کنترل پس از اسکن شرط اثربخشی ایکسری در مقابله با قاچاق مرز بازرگان است
بر اساس اعلام یکی از مسئولان استان آذربایجان غربی ایرانی بودن دستگاههای ایکسری مستقر در مرز بازرگان موجب شده است کشور مقابل ظرفیت تردد روزانه کامیونها را کاهش دهد تا کامیونها و محمولهها با دقت بیشتری بررسی شوند.
این محدودیت روند تردد کامیونها در مسیر مرز بازرگان را کند کرده است. دستگاههای ایکسری مستقر در این مرز ساخت ایران و تولید نخبگان کشور است.
علیرضا شبانی کارشناس حوزه ایکسری در گفتوگو با خبرنگار برنا با انتقاد از برخی اظهارنظرهای غیرکارشناسی درباره کارایی دستگاههای ایکسری گمرکی گفت: مشکل اصلی در مرز بازرگان صرفاً خود دستگاه نیست بلکه جانمایی نامناسب، ایزوله نبودن مسیر پس از اسکن، ظرفیت محدود دستگاه و کمبود نیروی متخصص باعث شده بخشی از ظرفیت این تجهیزات بهدرستی مورد استفاده قرار نگیرد.
وی با اشاره به وضعیت دستگاه ایکسری مستقر در مجموعه شهید فخریزاده سپند وزارت دفاع افزود: این دستگاه که از تجهیزات ساخت داخل و دارای تیوب ورین است و سالها در این محل مورد استفاده قرار گرفته از نظر فناوری در زمره تجهیزات قابل اتکای کشور قرار دارد.
مسئله اصلی ایزوله نبودن مسیر پس از اسکن است
این کارشناس حوزه ایکسری با تأکید بر اینکه جانمایی یکی از مهمترین مؤلفههای اثربخشی سامانههای بازرسی است گفت: اگر کامیون پس از انجام اسکن چند کیلومتر در صف بماند و در این فاصله امکان دسترسی افراد مختلف به خودرو وجود داشته باشد عملاً بخشی از فلسفه بازرسی با ایکسری از بین میرود.
وی افزود: در مرز بازرگان کامیون پس از اسکن وارد مسیری میشود که حدود چهار کیلومتر امتداد دارد و در این فاصله همچنان در صف قرار میگیرد. راننده ممکن است یک یا دو روز در این محدوده منتظر بماند و رفتوآمدهای مختلفی نیز در مسیر وجود داشته باشد بنابراین اگر فردی بخواهد کالایی غیرمجاز را پس از اسکن وارد کامیون کند دستگاه دیگر امکان شناسایی آن را ندارد زیرا بازرسی در مرحلهای انجام شده که هنوز فرآیند خروج خودرو از کشور تکمیل نشده است.
شبانی تأکید کرد: اگر قرار است ایکسری واقعاً نقش مؤثری در مقابله با قاچاق داشته باشد باید مسیر پس از اسکن تا خروج از کشور کاملاً ایزوله و تحت کنترل باشد.
وی گفت: پیشنهاد ما این است که در بخش خروجی ایکسری در آخرین مرحله فرآیند قرار گیرد یعنی تمام کنترلهای لازم انجام شود خودرو به ایکسری برسد و اسکن شود و بلافاصله پس از تأیید بدون توقف و دسترسی مجدد افراد به خودرو از کشور خارج شود.
ایکسری قرار نیست بهتنهایی وجود سلاح یا مواد مخدر را اعلام کند
این کارشناس حوزه ایکسری با انتقاد از این تصور که دستگاه باید بهتنهایی نوع کالای قاچاق را مشخص کند اظهار کرد: دستگاه ایکسری ابزار کمک بازرسی است و در هیچ جای دنیا قرار نیست دستگاه به اپراتور اعلام کند که این تصویر اسلحه است یا این ماده مخدر است.
شبانی افزود: فرآیند شناسایی در تمام دنیا بهصورت تطبیقی انجام میشود تصویر توسط دستگاه تولید میشود و اپراتور آموزشدیده باید بتواند موارد مشکوک را شناسایی کند و پس از آن کارشناس امنیتی یا نیروی تخصصی بررسیهای لازم را انجام دهد.
وی ادامه داد: بنابراین اگر یک دستگاه در یک ساعت تعداد زیادی اسکن انجام دهد نمیتوان انتظار داشت یک اپراتور بتواند تمام تصاویر را با دقت لازم بررسی کند. وقتی یک نفر مسئول بررسی دهها تصویر در ساعت باشد طبیعی است که احتمال خطای انسانی افزایش پیدا کند.
کمبود نیروی متخصص، یکی از گلوگاههای اصلی است
شبانی با اشاره به تجربه فعالیت کارشناسی در چندین دستگاه ایکسری در کشور گفت: در برخی مرزها ۱۶ تا ۱۷ ساعت دستگاه در حال کار هست که نیروی انسانی متخصص و آموزشدیده هم باید متناسب با ظرفیت تجهیزات در اختیار باشد.
وی افزود: ما حتی پیشنهاد دادهایم که تعداد اپراتورها افزایش پیدا کند و اعلام کردهایم در صورت فراهم شدن مجوزهای لازم مجموعه ما آمادگی دارد هزینه نیروی انسانی مورد نیاز را نیز تأمین کند. چراکه اگر به جای یک اپراتور پنج یا شش اپراتور داشته باشیم و هر فرد مسئول بررسی دقیق بخشی از تصاویر باشد احتمال کشف موارد مشکوک به شکل محسوسی افزایش پیدا میکند.
این کارشناس حوزه ایکسری تصریح کرد: نمیتوان از یک نفر انتظار داشت در مدت کوتاه دهها تصویر را با دقت کامل بررسی کند. اپراتور علاوه بر تعداد مناسب باید آموزش تخصصی و مستمر نیز دریافت کند.
ایکسری ورین مورد استفاده در بازرگان، فناوری استاندارد جهانی دارد
شبانی در واکنش به برخی اظهارات مبنی بر ناکارآمد بودن ایکسریهای ایرانی گفت: اینکه بهصورت کلی گفته شود ایکسری ایرانی کارایی ندارد یک گزاره غیرکارشناسی است و باید مشخص شود ایراد دقیقاً در کدام بخش قرار دارد.
وی افزود: دستگاه مورد استفاده در این مجموعه از نظر فناوری تصویربرداری و آشکارساز از استانداردهای متداول جهانی استفاده میکند و تفاوت اصلی در برخی بخشها از جمله نرمافزار و نحوه بومیسازی سامانه است. حتی تجهیزات مشابه در کشورهای مختلف نیز از فناوریهای مشترک در حوزه آشکارسازی استفاده میکنند.
شبانی تأکید کرد: اگر ادعا میشود دستگاه در شناسایی برخی اقلام قاچاق ناتوان است باید مستندات ارائه شود. نمیتوان بدون ارائه تصویر نمونه موردی و گزارش فنی گفت دستگاه ایرانی توانایی تشخیص ندارد.
نتایج کشفیات باید برای اصلاح سامانه به ایران ارائه شود
وی با اشاره به ضرورت تبادل اطلاعات میان طرفهای ایرانی و کشورهای همسایه اظهار کرد: اگر در طرف ترکیه موردی کشف میشود و ادعا این است که ایکسری ایران نتوانسته آن را شناسایی کند باید تصویر اسکن محل قرارگیری محموله و گزارش کشف در اختیار کارشناسان ایرانی قرار گیرد تا مشخص شود اشکال از دستگاه بوده اپراتور خطا کرده یا مسیر پس از اسکن ایزوله نبوده است.
شبانی افزود: ما حتی در جلساتی که با مسئولان قضایی آذربایجان غربی داشتهایم این موضوع را مطرح کردهایم که اگر در طرف مقابل کشفی صورت میگیرد. تصویر مربوط به آن مورد ارائه شود تا بتوانیم تصویر را با اطلاعات کشفشده تطبیق دهیم و مشخص کنیم مشکل دقیقاً از کجاست.
وی ادامه داد: اگر ایراد از دستگاه باشد باید دستگاه ارتقا پیدا کند. اگر مشکل از اپراتور باشد باید آموزش داده شود و اگر مشکل از فرآیند و ایزوله نبودن مسیر است. باید ساختار مسیر اصلاح شود. نمیتوان با کلیگویی از کنار مسئله عبور کرد.
مشکل فقط به مرز بازرگان محدود نیست
این کارشناس حوزه ایکسری گفت: مسئله جانمایی، کمبود اپراتور و نحوه بهرهبرداری از دستگاهها صرفاً مختص بازرگان نیست و در برخی دیگر از مرزها نیز با مسائل مشابه مواجه هستیم.
وی افزود: در یک فرآیند استاندارد بهتر است اسکن کامیون در آخرین مرحله خروج انجام شود تا پس از آن دیگر امکان دسترسی افراد به خودرو وجود نداشته باشد. وقتی کامیون اسکن میشود و سپس چند کیلومتر در صف میماند عملاً احتمال تغییر شرایط محموله یا ورود اقلام جدید به خودرو وجود دارد.
شبانی اظهار کرد: وقتی راننده یک یا دو روز در صف میماند و افراد مختلف به خودرو دسترسی دارند نمیتوان تمام مسئولیت کشف نشدن یک محموله را متوجه دستگاه ایکسری کرد.
نباید ضعفهای فرآیندی را به پای فناوری داخلی نوشت
وی با بیان اینکه برخی مسئولان برای فرار از مسئولیت ضعف عملکرد را به ناکارآمدی دستگاه نسبت میدهند گفت: متأسفانه گاهی به جای اینکه فرآیند را بررسی کنیم سادهترین راه این است که گفته شود دستگاه ایکسری ایرانی کارایی ندارد. در حالی که باید مشخص شود دستگاه، اپراتور، جانمایی، مسیر تردد و فرآیند کنترل هرکدام چه سهمی در نتیجه نهایی دارند.
شبانی تأکید کرد: من بارها در جلسات تخصصی گفتهام که اگر قرار است درباره عملکرد ایکسری قضاوت شود باید کارشناس فنی، اپراتور، مسئول امنیتی و متولی گمرک در کنار یکدیگر فرآیند را بررسی کنند و بر اساس مستندات درباره ایراد تصمیم بگیرند.
وی افزود: مجموعه ما متولی حاکمیت مرزی نیست و قرارداد ما ماهیت تجاری دارد اما از منظر فنی بارها اعلام کردهایم که برای ارتقای عملکرد سامانه، نیازمند بانک اطلاعاتی مناسب از تصاویر مواد مخدر، سلاح و سایر اقلام ممنوعه هستیم تا بتوان سامانههای نرمافزاری و هوش مصنوعی را دقیقتر آموزش داد.
هوش مصنوعی بدون بانک اطلاعاتی معتبر، معجزه نمیکند
این کارشناس حوزه ایکسری با اشاره به اهمیت بانک اطلاعاتی در توسعه سامانههای هوشمند گفت: اگر قرار است از هوش مصنوعی برای کمک به اپراتور استفاده کنیم باید تصاویر واقعی و معتبر از کشفیات در اختیار باشد. وقتی بانک اطلاعاتی کامل و استاندارد در اختیار سامانه قرار نگیرد نمیتوان انتظار داشت هوش مصنوعی عملکرد مطلوبی داشته باشد.
شبانی ادامه داد: باید اطلاعات مربوط به کشفیات به شکل استاندارد جمعآوری و در اختیار بخش فنی قرار گیرد تا بتوان الگوریتمها را بهصورت مستمر بهروزرسانی کرد. این موضوع در دنیا یک فرآیند معمول است و باید در داخل کشور نیز جدی گرفته شود.
ورود تجهیزات خارجی باید بر اساس ارزیابی فنی انجام شود
وی درباره بحث واردات دستگاههای ایکسری خارجی نیز گفت: اگر قرار است دستگاه خارجی وارد کشور شود باید موضوع بر اساس ارزیابی فنی و مقایسه واقعی انجام شود نه بر مبنای این ادعا که تجهیزات داخلی اساساً فاقد کارایی هستند.
شبانی افزود: تا امروز در این حوزه جلسات و مصوبات متعددی در سطح دولت و دستگاههای مختلف مطرح شده و حتی موضوع واردات تجهیزات خارجی نیز در دستور کار قرار گرفته است اما اگر قرار است تصمیمی گرفته شود باید بر اساس نیاز واقعی، مشخصات فنی، هزینه نگهداری، دسترسی به قطعات، آموزش اپراتور و عملکرد واقعی دستگاه باشد.
وی در خاتمه تأکید کرد: برای حل مسئله ایکسری در مرزها باید به جای فرافکنی یک ارزیابی جامع انجام شود. دستگاه باید از نظر فنی بررسی شود مسیر پس از اسکن ایزوله باشد و تعداد اپراتورها متناسب با ظرفیت افزایش یابد، آموزش تخصصی و مستمر انجام شود و اطلاعات کشفیات نیز برای ارتقای سامانه در اختیار بخش فنی قرار گیرد. اگر این مجموعه اقدامات همزمان اجرا شود میتوان درباره میزان واقعی کارایی ایکسریها قضاوت کرد.
انتهای پیام/
