رمزگشایی عطوان از دلایل موفقیت نشست فردا میان ایران و کشورهای عربی

عبدالباری عطوان، سردبیر روزنامه رأی الیوم در سرمقاله این روزنامه نوشت: «نشستی که قرار است دوشنبه در صلاله عمان با حضور ایران و ۶ کشور عربی حوزه خلیج فارس برگزار شود، گامی اصلاحی در روند مذاکرات محسوب شده و به دلایل زیر، از پتانسیل بالایی برای موفقیت برخوردار است:

نخست: این مذاکرات که برگزاری آن‌ مدت‌ها به تعویق افتاده بود و در نوع خود نخستین نمونه محسوب می‌شود به صورت رودررو میان وزرای امور خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و ایران و به دور از مداخلات و تهدیدهای آمریکا انجام می‌گیرد. ایالات متحده کشوری متجاوز است که تلاش می‌کند بذر فتنه طایفه‌ای و سیاسی را بپاشد و تحت پوشش تأمین امنیت، از کشورهای شورای همکاری خلیج فارس باج‌خواهی کند.

دوم اینکه به‌طور قطع ثابت شده است که ایالات متحده در دستیابی به هیچ‌یک از اهدافش به‌ویژه سرنگونی نظام ایران و نابودی برنامه هسته‌ای ایران موفق نشد. این ناکامی ناشی از ایستادگی ایران در میدان نبرد و امتناع آن از عقب‌نشینی از مواضع خود یا دادن امتیاز، آن هم با وجود فشارهای آمریکا در هر دو جبهه نظامی و اقتصادی بود.

سوم اینکه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بیشترین آسیب را از این جنگ که اکنون وارد ششمین ماه خود شده است متحمل شدند. بخش عمده‌ای از این کشورها حتی یک دلار هم عاید خزانه‌هایشان نشد چراکه به دلیل اقدام ایران در بستن تنگه هرمز و پافشاری‌ بر تحقق شروط خود به‌ ویژه رفع محاصره‌های دریایی و اقتصادی و آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده قادر به صادرات نفت و گاز نبودند.

کشورهای شورای همکاری خلیج فارس پیشتر روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت از طریق تنگه هرمز صادر می‌کردند، با این حال تمام ناوهای هواپیمابر و کشتی‌های جنگی ایالات متحده در بازگشایی این تنگه چه از طریق توسل به زور و چه از راه مذاکره ناکام ماندند. در نتیجه، برخی از کشورهای شورای همکاری خلیج فارس برای جبران کسری بودجه به گرفتن وام صدها میلیارد دلاری روی آوردند و بسیاری از پروژه‌های توسعه‌ را متوقف کردند.

چهارم اینکه برخی میانجی‌ها اعم از عرب یا مسلمان (مانند پاکستان) تحت تأثیر ترس و هراس شدید از دولت ایالات متحده و به‌ویژه شخص دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا عملا به ابزاری در دست آمریکا تبدیل شده بودند. نقش آن‌ها صرفا انتقال پیام‌ها، خواسته‌ها و فشارهای ایالات متحده به ایران بود؛ به عبارت دیگر، آن‌ها بی‌طرف نبودند.

پنجم عمان مسیر درست مذاکره را در پیش گرفت و آن را همچون گفت‌وگویی میان اعضای یک خانواده دید؛ پادشاهی آن نیز از احترام همگانی، حتی از سوی خود آمریکایی‌ها، برخوردار است. در این مرور کوتاه نباید فراموش کرد که چگونه میانجی‌گری عمان در جریان مذاکرات میان ایالات متحده و ایران که در ژنو و پیش از آن در مسقط برگزار شد به دستیابی به توافقی مورد پذیرش همه طرف‌ها منجر شد، اما در نهایت به شکست کشیده شد. ترامپ حتی به عمان تاخت چرا که میانجی این کشور یعنی بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان با درستکاری و بی‌طرفی عمل کرده بود. بعدها آشکار شد که رژیم صهیونیستی عامل برهم خوردن آن توافق بوده است، زیرا این رژیم به جای آنکه خواهان توافقی میان ایران و آمریکا برای پایان دادن به درگیری باشد، در پی تداوم درگیری بود.

ششم کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از خواب غفلت بیدار شده و فهمیده‌اند که نه آمریکا و نه حتی رژیم صهیونیستی هیچ‌ کدام نمی‌توانند برای آن‌ها امنیت و حفاظت تأمین کنند. آن‌ها متوجه شده‌اند که پایگاه‌های نظامی مستقر در خاکشان در درجه اول ابزاری برای اخاذی مالی محسوب می‌شوند؛ پایگاه‌هایی که بخش عمده‌ای از آن‌ها به‌ویژه در بحرین که اعلام کرد در نشست روز دوشنبه در صلاله شرکت نخواهد کرد و کویت کاملا از بین رفته‌اند. شاهدی بر این مسئله، بازگشت ترامپ با بیش از پنج تریلیون دلار پس از سفر به سه کشور شورای همکاری خلیج فارس در ماه مه ۲۰۲۵، به همراه صدها میلیون دلار هدایا برای او و همسرش و به‌ویژه یک جت اختصاصی ریاست‌جمهوری به ارزش ۴۰۰ میلیون دلار بود.

هیثم بن طارق، سلطان عمان نه تنها به واسطه روابط حسنه خود با تمامی طرف‌ها بلکه به لطف خرد، دوراندیشی و روابط دیپلماسی با پایتخت‌های اکثر کشورهای حوزه خلیج فارس در دستیابی به این دستاورد موفق شد.

کشورهای شورای همکاری خلیج فارس که بیشترین آسیب را از درگیری میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی متحمل شده‌اند ممکن است به بزرگ‌ترین برندگان این ماجرا تبدیل شوند؛ به‌ویژه اگر این نشست به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز حتی به‌صورت موقت و ازسرگیری نقش سنتی نفتکش‌ها در انتقال نفت به بازارهای جهانی منجر گردد.

بهتر بود از مصر و اردن نیز برای شرکت در این نشست دعوت به عمل می‌آمد؛ هرچند که این ابتکار عمل در ابتدا محدود به کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بود چراکه دو کشور مذکور ارتباط مستقیمی با تنگه هرمز ندارند. امیدواریم به‌زودی شاهد نشست تاریخی دیگری برای آشتی باشیم که آن‌ها را در کنار کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و ایران گردهم آورد.

امیدواریم که موضوع یمن و جنگ کنونی آن، در صدر دستور کار نشست وزرا در صلاله قرار گیرد. عمان از اعتماد تمامی طرف‌های درگیر در این درگیری برخوردار است. امید است که نشستی برای آشتی میان اعراب و ایران برگزار شود و درها به روی تفرقه‌افکنی‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی محکم بسته شود.»

انتهای پیام