ناتو و بودجه دفاعی: تعهد واقعی یا ابزار فشار سیاسی؟

به گزارش برنا و به نقل از تارنمای یوراکتیو، این موسسه تاکید کرد سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) باید تعریف دقیق‌تری از هزینه‌هایی که در هدف جدید ۱.۵ درصدی برای سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با امنیت لحاظ می‌شود، ارائه کند.

این نهاد پژوهشی اعلام کرد ادعای ناتو مبنی بر تحقق هدف ۲ درصدی در سال گذشته میلادی محل تردید است و برآورد می‌کند تنها ۲۳ کشور از ۳۲ عضو این ائتلاف به این آستانه رسیده باشند.

ژاد گیبرتو ریکارد پژوهشگر موسسه اظهار داشت: اعضای ناتو انگیزه سیاسی بالایی برای نشان دادن پایبندی خود به ائتلاف دارند و این موضوع در شرایطی که تردید‌هایی درباره نقش متحد آمریکایی وجود دارد، می‌تواند به بزرگ‌نمایی ارقام منجر شود.

وی ایتالیا را به‌عنوان نمونه مطرح کرد و گفت: رم حدود ۴۱.۱ میلیارد یورو برای دفاع هزینه کرده که نزدیک به رقم اعلامی ناتو یعنی ۴۱.۷ میلیارد یورو است، اما میزان «سایر هزینه‌ها» که در تعریف ناتو می‌گنجد ولی در محاسبات این موسسه لحاظ نمی‌شود، از سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱ خورشیدی) افزایش یافته و در سال ۲۰۲۵ به ۵.۶ میلیارد یورو رسیده است.

ابهام در تحقق هدف ۱.۵ درصدی

ناتو تابستان گذشته تحت فشار دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا، هدف جدیدی معادل ۵ درصد تولید ناخالص داخلی تا سال ۲۰۳۵ (۱۴۱۴ خورشیدی) تعیین کرد که شامل ۳.۵ درصد برای هزینه‌های اصلی دفاعی و ۱.۵ درصد برای سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌تر مرتبط با امنیت بود.

موسسه پژوهش‌های صلح استکهلم نسبت به نبود تعریف شفاف از هزینه‌های مشمول سهم ۱.۵ درصدی ابراز نگرانی کرد. این هدف در حال حاضر شامل حوزه‌هایی مانند حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، دفاع از شبکه‌ها، آمادگی و تاب‌آوری غیرنظامی، نوآوری و تقویت پایه صنعتی دفاعی تعریف شده است.

این پژوهشگر هشدار داد: مرز نامشخص میان هزینه‌های نظامی و شبه‌نظامی می‌تواند به حساب‌سازی خلاقانه و امنیتی‌سازی هزینه‌هایی که پیش‌تر غیرنظامی تلقی می‌شدند منجر شود تا اهدافی با ماهیت سیاسی محقق شوند.

به گفته وی، نبود تفکیک روشن، شفافیت و نظارت عمومی را تضعیف می‌کند و ممکن است به بیش‌برآورد هزینه‌های نظامی بینجامد؛ امری که ارزیابی این‌که آیا افزایش هزینه‌ها واقعا به تقویت توانمندی‌ها منجر شده یا نه را دشوارتر می‌کند.

در مجموع، این موسسه برآورد کرد ناتو در سال ۲۰۲۵ حدود یک‌هزار و ۳۵۱ میلیارد یورو هزینه کرده است که سهم متحدان اروپایی به‌همراه ترکیه ۴۷۷.۷ میلیارد یورو بوده است. هزینه‌های نظامی اروپا طی یک دهه گذشته دو برابر شده و تنها در یک سال ۱۴ درصد افزایش یافته است.

لهستان و لتونی به‌ترتیب با ۴.۵ و ۳.۶ درصد تولید ناخالص داخلی، بیشترین سهم هزینه دفاعی را داشته‌اند. آلمان با صرف ۹۷.۵ میلیارد یورو بیشترین هزینه کامل را به خود اختصاص داده و اسپانیا نیز هزینه‌های خود را به ۳۴.۴ میلیارد یورو رسانده است.

ایالات متحده با وجود کاهش ۷ درصدی هزینه‌های دفاعی، ۸۱۵.۲ میلیارد یورو در این حوزه سرمایه‌گذاری کرده که معادل یک‌سوم کل هزینه‌های نظامی جهان است.

در همین راستا روزنامه دیلی میل در گزارشی با استناد به موسسه «سیپری» نوشت که هزینه‌های نظامی جهانی در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲.۹ تریلیون دلار رسید و برای یازدهمین سال متوالی روندی افزایشی را ثبت کرد.

برطبق پژوهش‌های این موسسه، این رشد در شرایطی رخ داده که ناامنی‌ها و روند تسلیح مجدد کشور‌ها بودجه‌های دفاعی را به شدت افزایش داده است.

سه کشور اصلی هزینه‌کننده نظامی در جهان یعنی آمریکا، چین و روسیه در مجموع ۱.۴۸ تریلیون دلار هزینه کردند که اندکی بیش از نیمی از کل هزینه‌های نظامی جهان را تشکیل می‌دهد.

بر اساس این گزارش، هزینه‌های نظامی نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۲.۹ درصد افزایش یافته است. ایالات متحده ۷.۵ درصد نسبت به همان سال به دلیل امتناع از کمک جدید به اوکراین کمتر هزینه نظامی کرده، با این حال، افزایش بودجه در اروپا و آسیا این کاهش را جبران کرده است.

انتهای پیام/