مدیریت تنگه هرمز مهمترین محور سفر عراقچی به عمان بود/ رایزنی درباره کریدورهای تجاری و کاهش تنشها در دستور کار
حسین آجرلو، کارشناس مسائل غرب آسیا، در گفتوگو با خبرنگار برنا با تشریح ابعاد سفر سیدعباس عراقچی به عمان، مدیریت تنگه هرمز را مهمترین محور این سفر دانست و اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران و سلطنت عمان از روابطی دیرینه، عمیق و راهبردی برخوردارند. این روابط اگرچه در مقاطع مختلف با فراز و فرودهایی همراه بوده، اما هیچگاه به سطح رقابت فراگیر یا تقابل خصمانه نرسیده و دو کشور همواره تلاش کردهاند مناسبات خود را در سطحی قابل قبول حفظ کنند.
وی افزود: پس از تحولات ناشی از جنگ تحمیلی سوم و برجسته شدن دوباره موضوع تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسائل مشترک میان دو کشور، نحوه مدیریت این آبراه راهبردی است. با توجه به تفاوت دیدگاههای آمریکا و جمهوری اسلامی ایران درباره مدیریت تنگه هرمز و همچنین وجود تفاهمات میان تهران و مسقط در این زمینه، این موضوع نیازمند هماهنگی بیشتر میان دو کشور است.
آجرلو ادامه داد: به نظر میرسد بخش عمده این سفر به دستیابی به تفاهمات اولیه درباره سازوکارها و ترتیبات مربوط به مدیریت تنگه هرمز اختصاص داشته باشد. بهویژه آنکه در دوره اخیر، آمریکا تلاش کرده است از طریق عمان کریدور جدیدی را ایجاد کند که از روح تفاهمات موجود، مبنی بر لزوم حلوفصل مشترک این موضوع، فاصله گرفته است.
این کارشناس مسائل غرب آسیا با اشاره به نقش عمان در تحولات منطقه تصریح کرد: عمان همواره یکی از بازیگران فعال در فرآیند میانجیگری میان ایران، آمریکا و برخی دیگر از طرفها بوده است. به نظر میرسد یکی دیگر از محورهای این سفر، بررسی همین موضوع و رایزنی درباره تداوم نقش میانجیگرانه عمان باشد. همچنین مسقط همواره تلاش کرده است روند تقویت ثبات منطقهای را دنبال کند و در این زمینه نقش پیشرو داشته باشد؛ از این رو، گفتوگوهای مرتبط با مسائل منطقهای نیز از محورهای این سفر خواهد بود.
وی خاطرنشان کرد: در حوزه روابط دوجانبه نیز به دلیل برخی اختلافنظرهای ایجادشده، بهویژه در ارتباط با برخی مسائل سیاسی و موضوعات مرتبط با تنگه هرمز و کریدور جنوب، سایهای از تنش بر روابط دو کشور شکل گرفته است. به نظر میرسد تهران و مسقط تلاش دارند در قالب این سفرهای دوجانبه و از طریق گسترش همکاریها، این اختلافات و تنشهای بهوجودآمده را مدیریت کنند.
آجرلو در ادامه گفت: یکی دیگر از موضوعات مهم این سفر، تلاش ایران برای تنوعبخشی به مسیرهای ورودی کشور و پرهیز از سیاست «هجینگ» است. در همین چارچوب، ایران به دنبال ایجاد و فعالسازی کریدورهای جدید برای توسعه روابط تجاری خود است و به نظر میرسد این موضوع نیز در گفتوگوهای دو طرف مورد بررسی قرار گیرد.
وی درباره بیانیه اخیر عمان مبنی بر مخالفت با اعمال عوارض بر کشتیهای عبوری از تنگه هرمز اظهار کرد: بحث دریافت عوارض از تنگهها و آبراههای بینالمللی اساساً بر مبنای قواعد آمره و حقوق بینالملل قابل طرح نیست. حتی آنچه جمهوری اسلامی ایران نیز مطرح کرده، دریافت درآمد از محل خدماتی است که به کشتیها ارائه میشود، نه اخذ عوارض به معنای متعارف آن.
این کارشناس منطقه گفت: اگرچه بیانیه عمان را میتوان در چارچوب برخی تنشها و تعارضات موجود با مواضع و منافع ایران ارزیابی کرد، اما از آنجا که در این بیانیه بهصراحت از «عوارض» سخن گفته شده، نوعی دوگانگی در آن دیده میشود. دلیل این مسئله آن است که جمهوری اسلامی ایران نیز ادعایی مبنی بر اخذ عوارض از کشتیهای عبوری مطرح نکرده و موضوع مورد نظر، دریافت هزینه خدماتی است که در این مسیر ارائه میشود.
آجرلو تصریح کرد: از منظر حقوق بینالملل، تنگه هرمز یک آبراه بینالمللی محسوب میشود و اخذ عوارض از عبور کشتیها با قواعد حقوق دریاها و توافقنامههای بینالمللی با چالشهای جدی مواجه است. آنچه ایران بر آن تأکید دارد، بیشتر مربوط به ترتیبات ورود و خروج کشتیها و همچنین دریافت هزینه خدماتی است که در چارچوب استفاده از آبهای سرزمینی ارائه میشود؛ موضوعی که حقوق بینالملل آن را پیشبینی کرده و از نظر حقوقی قابل دفاع است.
این کارشناس مسائل غرب آسیا در پایان خاطرنشان کرد: به نظر میرسد بیانیه عمان، اگرچه تحت فشار آمریکا و با هدف ارسال یک پیام سیاسی به ایران صادر شده، اما در عین حال واجد نوعی دوگانگی نیز هست؛ چراکه ایران اساساً موضوع اخذ عوارض از تنگه هرمز را مطرح نکرده، بلکه بر دریافت درآمدهای ناشی از ارائه خدمات تأکید دارد؛ مسئلهای که در چارچوب حقوق بینالملل نیز پیشبینی شده است.
انتهای پیام/
