌الدین چخماق از سرداران حکومت تیموری و با همکاری همسر وی برای آباد کردن شهر یزد ساخته شد. مرمت کاشی‌کاری‌های این مجموعه توسط استاد محمدعلی فلاحتی مروست صورت‌گرفته است.

این مجموعه در دوران صفویه دچار تغییراتی از جمله ساخت چهارسوقی روی کاروان شد. در دوره پهلوی نیز این میدان دستخوش تغییراتی مانند خیابان‌کشی‌ها گردید. همچنین تا پیش از دوران پهلوی، میدان امیرچخماق مانند بسیاری از میدان‌های شهر به محلی برای دفن اجساد مردگان تبدیل شده بود. اما با روی کار آمدن حکومت پهلوی، این رسم نیز پایان یافت.

جاذبه‌های میدان امیرچخماق را بشناسیم

میدان امیرچخماق را می‌توان نگین شهر یزد دانست. این میدان، مجموعه‌ای از آثار دیدنی است. از جاذبه‌های چشمگیر آن می‌توان به تکیه امیرچخماق، مسجد امیرچخماق، آب‌انبار ستی فاطمه و آرامگاه ستی فاطمه اشاره کرد.

تکیه امیرچخماق یزد

از تکیه امیرچخماق می‌توان به‌عنوان معروف‌ترین قسمت میدان امیرچخماق یزد نام برد. در گذشته از این بنا برای نشستن زنان و شاهان در هنگام مراسم عزاداری و نخل برداری استفاده می‌شد. این مجموعه شاه‌نشین‌هایی قوسی شکل دارد که به‌صورت یازده ردیف عمودی و قرینه ساخته شده است. سه ردیفی که در وسط این بنا قرار دارند، سه طبقه و سایر ردیف‌ها دوطبقه هستند.

در قسمت بالای ردیف وسطی تکیه، دو مناره بلند و کاشی‌کاری شده وجود دارند که در زمان قاجار به تکیه اضافه شده‌اند. غرفه میانی تکیه نیز مزین به کاشی‌کاری‌های چشم‌نواز بوده و کتیبه‌ای در آن به‌کار رفته است که تاریخ ۱۲۵۸ هجری قمری را نشان می‌دهد.

مسجد امیرچخماق

مسجد امیرچخماق یکی از معروف‌ترین مساجد در ایران محسوب می‌شود. نام‌های دیگر این مسجد، جامع نو و هوک هستند. این بنا در دوره تیموری توسط حاکم شهر یزد یعنی امیر جلال‌الدین چخماق و همسرش ستی فاطمه خاتون ساخته شده است و آن‌گونه که از شواهد پیدا است، ساخت این مسجد در سال ۸۴۱ هجری قمری به پایان رسید. این بنا از لحاظ زیبایی و اعتبار، بعد از مسجد جامع یزد قرار دارد و در سال ۱۳۱۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی کشورمان به ثبت رسیده است.

این مسجد در ضلع جنوبی میدان امیرچخماق یزد واقع شده و در کریاس آن سنگی نصب شده که روی آن متن وقف‌نامه‌ای به خط نسخ نوشته شده است. آن‌گونه که منابع گفته‌اند، برخی از مخارج مسجد و دیگر بنا‌های مجموعه امیرچخماق، از موقوفات رشیدی (قدیمی‌ترین موقوفه ثبت شده استان یزد) تأمین شده‌اند.

محراب این مسجد، با نقوش معرق و مقرنس تزیین شده است. در وسط آن نیز یک سنگ مرمر بسیار زیبا وجود دارد که شکوه هنر کاشی‌کاری اسلامی و ایرانی را نشان می‌دهد. مسجد امیرچخماق دارای دو شبستان زمستانی و تابستانی است. در بالای محراب شبستان تابستانی یک با دیگر بسیار زیبا قرار دارد. نور شبستان زمستانی نیز با سنگ مرمر تأمین می‌شود.

نکته جالبی که در رابطه‌ با این مسجد وجود دارد، عدم وجود مناره در این بنا است. عده‌ای علت این کار را اتحاد میان شیعه و سنی می‌دانند. زیرا مساجد شیعه دو مناره دارند؛ ولی مساجد اهل‌سنت تنها دارای یک مناره هستند.

آب‌انبار ستی فاطمه یزد

یکی از آب‌انبار‌های قدیمی ایران، آب‌انبار ستی فاطمه در استان یزد است. این بنا دو درب ورودی دارد. یکی از درب‌ها در میدان امیرچخماق یزد و دیگری در کوچه‌ای مجاور آن باز می‌شود. از ویژگی‌های این آب‌انبار، پنج بادگیر خشتی هشت وجهی آن هستند که برای خنک‌کردن فضا استفاده می‌شدند.

آب‌انبار فاطمه ستی در سال ۱۳۷۸ به زورخانه تغییر کاربری داد و در حال حاضر افراد می‌توانند برای تماشای ورزش زورخانه‌ای به این مکان مراجعه کنند. این آب‌انبار در سال ۱۳۸۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

نخل امیرچخماق؛ نماد ماه محرم در یزد

نخل امیرچخماق از دوره صفوی به‌جامانده است و بیش از ۴۰۰ سال قدمت دارد. بیشتر افراد این نخل را با نام نخل حیدری‌ها می‌شناسند. نخل گردانی را می‌توان یکی از آیین قدیمی افراد مذهبی در ایران دانست که هرساله در روز عاشورا اجرا می‌شود. نخل امیرچخماق را نیز یکی از مهم‌ترین نخل‌هایی است که در مراسم روز عاشورا مورداستفاده قرار می‌گیرد. اما نکته جالبی که در این زمینه وجود دارد، این است که نخل امیرچخماق تا قبل از عاشورا سال ۱۳۹۶ قریب به ۷۰ سال بود که مورداستفاده قرار نگرفته بود.

معرفی بازار حاجی قنبر یزد برای دوستداران خرید

یکی دیگر از مکان‌های دیدنی شهر یزد که در میدان امیرچخماق یزد قرار دارد، بازار حاجی قنبر است. پیشینه این بازار به قرن ۹ هجری قمری باز می‌گردد. این بازار در نزدیکی مراکز مهمی مانند موزه آب، بازار زرگر‌ها، زورخانه صاحب‌الزمان و … قرار دارد. از کالا‌هایی که در این بازار به فروش می‌‎‌رسند، می‌توان به پارچه، شیرینی‌های یزدی، طلا، فرش و … اشاره کرد.

بازار حاجی قنبر نیز مانند سایر بنا‌های میدان امیرچخماق، مزین به کاشی‌کاری‌های زیبا است. همچنین تکیه‌ای دیدنی در قرن ۱۳ هجری قمری بر سر در این بازار به روش سایر تکیه‌های یزد ساخته شد.

چطور به میدان امیرچخماق برویم؟

میدان تاریخی امیرچخماق در کنار چهارراه شهدا، خیابان امام خمینی و در امتداد خیابان سلمان فارسی واقع شده است. شما می‌توانید برای رفتن به این میدان، از خودرو شخصی یا اتوبوس استفاده کنید. اگر می‌خواهید از اتوبوس استفاده کنید، باید به پایانه‌های دروازه قرآن، شهدای محراب یا خط چهارراه بعثت – راه‌آهن مراجعه کنید، در ایستگاه چهارراه شهدا پیاده شوید و پس از کمی پیاده‌روی به میدان خواهید رسید.

اقامتی دلچسب در خانه‌های تاریخی یزد

اگر قصد بازدید از مجموعه میدان امیرچخماق را دارید، بهتر است هتلی را انتخاب کنید که در نزدیکی این مجموعه قرار داشته باشد.