روستای زیستگاه یوزپلنگ و زاغبور استان سمنان در تلاش برای ثبت جهانی
به گزارش خبرگزاری برنا از سمنان، سیدصادق رضویان ادامه داد: ثبت جهانی روستای قلعه بالا در شاهرود یک موضوع فرابخشی و نیازمند همراهی جمعی است و بر همین اساس انتظار میرود دستگاههای اجرایی مختلف با انجام وظایف خود در تحقق این رخداد بیش از پیش همراهی کنند.
وی بیان کرد: روستای قلعهبالا این شهرستان با برگزاری ۲۰ رویداد در زمینههای مختلف اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و نشاطاجتماعی و مستندسازی آداب و رسوم اهالی و توجه به زیباسازی بصری با تکیه بر هویت تاریخی و داشتههای طبیعی و زیستمحیطی در مسیر ثبتجهانی قرار دارد و ارزیابی پروندههای روستاهای نامزد ثبت جهانی در فهرست دهکدههای گردشگری و اعلام نتایج طبق گفتهها تا اوایل پاییز ۱۴۰۵ به طول میانجامد.
وی ادامه داد: سازه فلزی المان روستای قلعه بالای شاهرود تلفیقی هوشمندانه از عنصرهای کلیدی از جمله زاغ بور پرنده اندمیک(بومی منطقه) و یوزپلنگ به عنوان نماد تنوع زیستی غنی منطقه است.
رضویان یادآور شد: یوزپلنگ آسیایی گونهای در معرض انقراض و نماد حیاتوحش ارزشمند در ذخیرهگاه زیستکره خارتوران و روستای قلعهبالا در شاهرود است و طراحی و نصب المان روستا قلعه بالا با تکیه بر این داشته علاوه بر افزایش چشمگیر جذابیت بصری و ایجاد نقطهای شاخص برای گردشگران، پیامی روشن از عزم اهالی و مسوولان برای معرفی و حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی این منطقه به جهانیان است.
وی اظهار کرد: نصب المان هنری و معنادار به عنوان نمادی جامع از هویت، طبیعت و معماری ویژه روستای قلعه بالا شاهرود در آگاهیبخشی عمومی و آمادهسازی زیرساختهای لازم برای فرآیند ثبت جهانی روستای قلعه بالا اهمیت زیادی دارد.
رییس اداره میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی شاهرود با اشاره به نصب تابلوهای چوبی جهت نما در روستا هدف گردشگری قلعه بالا، این شهرستان افزود: تابلوهای چوبی راهنما در روستای قلعهبالا، با هدف بهبود هدایت گردشگران و تقویت هویت بصری روستا، طراحی و نصب شد.
وی اضافه کرد: این تابلوها در مسیر دسترسی به بومگردیها، جاذبههای طبیعی و نقاط دیدنی روستا و کمک به روند ثبت جهانی روستای قلعهبالا و ضرورت ارتقای کیفیت منظر، زیرساخت و تجربه بازدیدکنندگان نصب شد.
رضویان خاطرنشان کرد: نصب تابلوهای چوبی جهت نما در روستا هدف گردشگری قلعه بالا بهعنوان یکی از اقدامات مهم و هماهنگ با استانداردهای معرفیشده برای روستاهای واجد ارزش جهانی انجام شد و علاوه بر ایجاد نظم گردشگری، به تقویت اصالت فرهنگی و برجستهسازی منابع طبیعی و تاریخی روستا کمک میکند.
رییس اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شاهرود با اشاره به نصب تابلوهای اسامی کوچهها در روستای هدف گردشگری قلعهبالا با نقش زاغبور گونه بومی منطقه و یوزپلنگ آسیایی، گفت: با هدف هویتبخشی محیطی و ترویج فرهنگ حفاظت از طبیعت، عملیات ساخت و نصب تابلوهای جدید اسامی کوچهها در روستای هدف گردشگری قلعهبالا انجام شد.
به گفته وی، بهکارگیری نقش این دوگونه ارزشمند بر تابلوهای روستا نشاندهنده توجه و تعهد اهالی قلعهبالا نسبت به حفاظت از حیاتوحش و زیستبوم منطقه است، چرا که روستای قلعهبالا به عنوان «روستای دوستدار حیاتوحش» همواره با مشارکت فعال برای پاسداشت طبیعت و گونههای منحصربهفرد پارک ملی توران تلاش میکند.
رییس اداره میراثفرهنگی، گردشگری وصنایع دستی شاهرود خاطر نشان کرد: نصب تابلوهای اسامی کوچهها در مسیر ثبت جهانی با ارتقای زیبایی بصری روستا و یادآوری اهمیت همزیستی مسالمتآمیز انسان و طبیعت به شمار میرود.
رضویان تصریح کرد: زندهنگهداشتن و احیای آیینهای کهن و نمایش فرهنگ بومی منطقه در کسب امتیازها برای ثبت جهانی روستای قلعه بالا نقشی مهم دارد و بر همین اساس برگزاری آیین سنتی بارانخواهی تال و مهتال در حاشیه چهاردهمین جشنواره سفر به زیستگاه زاغ بور در پاییز ۱۴۰۴ برنامهریزی شد و بانوان این روستا در آیین سنتی بارانخواهی تال و مهتال زمین تشنه را به امید باران میآرایند.
این مسوول ادامه داد: بانوان روستا در آیین تال و مهتال با ساخت عروسکهای دستساز در کوچهپسکوچههای قلعهبالا، عروسکهای باران (تال و مهتال) را به دست گرفتند و با خواندن اشعار محلی از خداوند طلب باران کردند که اجرای دستهجمعی این آیین از سوی بانوان روستا، جلوهای کمنظیر از همبستگی اجتماعی و باورهای فرهنگی را به نمایش گذاشت.
رییس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شاهرود با اشاره به تلاشها برای روشن نگهداشتن فرهنگ در دل کویر، گفت: کتابخانه کودک با حضور اهالی فرهنگدوست، بانوان فعال، کودکان و نوجوانان در سال ۱۴۰۴ در روستای قلعه بالا به عنوان اقدامی فرهنگی همسو با برنامهریزیها برای ثبت جهانی روستای قلعه بالا و توسعه گردشگری پایدار انجام شد و نقش مادران و زنان روستا در آمادهسازی برنامههای فرهنگی، اجرای نمایش و دکلمهخوانی کودکان، جلوهای از پایداری اجتماعی و همبستگی فرهنگی جامعه محلی را به نمایش گذاشت.
رضویان تصریح کرد: راهاندازی کتابخانه کودک قلعه بالا گامی مهم در ارتقای سطح فرهنگی و آموزشی کودکان روستا محسوب میشود و در مسیر توسعه گردشگری پایدار و ثبت جهانی این روستا نیز نقشی کلیدی دارد چرا که مشارکت اجتماعی اهالی، بهویژه زنان و کودکان، میتواند پشتوانهای ارزشمند برای حفظ میراث فرهنگی و معرفی ظرفیتهای گردشگری روستا باشد.
رییس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شاهرود با اشاره به آیین دیرینه «نذر علوفه» در روستای قلعه بالا گفت: اهالی روستا با برگزاری آیین سنتی «نذر علوفه» جلوهای از همدلی و عشق به طبیعت را به نمایش میگذارند چرا که در این آیین زنان، مردان و کودکان روستا با اهدای علوفه و یا کمکهای مالی برای خرید آن، در یک حرکت دستهجمعی علوفهها را در مسیر حیوانات زیستکره ذخیرهگاه خارتوران همچون بز کوهی، قوچ، جبیر و میش قرار میدهند تا خشکسالی و کمبود منابع غذایی زیست آنها را تهدید نکند.
وی اضافه کرد: آیین کهن نذر علوفه در قلعهبالا نمادی از پیوند انسان با طبیعت و مسوولیتپذیری اجتماعی در برابر محیطزیست است و مشارکت گسترده اهالی در این پویش نشان میدهد که حفاظت از حیاتوحش فقط وظیفه نهادهای دولتی نیست بلکه حرکتی جمعی است که با همدلی و فرهنگسازی میتواند آیندهای پایدار برای زیستکره توران رقم بزند.
رضویان با بیان اینکه تمامی زنان روستای قلعه بالا در زمینه دستبافتهها همچون گلیمبافی، تانهبافی و سوزن بافی فعالیت دارند، گفت: احیای پارچهبافی ار جنس ابریشم در این روستا با توسعه نوغانداری با اهتمام و همراهی در دست پیگیری است.
رییس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شاهرود بیان کرد: احیای پارچهبافی از جنس ابریشم و افتتاح خانه صنایعدستی در یکی از خانههای تاریخی روستا از دیگر تلاشها و زمینهسازیها برای ثبت جهانی روستای قلعه بالا در این شهرستان و توسعه گردشگری پایدار است.
وی با اشاره به تلاشها برای احیای بناهای تاریخی روستای قلعه بالا شاهرود، خاطرنشان کرد: آسیاب آبی قلعهبالا سالها بخشی از هویت تاریخی و معماری سنتی این روستا بود که در مسیر صیانت از این میراث ارزشمند منطقه مرمت شد.
روستای تاریخی قلعه بالا در فاصله ۲۱ کیلومتری شهر بیارجمند و در شرق شهرستان شاهرود استان واقع شده است و ثبت جهانی این روستا میتواند اقتصاد روستا و استان سمنان را با پذیرایی از گردشگران بینالمللی متحول کند و بر همین اساس انتظار میرود بخشهای مختلف با حمایت مادی و معنوی بیش از پیش پای کار باشند.
