کردستان؛ گنجینه ماندگار فرهنگ و هنر ایران

سنندج این روزها میزبان کتاب است؛ اما حقیقت این است که کتاب در سنندج مهمانی تازه وارد نیست. این شهر قرنهاست با مدرسه، مسجد، خانقاه، دیوان، قلم، شعر، تاریخ و دانش زندگی کرده است. نمایشگاه بین المللی کتاب کردستان، در چنین شهری، فقط محل عرضه کتاب و دیدار ناشران و نویسندگان نیست؛ فرصتی است برای بازخوانی حافظه فرهنگی سرزمینی که سهمی مهم در تاریخ علم، ادب و هنر ایران داشته است.

دهمین نمایشگاه بین المللی کتاب کردستان از ۱۶ تا ۲۲ شهریور ۱۴۰۵ در محل دائمی نمایشگاههای بین المللی سنندج برگزار میشود و حضور ناشران سراسر کشور و اقلیم کردستان، بر ظرفیت آن برای گفتوگوی فرهنگی افزوده است.

کردستان؛ سرزمین عالمان و اهل قلم

وقتی از فرهنگ کردستان سخن میگوییم، نباید آن را صرفاً در چند نماد قومی یا فولکلوریک خلاصه کنیم. کردستان بخشی از تاریخ بلند «علم و فرهنگ ایران» است؛ سرزمینی که در آن عالم دینی، شاعر، مورخ، مترجم، خوشنویس، موسیقیدان و دانشمند در کنار یکدیگر به تولید و انتقال دانش و فرهنگ پرداخته اند. 

از مستوره اردلان، مورخ و شاعر نامدار سنندجی، تا امیرنظام گروسی و امیرالکتاب؛ از ملامصطفی بیسارانی و نالی تا محوی؛ از محمد قاضی، ابراهیم یونسی، هژار و هیمن تا دانشمندانی چون مظفر پرتوماه؛ این سرزمین چهرههایی پرورانده که آثارشان از مرزهای جغرافیایی کردستان فراتر رفته و در حافظه فرهنگی ایران جای گرفته است.

فرهنگ کردی، یکی از مهمترین جلوههای فرهنگ ایرانی

شاید یکی از مهمترین نکاتی که باید در چنین رویدادهایی بر آن تأکید کرد، همین باشد: «هویت کردی و هویت ایرانی را نباید دو رقیب دید؛ فرهنگ کردی یکی از گنجینههای فرهنگ بزرگ و متکثر ایرانی است.» زبان کردی، ادبیات کردی، موسیقی کردی، آیینها و سنتهای فرهنگی این مردم، بخشی از تنوع فرهنگی ایران بزرگ ما را شکل دادهاند؛ همانگونه که فرهنگهای فارسی، آذری، گیلکی، مازندرانی، عربی، بلوچی، ترکمنی و دیگر خرده فرهنگهای این سرزمین نیز هرکدام سهم خود را در ساختن ایران فرهنگی داشته اند.

ایران تاریخی، با تکثر فرهنگی خود ایران است و کردستان، نه حاشیه فرهنگ ایرانی، بلکه یکی از کانونهای مهم تولید و پاسداری از آن است.

از سنندج تا جهان؛ فرهنگ وقتی ماندگار میشود که خوانده شود

مفاخر یک سرزمین زمانی به سرمایه واقعی تبدیل میشوند که نسل جدید آنها را بشناسد. کتاب در این میان فقط ابزار انتقال اطلاعات نیست؛ بلکه پل میان نسل هاست.نسلی که مستوره اردلان را بخواند، با سنت تاریخ نگاری و ادبیات کردستان آشنا میشود. نسلی که محمد قاضی و ابراهیم یونسی را بشناسد، درمی یابد چگونه یک مترجم و نویسنده میتواند افق ادبیات یک کشور را گسترده تر کند. نسلی که آثار هژار و هیمن را بخواند، عمق ادبیات کردی را بهتر خواهد شناخت. و نسلی که مسیر علمی مظفر پرتوماه را مطالعه کند، خواهد دید که یک جوان سنندجی چگونه میتواند از کلاس درس یک شهر مرزی به قله های دانش جهانی برسد. این همان نقطه ای است که افتخار به گذشته، به مسئولیت برای آینده تبدیل میشود.

نمایشگاه کتاب؛ فرصتی برای معرفی دوباره کردستان

نمایشگاه بین المللی کتاب سنندج میتواند بیش از یک رویداد فرهنگی باشد. میتواند به محلی برای معرفی دوباره مفاخر کردستان به ایران تبدیل شود؛ محلی برای عرضه آثار نویسندگان و پژوهشگران کرد؛ فرصتی برای گفت وگوی میان ادبیات فارسی و کردی؛ و بستری برای ارتباط میان ناشران، دانشگاهیان، هنرمندان و نسل جوان. 

چه خوب است در کنار فروش و عرضه کتاب، میز مفاخر کردستان نیز جدی گرفته شود؛ جایی برای معرفی آثار و زندگی عالمان، ادیبان، هنرمندان، مترجمان و دانشمندانی که بخشی از سرمایه فرهنگی این سرزمین اند. فرهنگ وقتی زنده میماند که روایت شود، خوانده شود و به نسل بعد منتقل شود.

یادداشتی از محسن فتحی نماینده مردم شریف سنندج، دیواندره و کامیاران در مجلس شورای اسلامی

انتهای پیام/