پیوند دین و سنت در امامزاده زکریا (ع) شیروان

اینجا بهشت زمین و منطقه‌ای مسطح و وسیع، آرمیده در دامنه کوه است، درختان ارس و پوشش گیاهی متنوعی دارد و به خاطر ارتفاع از سطح منطقه تا نیمه‌های تابستان حریر سبز مزارعش چشم نوازی می کند.

سه درخت ارس در انتهای این مرغزار نزه در مجاور هم قامت آراسته وسایه بانش، مشاطه رهگذران خسته دلی است که بر خوان گسترده طبیعت مهمانش شده اند و به خاطر وجود این سه تندیس صبور و سرسبز، این دل انگیز دشت وسیع در زبان محلی به تخت سیار(سه دار) معروف است.

شهرستان شیروان در دره رود اترک بین رشته کوه های کپه داغ در شمال و آلاداغ در جنوب شکل گرفته است.

آب و هوای این منطقه در تابستان ها معتدل و در زمستان ها بسیار سرد است به دلیل وجود منابع آب کافی از جمله رودخانه اترک، کشاورزی در منطقه رونق دارد.

به استناد روایات کهن و ادبیات شفاهی در محل آرامگاه سر بریده زکریای پیغمبر دفن شده و بدن آن بزرگوار به صورت جداگانه در فاصله نزدیکی از بارگاه اصلی مدفون شده است.

مردم نامانلو و روستاهای اطراف و نیز عده ای از سایر نقاط شهرستان در یکی از روزهای تابستان برای انجام مراسمی کهن به سوی زیارتگاه زکریا (ع) رهسپار می شوند و بر فراز قله و در جوار آرامگاه، برای برداشت محصول خود مراسم شکرگزاری را به جای می آورند.

در این مراسم مردم برای شکرگزاری از خوان پر نعمت و بیکران ایزدی به قربانی و نذر و نیاز می پردازند و بدین ترتیب یکی از کهن ترین و زیباترین رسوم ایرانی-اسلامی را به نمایش می گذارند.

سازه امامزاده زکریا به شکل ساختمانی یک طبقه بر روی یال کوهی مشرف بر منطقه سر سبز گلیل احداث شده است بنای آن در ابعاد ۱۰×۱۰ و با ارتفاع ۴متر از جنس سنگ و سیمان بندکشی و زیبا ساخته شده است.

دو درب آهنی بزرگ در ضلع شمالی و شرقی برای ورودی زائران نصب شده است و در ضلع جنوبی آن نیز دو پنجره آهنی حفاظ دار قرار دارد که فضای درون را کاملا روشن می کند، ضریح نقره ای رنگ قلمکاری شده به سبک معماری اسلامی مضجع شریف را در وسط بارگاه محصور کرده و بالای سر آن گنبد طلایی رنگ در بام بنا افراشته شده است تا نماد زیارتگاهی برای ارادتمندان و صاحبدلان در این بارگاه ملکوتی باشد.

گاوصندوقی فولادین نیز در گوشه ای نهاده شده تا نذورات نقدی زائران در آن جمع آوری شود، کف ساختمان سیمانی است و با چند قالی منقش شش متری فرش شده است، بدنه دیوار داخلی تا یک متر از سنگ مرمر است و مابقی آن گج کاری شده است.

قفسه ای چوبین در گوشه بنا، محل کتب ادعیه و قرآن شده است، دو مناره نقره فام در دو گوشه بام بنا در بلندای آسمان قرار دارد که نماد قداست محل و عروج روح و کمال انسان است، صحن بیرونی بنا در حقیقت سقف خانه هایی است که در پایین دست قرار گرفته اند، خانه ها همه از جنس سنگ و بر روی سنگ در بلندای کوه بنا شده اند و هیچ چشمه و سایه بانی ندارد، سازندگان بنا، برای تامین آب، پشت بام ها را سیمان کرده و آب برف و باران را به آب انبارهای ساخته شده هدایت کرده اند تا مورد استفاده زائران قرار گیرد.

چند سرویس بهداشتی کمی دورتر از خانه ها به چشم می خورد، این امکانات رفاهی برای زائرانی است که در طول سال به جز فصل زمستان که پوشیده از برف است تعبیه شده است.

کشاورزان مخصوصا عشایر منطقه گلیل مرداد ماه هرسال یک روز را اختصاص به جشن برداشت محصول در زکریا می دهند و به شکرانه آن گوسفندان زیادی را قربانی می کنند.

مراسم مداحی اهل بیت و حمد و ثنای پروردگار برگزار می کنند و گوشت ها را نیز به صورت کباب و قورمه درست کرده و بین زائران تقسیم می کنند و در پایان، جلسه بزرگان عشایر برگزار می شود و درباره زمان کوچ کردن از گلیل به قشلاق و برگشت سال بعد به ییلاق گلیل تصمیم می گیرند و در صفا و همدلی مراسم جشن شکرانه محصول به پایان می رسد.

شهرستان شیروان ۲۰۰ اثر تاریخی شامل تپه ها، بناها، حمام ها، محوطه ها و آثار طبیعی دارد که از این تعداد، ۶۲ اثر تاریخی تاکنون ثبت ملی شده است.

شهرستان ‌شیروان در ‌۶۰ کیلومتری شرق بجنورد و در مسیر اصلی مسافران شمال مشهد و زائران بارگاه قدسی ثامن‌الحجج حضرت علی بن موسی‌الرضا (ع) واقع است که دارای ۶ روستای هدف گردشگری است.