ترویج فرهنگ اهدای عضو؛ پیوندی میان دانش مغز و عشق انسانی

به گزارش خبرگزاری برنا از استان مرکزی، ترویج فرهنگ اهدای عضو یکی از مؤثرترین راهبردهای نظام سلامت برای کاهش مرگ‌ومیر بیماران نیازمند به پیوند محسوب می‌شود. این فرهنگ زمانی به بلوغ می‌رسد که دانش علمی جامعه درباره مرگ مغزی به باوری درونی و رفتارِ گفت‌وگو تبدیل گردد.

از منظر پزشکی، مرگ مغزی عبارت است از تخریب غیرقابل‌بازگشت تمام نورون‌های قشر مخ و ساقه مغز. در این وضعیت، هیچ گونه فعالیت هوشیاری، تنفس خودبه‌خودی یا پاسخ به تحریکات بیرونی وجود ندارد. تفاوت بنیادین مرگ مغزی با کما در همین نقطه است: در کما، مغز زنده است و امکان بازگشت وجود دارد؛ در مرگ مغزی، بازگشت به هیچ روی ممکن نیست. به همین دلیل، در عرف علمی و پزشکی، مرگ مغزی همان پایان زندگی دانسته می‌شود.

با این حال، بسیاری از خانواده‌ها هنوز میان این دو حالت آشنایی کافی ندارند. بر پایه یافته‌های موجود، سالانه به طور میانگین، از هر ده بیمار دچار مرگ مغزی، تنها حدود دو خانواده به اهدای عضو رضایت می‌دهند و هشت خانواده دیگر، اغلب به دلیل اشتباه گرفتن مرگ مغزی با کما یا بیهوشی طولانی، این فرصت ارزشمند را از دست می‌دهند. این در حالی است که اعضای سالم یک بیمار مرگ مغزی می‌تواند به طور میانگین جان دو تا هشت بیمار نیازمند را نجات دهد؛ یعنی یک تصمیم آگاهانه، پیامدی به وسعت چندین زندگی دارد.

اما دانش علمی به تنهایی کافی نیست. مهم‌ترین حلقه گم‌شده در زنجیره فرهنگ اهدای عضو، «سکوت خانوادگی» است. هزاران کارت افتخاری اهدای عضو در کشوها باقی می‌مانند، نه به دلیل نبود تمایل قلبی، بلکه به دلیل آن که فرد هرگز با خانواده خود حرف نزده است. در بحرانی‌ترین لحظه زندگی، زمانی که پزشک از خانواده اجازه می‌خواهد، نبودِ گفت‌وگوی پیشین باعث سردرگمی، ترس از قضاوت دیگران، و در نهایت پاسخ منفی می‌شود.

از همین رو، ترویج فرهنگ اهدای عضو سه لایه دارد:
۱. آگاهی علمی؛ یعنی دانستن تفاوت مرگ مغزی با کما.
۲. تصمیم فردی؛ یعنی دریافت کارت افتخاری از طریق سامانه ehda.sbmu.ac.ir یا ارسال کد ملی به شماره ۳۴۳۲.
۳. گفت‌وگوی خانوادگی؛ یعنی بی‌پرده و صمیمانه حرف زدن با نزدیکان درباره این خواسته.

این سه گام، زنجیره نجات را کامل می‌کنند. بدون گفت‌وگو، کارت‌ها بی‌اثر می‌مانند. بدون آگاهی، گفت‌وگو ممکن نیست. و بدون تصمیم فردی، انگیزه‌ای برای گفت‌وگو شکل نمی‌گیرد.

هر روز که این گفت‌وگو به تأخیر می‌افتد، بیماران بیشتری در لیست انتظار جان می‌بازند. فرهنگ اهدای عضو، یعنی پذیرش این حقیقت که مرگ مغزی پایان «من» است، اما می‌تواند آغاز «ما» باشد.

از مردم خواسته شده است که نخستین گام را همین امروز بردارند: ثبت‌نام اینترنتی، و سپس سخن گفتن با خانواده. هر تأخیر، یعنی از دست رفتن فرصتی برای نجات.