سفر عراقچی به چین از جهت زمانبندی حائز اهمیت است/ پکن میتواند نقش یک مرجع بینالمللی را برای تضمین اجرای هرگونه توافق احتمالی بپذیرد
مرتضی مکی، کارشناس مسائل بینالملل در گفتوگو با خبرگزاری برنا در رابطه با سفر وزیر امور خارجه کشورمان به چین در میانه آتشبس ایران و آمریکا اظهار کرد: اقدام ایالات متحده آمریکا علیه ایران، تبعاتی در سطح منطقهای و جهانی به همراه داشته و به نوعی موجب بینالمللی شدن این بحران شده است، بهگونهای که بسیاری از قدرتهای بزرگ از جنبههای سیاسی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی درگیر آن شدهاند.
مکی با اشاره به وضعیت چین تصریح کرد: این کشور بخش قابل توجهی از نفت مورد نیاز خود را از طریق تنگه هرمز تأمین میکند. هرچند افزایش قیمت نفت و فرآوردههای نفتی میتواند پیامدهای اقتصادی منفی برای پکن به همراه داشته باشد، اما این زیانها عمدتاً کوتاهمدت بوده و در میانمدت و بلندمدت قابل جبران است. چین با نگاهی بلندمدت تلاش کرده است سیاستی محتاطانه و محافظهکارانه اتخاذ کند و در عین حال، مواضعی را دنبال کند که حامل پیامهای سیاسی برای هر دو طرف، یعنی ایران و ایالات متحده آمریکا، باشد.
وی در ادامه افزود: از ابتدای تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران، چین آن را مغایر با قوانین بینالمللی دانسته و با آن مخالفت کرده است. در شورای امنیت سازمان ملل نیز، پکن به همراه روسیه با دومین پیشنویس قطعنامه بحرین که به نوعی استفاده از زور برای بازگشایی تنگه هرمز را مطرح میکرد، مخالفت کرد و از این طریق، دست ایالات متحده و متحدانش را برای بهرهگیری از نهادهای بینالمللی به منظور مشروعیتبخشی به اقدامات خود در منطقه بست.
مکی با اشاره به تحولات اخیر در صحنه میدانی و ناکامی ایالات متحده در دستیابی به اهداف خود از مسیرهای نظامی و دیپلماتیک، تصریح کرد: در روزهای پرالتهاب اخیر، پس از آنکه آمریکاییها نتوانستند از مسیر نظامی یا سیاسی و دیپلماتیک به اهداف خود دست یابند، نقش چین با توجه به جایگاه و موقعیت اقتصادی و سیاسی آن در سطح جهانی، پررنگتر شده است. ایالات متحده تمایل چندانی به همراهی با نقشآفرینی روسیه ندارد که این موضوع نیز به دلیل بحران اوکراین قابل تحلیل است و نمیخواهد فضای سیاسی بیشتری در اختیار مسکو قرار دهد. با این حال، به نظر میرسد آمریکاییها نسبت به ورود چین به این معادله، رویکرد متفاوتی دارند و حتی مایل هستند از ظرفیتهای پکن در این زمینه استفاده کنند.
این کارشناس مسائل بینالملل خاطرنشان کرد: واشنگتن ممکن است تلاش کند از طریق نفوذ و نوع روابطی که میان چین و ایران وجود دارد، بخشی از اهداف و خواستههای خود را که در میدان جنگ و مذاکره محقق نشده، از مسیرهای غیرمستقیم دنبال کند.
وی در ادامه با اشاره به رویکرد چین در قبال این بحران اظهار کرد: با توجه به مواضعی که پکن اتخاذ کرده، به نظر نمیرسد این کشور به دنبال همسویی کامل با ایالات متحده باشد؛ بلکه نقشآفرینی و مداخله چین بیش از هر چیز در جهت مدیریت تنش و کنترل بحران تعریف میشود. همانگونه که وانگ یی، وزیر امور خارجه چین در دیدار با عباس عراقچی بر ضرورت کاهش تنشها تأکید کرده، این سفر نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است.
مکی درباره نقش سفر عباس عراقچی به چین، پیش از سفر دونالد ترامپ، در پایان دادن به جنگ گفت: بدون تردید، زمانبندی این سفر حامل پیامهای سیاسی مهمی برای ایالات متحده است. این سفر با اهدافی در راستای هماهنگی و همسویی سیاستهای دو کشور در قبال این جنگ انجام میشود.
وی با اشاره به تحولات داخلی ایالات متحده افزود: همزمان، تحولات داخلی در ایالات متحده نیز قابل توجه است؛ هرچند به دلیل ناپایداری و بعضاً تناقض در مواضع مقامات آمریکایی، نمیتوان با قطعیت درباره آنها قضاوت کرد، اما نمیتوان از کنار این تحولات نیز به سادگی عبور کرد. در آستانه سفر ترامپ به چین، وی نشانههایی از عقبنشینی در برخی مواضع خود بروز داده و اعلام کرده است که برخی طرحها را تا زمان به نتیجه رسیدن مذاکرات به تعویق خواهد انداخت.
این کارشناس مسائل بینالملل افزود: افزایش قیمت بنزین در آمریکا تا حدود ۵ دلار به ازای هر گالن، فشار قابل توجهی بر دولت وارد کرده و جریانهای منتقد سیاستهای جنگطلبانه ترامپ با شدت بیشتری به مخالفت با این رویکرد پرداختهاند.
وی همچنین با اشاره به اظهارات اخیر وزیر امور خارجه آمریکا تصریح کرد: مارکو روبیو در سخنرانی اخیر خود، که در مقطع زمانی کنونی حائز اهمیت است، اعلام کرده که عملیات نظامی به پایان رسیده و آمریکا از این مرحله عبور کرده است. این اظهارات را میتوان نشانهای از پذیرش نوعی عقبنشینی از سوی ایالات متحده تلقی کرد، هرچند این موضوع با ادبیاتی متفاوت بیان میشود.
وی با اشاره به نقش احتمالی چین در سازوکارهای بینالمللی برای تضمین توافقات افزود: به نظر میرسد این سفر از آن جهت حائز اهمیت است که احتمال دارد چین نقش یک مرجع بینالمللی را برای تضمین اجرای هرگونه توافق احتمالی در این زمینه بپذیرد. پیشتر نیز جمهوری اسلامی ایران تأکید کرده بود که هر توافقی باید در چارچوب یک سازوکار بینالمللی و با نقشآفرینی قدرتهای خارجی تضمین شود تا مانند گذشته، ایالات متحده امکان عدول از تعهدات خود را نداشته باشد. در این چارچوب، ایران چین و روسیه را بهعنوان گزینههای ایفای چنین نقشی مطرح کرده بود. با این حال، به نظر میرسد در شرایط فعلی، ایالات متحده تمایل چندانی به واگذاری چنین نقشی به روسیه ندارد، اما در قبال چین، رویکرد متفاوتی اتخاذ کرده و نسبت به بهرهگیری از ظرفیت و جایگاه این کشور برای خروج از وضعیت پیچیده کنونی در منطقه خلیج فارس، بیمیل نیست.
وی در پایان تأکید کرد: از این منظر، چین میتواند بهعنوان بازیگری مؤثر در مسیر کاهش تنشها و حتی تضمین اجرای توافقات احتمالی، نقشآفرینی کند و این موضوع، اهمیت سفر اخیر مقامات ایرانی به پکن را دوچندان میسازد.
انتهای پیام/
