اقتصاد خودرو زیر سایه تورم/ تمرکز ۶۶ درصدی ارزش بازار در بازه ۱ تا ۱.۵ میلیارد تومان
بررسی دادههای از وضعیت بازار خودرو نشان میدهد قیمت خودرو در سالهای اخیر با نوسانات شدیدی همراه بوده و در برخی مقاطع، رشد سالانه قیمت مدلهای پرتقاضا به بیش از ۱۵۰ درصد رسیده است. این روند در کنار تغییر ترکیب قیمتی بازار، نشاندهنده تداوم فشار تورمی بر بازار خودرو و کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان است.
بر اساس اطلاعات ارائهشده در این گزارش، بازار خودرو یکی از متغیرهای مهم در تصمیمگیری سیاستگذاران صنعت خودرو محسوب میشود؛ زیرا تغییرات قیمت خودرو میتواند بر ترکیب بازار، انتخاب خودروهای وارداتی و داخلی و همچنین سیاستهای مرتبط با تولید اثرگذار باشد.
تمرکز بازار در محدوده قیمتی ۱ تا ۱.۵ میلیارد تومان
دادههای گزارش مرکز پژوهشهای مجلس مربوط به پراکندگی بازار خودرو بر اساس حجم ارزش نشان میدهد بخش قابلتوجهی از بازار در محدوده قیمتی خودروهای اقتصادی و میانرده متمرکز شده است.
خودروهای خانواده پژو ۲۰۷ و خانواده سورن در میان خودروهایی قرار دارند که قیمت کارخانهای و ارزش بازار بالاتری نسبت به بخش بزرگی از خودروهای مورد بررسی دارند. پس از آنها، خانواده دنا و خانواده تارا در محدودههای قیمتی پایینتر قرار گرفتهاند.
در بخش دیگری از بازار، خودروهایی مانند کوییک، شاهین، اطلس، رانا، سهند، MVM X22، JAC، KMC Eagle، رُنو، دایونگینی، KMC X5، FX، J7 و F8 پراکندگی قیمتی متفاوتی دارند.
نکته مهم این است که مطابق متن گزارش، بیش از ۶۰ درصد بازار خودرو کشور به خودروهایی با قیمت بین یک تا ۱.۸ میلیارد تومان اختصاص دارد و در این محدوده، بهجز MVM X22، سایر خودروهای مورد اشاره توسط دو خودروساز بزرگ داخلی تولید میشوند.
سهم ۶۶.۶۶ درصدی خودروهای یک تا ۱.۵ میلیارد تومانی
شکل ۱۲ گزارش، سهم بازار خودروهای داخلی را بر اساس قیمت نشان میدهد. بر این اساس، خودروهای دارای قیمت یک تا ۱.۵ میلیارد تومان، ۶۶.۶۶ درصد از بازار را به خود اختصاص دادهاند.
پس از آن، خودروهای ۵۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومان با سهم ۲۱.۳۲ درصد قرار دارند. سهم گروههای قیمتی بالاتر نیز بهمراتب کمتر است؛ بهطوری که بخشهای بالاتر از ۱.۵ میلیارد تومان مجموعاً سهم محدودتری از بازار را تشکیل میدهند.
این توزیع نشان میدهد بخش اصلی تقاضای بازار خودرو همچنان در محدوده قیمتی نزدیک به یک تا ۱.۵ میلیارد تومان متمرکز است و افزایش قیمت در این بخش میتواند مستقیماً بر بخش بزرگی از مصرفکنندگان اثر بگذارد.
جهش قیمت خودرو از ۱۳۹۷
یکی از مهمترین بخشهای دادههای گزارش، روند افزایش سالانه قیمت سه خودرو کوییک دندهای، پژو پارس ELX و دنا معمولی از سال ۱۳۹۵ تا ششماهه نخست ۱۴۰۴ است.
بر اساس شکل ۱۳، در سال ۱۳۹۷ قیمت پژو پارس ELX حدود ۱۴۱ درصد و قیمت دنا معمولی حدود ۱۵۲ درصد افزایش داشته است؛ ارقامی که یکی از شدیدترین جهشهای ثبتشده در دوره مورد بررسی محسوب میشود.
در سال ۱۳۹۸ نیز رشد قیمت این خودروها در محدوده حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد قرار داشته است. در سال ۱۳۹۹، افزایش قیمت کوییک دندهای حدود ۶۲ درصد، پژو پارس ELX حدود ۶۸ درصد و دنا معمولی حدود ۷۳ درصد ثبت شده است.
در سال ۱۴۰۰، رشد قیمت سه مدل مورد بررسی به حدود ۳۸ درصد برای کوییک، ۳۲ درصد برای پژو پارس ELX و ۲۹ درصد برای دنا معمولی رسید.
رشد ۸۷ درصدی قیمت خودرو در سال ۱۴۰۱
در سال ۱۴۰۱ بار دیگر روند افزایشی قیمت خودرو تشدید شد. طبق دادههای شکل ۱۳، قیمت کوییک دندهای و پژو پارس ELX هر دو حدود ۸۷ درصد افزایش یافت و رشد قیمت دنا معمولی نیز حدود ۷۳ درصد بود.
اما در سال ۱۴۰۲، اختلاف میان مدلها افزایش یافت؛ بهطوری که رشد قیمت پژو پارس ELX به حدود ۳۹ درصد رسید، در حالی که افزایش قیمت کوییک دندهای حدود ۸ درصد و دنا معمولی حدود ۱۲ درصد ثبت شد.
در سال ۱۴۰۳ نیز رشد قیمت کوییک دندهای به حدود ۳۰ درصد رسید، در حالی که افزایش قیمت پژو پارس ELX حدود ۱۰ درصد و دنا معمولی حدود ۱۱ درصد بود.
بازگشت رشد شدید قیمت در ۱۴۰۴
دادههای ششماهه نخست سال ۱۴۰۴ نشاندهنده بازگشت رشد قابلتوجه قیمت خودرو است. در این دوره، قیمت کوییک دندهای حدود ۹۲ درصد، پژو پارس ELX حدود ۸۰ درصد و دنا معمولی حدود ۹۸ درصد افزایش یافته است.
به این ترتیب، دنا معمولی با رشد نزدیک به ۱۰۰ درصدی در ششماهه نخست ۱۴۰۴، بیشترین افزایش قیمت را در میان سه خودروی بررسیشده داشته است.
خودرو؛ بازاری متاثر از تورم و سیاستگذاری
مجموع این دادهها نشان میدهد بازار خودرو در سالهای گذشته علاوه بر تغییرات ساختاری، با جهشهای دورهای قیمت نیز مواجه بوده است. اوج این روند در سال ۱۳۹۷ و سپس در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ مشاهده میشود.
از سوی دیگر، تمرکز بخش عمده بازار در محدوده قیمتی یک تا ۱.۵ میلیارد تومان به این معناست که نوسانات قیمت در این بخش، دامنه اثرگذاری گستردهای بر بازار دارد.
