از اصلاح ساختارها تا بازسازی اعتماد؛ مسیر تازه اطلاعرسانی
به گزارش برنا، نشست «بنبست اطلاعرسانی» با حضور محمد خدادی، معاون مطبوعاتی دولت دوازدهم، احسان صالحی، دبیر شورای اطلاعرسانی دولت سیزدهم و محمد گلزاری، دبیر شورای اطلاعرسانی دولت چهاردهم برگزار شد؛ نشستی که در آن سه مسئول سابق و فعلی حوزه اطلاعرسانی دولت، صریحاً از ناکارآمدی ساختارهای موجود، کاهش سرمایه اجتماعی و نقش دولتها در ایجاد بحرانهای ارتباطی سخن گفتند.
محمد خدادی، معاون مطبوعاتی دولت دوازدهم، با انتقاد از نگاه موجود به رسانه و روزنامهنگاران گفت: «این تلقی اشتباهی از روزنامه و روزنامهنگاران وجود دارد. بحران تولید میشود و بعد میگویند بروید و این مسئله را حل کنید. بنزین را گران میکنند و میگویند حالا رسانه برود و این موضوع را حل کند.
او با اشاره به بحرانهایی که حتی رسانهها نیز در جریان شکلگیری آنها قرار ندارند، گفت: بحرانهایی به وجود میآید که حتی خود رسانهها هم نمیدانند چرا به وجود آمدهاند؛ مثل ماجرای هواپیمای اوکراینی. هیچکس چیزی نمیگفت و بعد از رسانه میخواستند موضوع را حل کند.
خدادی همچنین از اعلام وعدههایی که امکان تحقق آنها روشن نیست انتقاد کرد و گفت: «دولتها چه اصراری در اعلام خبرهای نشدنی دارند؟ میگویند سالی یک میلیون مسکن میسازیم، بعد نمیسازند. در همین دولت میآیند و میگویند سال آینده برق قطع نمیشود، اما میبینیم که قطع میشود. خب چرا این را میگویید؟
او در ادامه با انتقاد از وضعیت تولید محتوا در رسانهها اظهار کرد: «رسانهها بلد نیستند سوژهها را بپرورانند. مستندات سوژهها به جای دیتا و اطلاعات، شده نظر این و آن. این که سوژه نیست. ما در رسانه دنبال دیدگاه و نظر مردم نیستیم؛ دنبال دیدگاه مقامات هستیم.»
احسان صالحی، دبیر شورای اطلاعرسانی دولت سیزدهم نیز سرمایه اجتماعی را یکی از مهمترین مسائل حوزه رسانه دانست و گفت: «بعد از تحریمهای سال ۹۷ و خروج ترامپ از برجام، مسیر دولت وقت با مردم دچار اخلال شد و این مسئله زمینهساز بحران آبان ۹۸ شد.»
صالحی با اشاره به تعدد ساختارهایی که برای مدیریت بحران و حوزه اطلاعرسانی ایجاد شدهاند، گفت: «ما ساختارهای مختلفی را برای حل مشکلات به وجود آوردیم که گاه بینتیجه بودهاند. بحرانها در کشور جنبه امنیتی پیدا کردند و در نتیجه شورای عالی امنیت ملی وارد شد. بعد قرارگاه امام صادق تشکیل شد. بعد دیدند زیست مردم در فضای مجازی است و شورای عالی فضای مجازی تشکیل شد تا رسانه را از آنجا کنترل کنند. این ساختارها گاهی جواب داده و گاهی مشکلات را بیشتر کردهاند.
او یکی از مشکلات اصلی را نحوه تصمیمگیری در ساختارهای حاکمیتی دانست و گفت: «اتاقهایی که در آن تصمیمات گرفته میشود، به گونهای طراحی شدهاند که ارزیابیهای دیگران در آنها جایی ندارد. نهایتاً مشکلاتی به وجود میآید و بعد از رسانه میخواهند مشکل را حل کند.
محمد گلزاری، دبیر شورای اطلاعرسانی دولت چهاردهم، نیز با اشاره به روند کاهش سرمایه اجتماعی گفت: «ما سالهاست که در دولت و بخشهای حاکمیتی، نسبت به افکار عمومی مسیری را طی کردهایم که سرمایه اجتماعی ما کم و کمتر شده است.
او با اشاره به انتقاداتی که از سالهای گذشته نسبت به نظام اطلاعرسانی دولت مطرح شده، گفت: «سال ۸۳ رهبر شهید از حوزه اطلاعرسانی دولت آقای خاتمی گلایه میکنند، اما میبینیم که نهتنها این رویه درست نشد، بلکه در دولت احمدینژاد، بعد دولت روحانی، سپس دولت آقای رئیسی و اکنون نیز در دولت فعلی ادامه پیدا کرده است.
گلزاری ادامه داد: «حاکمیت و دولت نمیداند کجا باید صدای مردم را بشنود. چون نمیتواند صدای مردم را بشنود یا صدای خود را به مردم برساند، ساختار پشت ساختار ایجاد کرده است. اما کار نهتنها بهتر نشده، بلکه بدتر شده است.
دبیر شورای اطلاعرسانی دولت چهاردهم از آغاز بازطراحی نظام جامع اطلاعرسانی دولت خبر داد و گفت: «هیئت وزیران از ما خواست نظام جامع اطلاعرسانی را بررسی و بازطراحی کنیم. این کار را در شورای اطلاعرسانی آغاز کردهایم.
او افزود: به این نتیجه رسیدهایم که باید نهادهای موازی اطلاعرسانی دولتی را تجمیع کنیم. راهی نداریم؛ چارهای نداریم. جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان نشان داد جایی پیروز هستیم که تیم چابک داشته باشیم. ساختارهای موجود، نظام اطلاعرسانی را فربه و کند کردهاند.
در ادامه، صالحی بر این نکته تأکید کرد که سرمایه اجتماعی نه با تبلیغات رسانهای، بلکه با عملکرد واقعی شکل میگیرد. او گفت: «سرمایه اجتماعی با کارآمدی و صداقت به وجود میآید. اگر این دو را افکار عمومی ببیند، مردم نزدیکتر میشوند. اگر کارآمدی دولت و نهاد حاکمیت دچار مشکل است، بخواهید با دستکاری در رسانه این مشکل را حل کنید، وضع بدتر میشود.
او افزود: سرمایه اجتماعی در صداقت و سلامت است؛ نه در خبر و نه در پوشش.
صالحی همچنین درباره فیلترینگ شبکههای اجتماعی در سال ۱۴۰۱ گفت: «اتفاقاتی که در سال ۱۴۰۱ رخ داد، ما اینترنت را در دولت قطع نکردیم؛ فقط واتساپ و اینستاگرام قطع شد. رئیسجمهور، آقای رئیسی، هم موافق بود که سریعاً رفع فیلتر شود، چون زیست مردم در آنجا بود؛ حتی تفریحات مردم در آنجا بود. باید واقعیت را دید.
به گفته صالحی، رئیسی نیز معتقد بود پس از حل مشکل، فیلترینگ باید رفع شود، اما این دیدگاه در شورای عالی امنیت ملی رأی نیاورد. او افزود: «بعداً دیدیم که اثرات منفی آن اقدام و فیلترینگ در ادامه بر کشور بیشتر شد.
صالحی در ادامه درباره تصمیمگیرانی که در اتاقهای بسته حضور دارند نیز گفت: «آدمهایی که در آن اتاقها هستند و تصمیم میگیرند، نظراتشان با اکثریت مردم فرق میکند.
گلزاری نیز با انتقاد از وضعیت روابط عمومی دستگاههای دولتی گفت: «روابط عمومیها اتاق تبعیدی نهادهای دولتی هستند. این در حالی است که رئیس سازمان همهچیز از آنها میخواهد. روابط عمومیها تبدیل شدهاند به رسانه رؤسای سازمانها و وزارتخانهها. با این میزان از عقبافتادگی، چگونه میتوانیم سیستم را اصلاح کنیم؟
او در پایان بر ضرورت توجه جدیتر به شبکههای اجتماعی تأکید کرد و گفت: «باید روی اینستاگرام تمرکز کنیم. این همه قرارگاه وجود دارد، اما دریغ از اثرگذاری. ما نباید از اینستاگرام غافل شویم. باید فیلترینگ آن را رفع کنیم و در عین حال از ظرفیتهای آن برای ارتباط با مردم استفاده کنیم. گلزاری همچنین با اشاره به محدودیت منابع شورای اطلاعرسانی دولت گفت: بودجه شورای اطلاعرسانی دولت، چهار دهم بودجه یک قرارگاه رسانهای معروف است
انتهای پیام
