پارکهای جنگلی با محوریت حفظ و احیای جنگل مدیریت میشود
کامران پورمقدم در همایش پارکهای جنگلی کشور با حضور مدیران منابع طبیعی منطقه چهار کشور که به میزبانی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان برگزار شد، اظهار کرد: همه برنامهریزیها برای تهیه و اجرای طرحهای پارکهای جنگلی باید در نهایت به هدف اصلی یعنی حفاظت و احیای جنگل منتهی شود.
وی افزود: گردشگری، اقامت و پذیرایی از بازدیدکنندگان از ظرفیتهای مهم پارکهای جنگلی است و اقدامات ارزشمندی نیز در این زمینه، بهویژه در محدوده جنگلهای هیرکانی، انجام شده است؛ اما نباید تمام تمرکز مدیریت پارکها بر زونهای تفرجی قرار گیرد.
پورمقدم ادامه داد: در ارزیابی عملکرد پارکهای جنگلی، در کنار میزان توسعه ظرفیتهای تفرجی باید مشخص شود این پارکها چه نقشی در حفاظت از جنگل و احیای محدودههای جنگلی داشتهاند و در زونهای احیایی آنها چه اقداماتی انجام شده است.
وی با تأکید بر اینکه این سازمان متولی مدیریت جنگل است، گفت: ظرفیتهای تفرجی پارکهای جنگلی باید به بهترین شکل مورد استفاده قرار گیرد، اما نباید توسعه گردشگری موجب شود وظایف و مأموریتهای اصلی مدیریت، حفاظت و احیای جنگل تحت تأثیر قرار گیرد.
پارکهای جنگلی؛ ظرفیتی در خدمت مدیریت پایدار جنگل
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی با اشاره به افزایش حساسیت اجتماعی نسبت به حفاظت از جنگلها اظهار کرد: امروز جامعه نسبت به حفاظت از جنگلها حساسیت بالایی دارد و این حساسیت اجتماعی در سیاستگذاریهای حوزه جنگل نیز مورد توجه است.
وی افزود: در برنامه هفتم توسعه نیز بهرهبرداری چوبی از جنگلها همچنان ممنوع است و قانونگذار بر مدیریت جنگلها در قالب طرحهای مدیریت پایدار جنگل تأکید کرده است.
پورمقدم پارکهای جنگلی را یکی از ظرفیتهای مهم مدیریت پایدار جنگل دانست و گفت: در جنگلهای هیرکانی، ظرفیت تفرجی یکی از مهمترین ظرفیتهای اقتصادی غیرچوبی اکوسیستم جنگلی است که باید در چارچوب مدیریت پایدار جنگل مورد استفاده قرار گیرد.
وی ادامه داد: بر اساس مطالعات آمایشی و نیمهتفصیلی انجامشده در جنگلهای هیرکانی و در ۱۰۴ حوضه آبخیز، بخشی از کارکردها و کاربریهای شناساییشده به ظرفیتهای تفرجی اختصاص دارد و باید این ظرفیتها در چارچوب طرحهای مدیریت پایدار جنگل به مرحله اجرا برسند.
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی تأکید کرد: ظرفیتهای تفرجی باید بر اساس شاخصها و دستورالعملهای مربوط به طرحهای جنگلی، هرچه سریعتر در قالب پارکهای جنگلی وارد مرحله اجرا شوند و توسعه آنها در چارچوب مدیریت پایدار جنگل دنبال شود.
مسیر اجرای طرحهای پارکهای جنگلی تسهیل میشود
پورمقدم در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به موضوع تعدد دستورالعملها و شاخصهای ابلاغی اظهار کرد: این مسئله را میپذیریم که تعدد برخی دستورالعملها در مواردی برای بخش جنگل در استانها مشکلاتی ایجاد کرده است.
وی افزود: در برخی موارد، دستورالعملهایی از بخشهای مختلف سازمان صادر شده که هنگام ابلاغ به استانها، همه ملاحظات و چارچوبهای تخصصی بخش جنگل در آنها دیده نشده است.
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی با اشاره به دستورالعمل اجرایی ماده ۳ قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها گفت: برخی ابعاد این دستورالعمل از جمله مدت اجرای طرح، موضوع بهرهمالکان و نحوه پرداخت حقوق دولتی، در صورت استفاده برای توسعه پارکهای جنگلی میتواند نیازمند بازنگری و هماهنگی بیشتری باشد.
وی ادامه داد: ایرادات موجود در کمیته فنی دفتر جنگلکاری و پارکها احصا شده و موارد مربوط به دستورالعمل ماده ۳، پرداخت حقوق عرفی و شاخصهای آن برای معاونت حفاظت و امور اراضی سازمان ارسال شده است.
پورمقدم خاطرنشان کرد: پیگیریهایی برای برگزاری جلسات مشترک با معاونت حفاظت و امور اراضی در حال انجام است تا موانع موجود برطرف و اجرای طرحهای پارکهای جنگلی با شفافیت و سهولت بیشتری دنبال شود.
نظارت دقیقتر، پشتوانه اجرای موفق طرحهای پارک جنگلی
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی بر ضرورت تقویت نظارت بر اجرای طرحهای پارکهای جنگلی تأکید کرد و گفت: با توجه به سرمایهگذاری قابل توجه انجامشده در برخی طرحها، نظارت دقیق بر عملکرد سرمایهگذاران و مجریان اهمیت ویژهای دارد.
وی افزود: در فرآیند نظارت، دو سند شامل کتابچه طرح و قرارداد منعقدشده با مجری باید همزمان مورد توجه قرار گیرد و نمیتوان صرفاً بر اساس یکی از این دو سند، عملکرد مجری را ارزیابی کرد.
پورمقدم با تأکید بر اهمیت زمانبندی اجرای تعهدات اظهار کرد: ممکن است برخی تعهدات به دلایل مختلف با تأخیر مواجه شوند، اما مستندسازی دقیق روند اجرا و نظارت مستمر میتواند از بروز مسائل حقوقی و نظارتی در آینده جلوگیری کند.
وی گفت: فرمهای کنترلی و نظارتی برای استانها ارسال شده و لازم است این فرمها با دقت تکمیل شوند؛ چراکه گزارشهای نظارتی استانها میتواند در ادامه اجرای طرحها و همچنین در رسیدگی به مسائل احتمالی میان کارفرما و مجری مورد استفاده قرار گیرد.
«پارک زندگی»؛ پیوند درختکاری با رویدادهای زندگی مردم
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی در ادامه به طرح «پارک زندگی» اشاره کرد و گفت: در قالب طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت، میتوان عرصههایی مناسب و در دسترس مردم را در شهرستانها شناسایی کرد تا زمینه مشارکت مستقیم آنها در درختکاری فراهم شود.
وی افزود: ایده «پارک زندگی» این است که رویدادهای مهم زندگی افراد مانند تولد فرزند، قبولی در دانشگاه یا ازدواج با کاشت درخت به یک یادگار ماندگار تبدیل شود.
پورمقدم ادامه داد: حتی میتوان از لکههای خالی موجود در برخی پارکهای جنگلی که فاقد پوشش درختی هستند و امکان احیا و محصور کردن آنها وجود دارد، برای اجرای این طرح استفاده کرد.
وی با اشاره به تجربه پارک جنگلی سیسنگان گفت: در این پارک، لکههای فاقد پوشش درختی بهعنوان زونهای احیایی مشخص و محصور شدهاند و بازدیدکنندگان میتوانند با دریافت نهال، آموزش نحوه کاشت و آشنایی با گونهها، درخت مورد نظر خود را در این عرصهها بکارند.
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی تأکید کرد: «پارک زندگی» نباید بهعنوان یک پروژه بزرگ و پیچیده دیده شود، بلکه میتواند نوعی درختکاری مشارکتی با رویکرد اجتماعی باشد؛ چراکه فردی که برای فرزند یا یکی از مناسبتهای مهم زندگی خود درخت میکارد، انگیزه بیشتری برای مراقبت و نگهداری از آن خواهد داشت.
وی افزود: بخشهای ترویج و روابط عمومی در اجرای این طرح نقش مهمی دارند و توسعه آن تنها وظیفه بخش فنی جنگل نیست، بلکه باید با اطلاعرسانی و فعالیتهای ترویجی، زمینه مشارکت بیشتر مردم فراهم شود.
تدوین چارچوب جدید برای مدیریت درختان خطرساز
پورمقدم در ادامه از تدوین شیوهنامه تعیین شاخصهای درختان خطرساز خبر داد و گفت: وزارت جهاد کشاورزی از سازمان منابع طبیعی خواسته است برای تعیین شاخصهای درختان خطرساز، شیوهنامه مشخصی تدوین شود.
وی افزود: باید بهصورت دقیق مشخص شود چه درختی و در چه موقعیت مکانی خطرساز محسوب میشود؛ زیرا صرف کج یا معوج بودن یک درخت به معنای خطرساز بودن آن نیست.
معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی ادامه داد: درختانی که در محدودههای پرتردد، محل حضور گردشگران یا جمعیت ساکن و همچنین در مجاورت مسیرهای تردد قرار دارند، در صورت داشتن شرایط لازم میتوانند خطرآفرین باشند و باید شاخصهای مشخصی برای شناسایی آنها وجود داشته باشد.
وی بیان کرد: درباره درختان تجمعی، شکسته و افتاده و سایر موارد مطرحشده در ماده ۳۶ و تبصرههای آن نیز شاخصها و تعاریف لازم تدوین شده است و این شیوهنامه برای وزیر جهاد کشاورزی ارسال شده تا پس از ابلاغ، طرحهای مربوط وارد مرحله اجرا شوند.
پورمقدم با تأکید بر اهمیت اجرای طرحهای مدیریت جنگل خاطرنشان کرد: با اجرای طرحهای جنگلداری و مدیریت پایدار میتوان بخش قابل توجهی از مسائل موجود در مدیریت جنگلها را پوشش داد و مسیر حفاظت و احیای جنگلها را با چارچوبی مشخص و منسجم دنبال کرد.
