چرا برق تجدیدپذیر به گزینه اقتصادیتری تبدیل شده است؟
مهدی تفضلی، رئیس گروه توسعه همکاریهای بینالمللی ساتبا در یادداشتی نوشت: سرعت پیشرفت فناوری در صنعت برق به جایی رسیده که تولید برق تجدیدپذیرِ پایدار ــ با ترکیبی از نیروگاههای خورشیدی و بادی همراه با ذخیرهسازی باتری ــ از نظر اقتصادی در بسیاری موارد ارزانتر از برق حاصله از نیروگاههای زغالسنگ و گاز شده که این تحول در گزارش جدید آژانس بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر، با شواهد فنی و اقتصادی تشریح شده است.
امروزه، انرژیهای تجدیدپذیر از نظر اقتصادی کاملاً توجیهپذیر هستند؛ بیش از ۹۰ درصد از ظرفیتهای تجدیدپذیر در مقیاس بزرگ که اخیراً به بهرهبرداری رسیدهاند، برق را با هزینهای کمتر از ارزانترین نیروگاههای سوخت فسیلی جدید تولید میکنند بسیاری هنوز معتقدند که به دلیل ماهیت متغیر انرژیهای تجدیدپذیرکه وابسته به وزش باد یا تابش خورشید هستند، این نوع منابع برای تأمین مطمئن برق نامناسباند. اما آخرین گزارش آژانس بین المللی انرژیهای تجدیدپذیر نشان داده که این موضوع دیگر صحت ندارد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در واکنش به این گزارش آژانس اشاره کرده است که شدیدترین بحران انرژی در دهههای اخیر، هزینه واقعی وابستگی به سوختهای فسیلی را آشکار کرده، اما مسیر دیگری هم اکنون امکانپذیر است. تولید برق تجدیدپذیر، بیش از پیش به گزینهای ارزانتر، قابلاعتمادتر و امنتر تبدیل شده و باید گذار را طریق سرمایه گذاری در زیرساخت انرژی سرعت بخشید و همکاری بینالمللی را تقویت کرد تا سرانجام برق پاک و بومی برای مردم در همهجا فراهم شود.
فرانچسکو لاکامرا، دبیرکل آژانس بین المللی انرژیهای تجدیدپذیر نیز تاکید کرده است امروز تجدیدپذیرها میتوانند برق قابلاعتماد و شبانهروزی تحویل دهند. از آنجا که بازار نفت و گاز همچنان در معرض شوکهای ژئوپلیتیک قرار دارد، باید اقتصادها با سامانههای تجدیدپذیرِ مقاوم بیمه شوند. درواقع انقلاب باتریها هزینهها را کاهش داده و همزمان پیشرفت در ذخیرهسازی را سرعت بخشیده است. البته مزیت تجدیدپذیرها فقط اقتصادی نیست؛ بلکه راهبردی است و تابآوری، ثبات و امنیت انرژی را در زمان بحران تقویت خواهد کرد.
در این گزارش که ((تجدیدپذیرهای ۲۴/۷- اقتصادِ برقِ پایدار خورشیدی و بادی))، نامگذاری شده معیاری به نام هزینه همتراز شده برق پایدار معرفی شده تا مباحث اقتصادی مربوط به تأمین برق قابل اتکا از منابع تجدیدپذیر بهتر سنجیده شود. بر اساس تحلیلهای آنجام شده، برخلاف روش سنتی محاسبه هزینههای تراز شده برق، این معیار جدید، هزینههای اضافی لازم برای ذخیرهسازی، تولید مازاد و یا استفاده از منابع تجدیدپذیر مکمل را که برای اطمینان از پایداری عرضه ضروری هستند، در نظر گرفته است. محاسبات انجام شده در این گزارش نشان داده است که در مناطقی که منابع بادی و خورشیدی غنی دارند، انرژیهای تجدیدپذیر پایدار ارزانتر از گزینههای تامین برق از سوختهای فسیلی، برق تولید میکنند به گونهای که در ایالات متحده این عدد حتی میتواند به ۵۴ دلار به ازای هر مگاوات ساعت برای سطح اطمینان ۹۵ درصد و کمتر برسد. در چین نیز هزینههای ترازِ سطحی برقِ پایدار برای خورشید همراه با ذخیرهسازی در مناطق با منابع باکیفیت از ۵۴ تا ۸۲ دلار برای هر مگاواتساعت متغیر است؛ در حالی که برای ذغالسنگ جدید در چین حدود ۷۰ تا ۸۵ دلار برای هر مگاواتساعت و برای گاز جدید در سطح جهان بیش از ۱۰۰ دلار برای هر مگاواتساعت است.
محرک اصلی برق تجدیدپذیر پایدار، ارتباط فنی بین تولید متغیر، ظرفیت ذخیرهسازی و ظرفیت تولید مازاد است. برای تبدیل انرژی خورشیدی یا بادی متناوب به یک خروجی ثابت و قابل اعتماد، توسعهدهندگان باید بر روی پایدارسازی برق هم سرمایهگذاری کنند؛ این گزینه معمولاً ترکیبی از سامانههای ذخیره سازی و نصب ظرفیت تولیدی بیشتر از حد نیاز برای بار متوسط را شامل میشود.
این رابطه "هزینه جانبی پایداری" را ایجاد میکند که در آن هزینههای سرمایهای اولیه اضافی برای باتریها، پنلها، همچنین توربینهای اضافی برای دستیابی ///به هدف قابلیتی اطمینانپذیری اغلب ۹۵ درصد یا بالاتر ایجاد میکند. /// این راهکارها برای تأمین نیازهای مصرفکنندگان بسیار پرتقاضا و حساس نظیر مرکزهای داده هوش مصنوعی که نیاز به تأمین برق بدون وقفه و ترجیحا پاک دارند، بسیار مناسب خواهد بود.
تحلیلهای آژانس بین المللی انرژیهای تجدیدپذیر نشان میدهد که یکی از عوامل مهم این موضوع، کاهش سریع هزینههای انرژی خورشیدی فتوولتائیک، باد و باتری ذخیرهسازها است. در واقع از سال ۲۰۱۰ تاکنون، هزینههای کلِ نصبشده برای سامانههای خورشیدی به میزان ۸۷ درصد و برای بادی در مناطق خشکی به میزان ۵۵درصد و برای باتریها تا ۹۳ درصد کاهش را تجربه کرده است. نکته مهم دیگر کوتاهتر شدن زمان ساخت پروژهها است؛ بهطوری که پروژهها معمولاً ظرف یک تا دو سال از زمان گرفتن مجوزها و اتصال به شبکه ساخته میشوند در حالی که مجموع دوره پیشبرد و ساخت نیروگاههای گازی یا ذغال سنگی بسیار بیشتر است.
علاوه بر این با بلوغ فناوری، همچنین با شکل گیری زنجیره تأمین پایدار و افزایش انفجاری ظرفیت تولید تجهیزات خورشیدی، بادی و باتریها در چین، هزینهها بهطور همزمان در سیستمهای هیبریدی آنها هم به دلیل صرفه مقیاس کاهش چشمگیری داشته است. به عنوان مثال ترکیبهای «خورشید + باتری» در چندین کشور نشان میدهد هزینههای برق پایدار اخیرا از بیش از ۱۰۰ دلار برای هر مگاوت ساعت در سال ۲۰۲۰ به حدود ۵۴ تا ۸۲ دلار برای هر مگاوات در سال ۲۰۲۵ در مناطق خورشیدی با تابش بالا و «کریدورهای باد» قوی رسیده است و و پیش بینی میشود تا سال ۲۰۳۰ حدود ۳۰ و تا سال ۲۰۳۵ حدود ۴۰ درصد دیگر هم کاهش یابد بهطوری که هزینههای تامین برق پایدار تجدیدپذیر در بهترین سایتها تا ۲۰۳۵ به کمتر از ۵۰ دلار برای هر مگاوات ساعت برسد. برای نمونه، در طرح توسعه نیروگاه الظفره در امارات متحده عربی که برای تامین برق پایدار به میزان یک گیگاوات با هزینهای حدود ۷۰ دلار در هر مگاوات ساعت در جریان است. در این نیروگاه ۵.۲ گیگاوات پنل فتوولتائیک و ۱۹ گیگاوات ساعت ظرفیت ذخیره سازی در باتری در زمینی به مساحت ۹۰ کیلومتر مربع، با هزینهای نزدیک به ۶ میلیارد دلار نصب خواهد شد تا برق نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر تامین و منجر به کاهش ۵.۷ میلیون تنی در انتشار کربن شود.
سامانههای ترکیبی تولید برق پایدار تشکیل شده از ((نیروگاه بادی + ذخیرهسازی)) نیز بهطور فزایندهای رقابتپذیر هستند به گونهای که برآوردهای آیرنا برای سال ۲۰۲۵ نشان داده هزینههای برق تولیدی از این نوع نیروگاهها از حدود ۵۹ دلار برای هر مگاوات ساعت در استان منگولیای داخلی چین تا حدود ۸۸ تا ۹۴ دلار برای هر مگاوات ساعت در برزیل، آلمان و استرالیا متغیر است. همچنین پیشبینی میشود این هزینهها تا سال ۲۰۳۰ در این بازارها به حدود ۴۹ تا ۷۵ دلار برای هر مگاوات ساعت برحسب ضریب بهره برداری نیروگاه بادی وسایر متغیرهای موجود برسد. البته این هزینهها هنگامی که باد وخورشید به صورت همزمان با حجم کمتری باتری ترکیب میشود قطعا کاهش بیشتری هم خواهد یافت.
علاوه بر این موارد انتظارات تغییر یافته بازارهای برق و چارچوبهای جدید نظارتی به عنوان محرکهای خارجی برای پذیرش انرژی تجدیدپذیر پایدار نیز اخیرا وارد عمل شدهاند. تغییر پروتکلهای آلایندگیهای زیست محیطی و صدور گواهینامههای هیدروژن در اتحادیه اروپا و قوانین تحویل انرژی به صورت ساعتی در قالب محلی، سیگنالهای قیمتی جدیدی برای توسعه بازار انعطافپذیری و قابلیت اطمینان در شبکه برق ایجاد کردهاند تا تحویل برق پایدار و باکیفیت حاصله از انرژیهای تجدیدپذیر برای کاربران پر ریسک و پرمصرف مانند مراکز داده و بارهای کاری هوش مصنوعی تسهیل شود.
مجموعا گزارش جدید آژانس بین المللی انرژیهای تجدیدپذیر با عنوان ((تجدیدپذیرهای ۲۴/۷- اقتصادِ برقِ پایدار خورشیدی و بادی))، یک معیار قدرتمند برای ارزیابی و مقایسه هزینههای برق تجدیدپذیرِ دائمی و مدیریت پذیر توسط شبکه برق ارائه میدهد و همزمان روندهای هزینهای، عوامل مؤثر بر هزینهها و تفاوتهای منطقهای در سامانههای هیبریدیِ مبتنی بر خورشید، باد و ذخیرهسازی را به تفصیل بیان کرده و نشان داده جهان در آستانه ورود به عصر تامین برق بار پایه شبکه برق از ترکیب تجدیدپذیرها + ذخیره سازها است.
انتهای پیام/
