ایران در میان قدرتهای تولید گندم منطقه/ بزرگترین حمایت مالی از گندمکاران انجام شد
به گزارش برنا، بررسی روند پنج سال گذشته نیز حاکی از آن است که ایران امروز پس از ترکیه و پاکستان، سومین تولیدکننده بزرگ گندم در میان کشورهای همسایه است و فاصله تولید آن با عراق، افغانستان و جمهوری آذربایجان به شکل محسوسی افزایش یافته است.
گندم، ستون اصلی امنیت غذایی ایران
گندم سهمی نزدیک به ۴۰ درصد از انرژی و کالری مورد نیاز خانوارهای ایرانی را تأمین میکند و سالانه حدود ۱۲ تا ۱۳.۵ میلیون تن مصرف داخلی دارد. به همین دلیل کوچکترین نوسان در تولید این محصول میتواند بازار نان، آرد، صنایع غذایی و حتی نرخ تورم مواد غذایی را تحت تأثیر قرار دهد.
به همین دلیل طی سالهای اخیر سیاست افزایش قیمت خرید تضمینی، توسعه بذرهای اصلاحشده، مکانیزاسیون و حمایت از کشاورزان در دستور کار قرار گرفت؛ سیاستی که اکنون نتیجه آن در آمارهای خرید تضمینی سال ۱۴۰۵ قابل مشاهده است.
معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده است تا یازدهم مردادماه، خرید تضمینی گندم از ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تن عبور کرده است. ارزش این خریدها به حدود ۳۵۰ هزار میلیارد تومان رسیده و تاکنون نیز حدود ۲۲۰ هزار میلیارد تومان از مطالبات کشاورزان پرداخت یا در آستانه پرداخت قرار گرفته است.
مقایسه با پنج سال گذشته، رشد کمسابقه ارزش خرید
در سال ۱۴۰۰، ایران یکی از سختترین سالهای تولید گندم را پشت سر گذاشت. خشکسالی موجب شد خرید تضمینی به حدود ۴.۵ میلیون تن کاهش یابد و کشور برای تأمین نیاز داخلی، واردات گسترده انجام دهد.
از سال ۱۴۰۱ با اصلاح نرخ خرید تضمینی، تولید دوباره روند صعودی گرفت و در سالهای بعد به سطوح بالاتری رسید. اکنون اگرچه برداشت سال ۱۴۰۵ هنوز به پایان نرسیده است، اما تنها تا نیمه مرداد، میزان خرید از کل خرید سال ۱۴۰۰ حدود ۷۰ درصد بیشتر شده است.
از سوی دیگر ارزش اقتصادی خرید تضمینی نیز جهشی بیسابقه داشته است. ارزش خرید گندم که در سال ۱۴۰۰ کمتر از ۴۰ هزار میلیارد تومان برآورد میشد، اکنون به حدود ۳۵۰ هزار میلیارد تومان رسیده؛ یعنی طی پنج سال حدود ۹ برابر افزایش یافته است.
آمارها چه میگویند؟
بررسی آمارهای بینالمللی نشان میدهد پاکستان با تولید سالانه حدود ۳۰ تا ۳۲ میلیون تن بزرگترین تولیدکننده گندم در همسایگی ایران است.
پس از آن ترکیه با متوسط تولید ۱۹ تا ۲۲ میلیون تن قرار دارد که بخش مهمی از نیاز صنایع آرد و ماکارونی خود را تأمین میکند.
ایران با تولیدی که در سالهای مناسب بارندگی به حدود ۱۴ تا ۱۵ میلیون تن میرسد، جایگاه سوم منطقه را در اختیار دارد.
در مقابل، عراق بسته به شرایط اقلیمی بین ۴ تا ۶ میلیون تن تولید میکند و همچنان در برخی سالها واردکننده گندم است.
افغانستان نیز معمولاً بین ۴ تا ۵ میلیون تن گندم برداشت میکند و بخشی از نیاز خود را از کشورهای همسایه تأمین میکند.
تولید جمهوری آذربایجان نیز معمولاً کمتر از ۴ میلیون تن است و این کشور نیز برای تأمین مصرف داخلی به واردات وابسته است.
این مقایسه نشان میدهد ایران از نظر ظرفیت تولید، فاصله قابل توجهی با اغلب همسایگان خود دارد و تنها ترکیه و پاکستان در سطح بالاتری قرار گرفتهاند.
۳۵۰ همت محصول خریداری شد و ۲۲۰ همت به کشاورزان رسید
یکی از مهمترین شاخصهای امسال، حجم پرداخت مطالبات کشاورزان است. بر اساس اعلام وزارت جهاد کشاورزی، تاکنون ۱۷ هزار میلیارد تومان دیگر به حساب گندمکاران واریز شده و تا ۲۰ مرداد نیز حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان دیگر پرداخت خواهد شد.
با احتساب پرداختهای انجامشده، مجموع مبالغ واریزی به حدود ۲۲۰ هزار میلیارد تومان میرسد؛ رقمی که در تاریخ خرید تضمینی گندم کشور کمسابقه است.
کارشناسان معتقدند این حجم از نقدینگی علاوه بر تقویت اقتصاد روستاها، امکان خرید بذر، کود، سم، ماشینآلات و آمادهسازی اراضی برای کشت پاییزه را فراهم میکند و از کاهش سطح زیرکشت در سال آینده جلوگیری خواهد کرد.
صرفهجویی ارزی با افزایش تولید داخلی
برآوردهای اقتصادی نشان میدهد واردات هر میلیون تن گندم، بسته به قیمتهای جهانی، بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار هزینه ارزی برای کشور ایجاد میکند. از این رو افزایش تولید داخلی تنها یک موفقیت کشاورزی نیست، بلکه ابزاری برای کاهش وابستگی به بازارهای جهانی و حفظ ذخایر ارزی کشور محسوب میشود.
در شرایطی که قیمت جهانی غلات طی سالهای اخیر تحت تأثیر جنگ، تغییرات اقلیمی و محدودیتهای صادراتی نوسانات شدیدی را تجربه کرده، افزایش تولید داخلی گندم میتواند ثبات بیشتری در بازار آرد و نان ایجاد کند و فشار بر بودجه دولت را کاهش دهد.
چشمانداز تا پایان فصل برداشت
برداشت گندم در استانهای سردسیر همچنان ادامه دارد و پیشبینی میشود میزان خرید تضمینی در هفتههای آینده از ارقام فعلی نیز فراتر رود. اگر روند کنونی حفظ شود، سال ۱۴۰۵ نه تنها از نظر ارزش خرید تضمینی، بلکه از نظر حجم پرداخت مطالبات و نقش آن در امنیت غذایی، در زمره موفقترین سالهای بخش کشاورزی ایران طی یک دهه اخیر قرار خواهد گرفت؛ دستاوردی که میتواند جایگاه ایران را به عنوان یکی از سه قدرت اصلی تولید گندم در منطقه بیش از پیش تثبیت کند.
انتهای پیام/
