تعویق نشست هرمز به درخواست عربستان/ زیردریایی آمریکایی غنیمت جنگی است
اسماعیل بقائی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی، در مقدمه نشست خبری امروز دوشنبه ۲۳ شهریورماه اظهار داشت:روز شنبه به همراه جمعی از خبرنگاران و عکاسان و تصویربرداران داخلی و خارجی به لامرد سفر کردیم تا ضمن ادای احترام به شهدای این منطقه و خانوادههای آنان، از نزدیک شاهد آثار جنایت جنگی آمریکا در نهم اسفند ۱۴۰۴ باشیم. آنچه بیواسطه دیدیم، واقعاً فراتر از تصور و فراتر از دیدهها و شنیدهها بود. آنچه در لامرد اتفاق افتاده، با هیچ معیار و مبنای انسانی سازگار نیست. سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: استفاده از موشکهای مملو از ترکشهای سه و چهار گرمی، موشکهایی هرکدام به وزن ۵۰۰ کیلوگرم و حدود ۱۸۰ هزار ترکش، نشان میدهد هدف از این حمله، ایجاد بیشترین میزان تلفات و وارد کردن آسیب به غیرنظامیان بوده است. این قطعاً جنایت جنگی است. استفاده از سلاح ممنوعه موشکی که بهعنوان سلاح خوشهای طبقهبندی میشود، در شرایطی صورت گرفت که هدف، ایجاد ارعاب در همان نخستین روز تعرض نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران بود؛ همان روزی که صبح آن، تهران و بسیاری از شهرهای دیگر، از جمله میناب و مدرسه شجریه طیبه، هدف قرار گرفتند.
وی ادامه داد: در عرض ۳۵ ثانیه، ۲ هزار کیلوگرم مواد منفجره در مدرسهای فرود آمد و جان ۲۱ انسان بیگناه، از جمله یک مهمان افغانستانی، را گرفت. درد و رنج جانباختگان وصفناشدنی است. مادر شهیدهای که تا پیش از نهم اسفند، دختر شهید بود و از آن روز داغدار تنها دخترش شد و اکنون سرپرست سه نوه خردسال است؛ سه نوه نوجوان که هر سه جان باختهاند؛ امیرحسین، نازنینفاطمه و نازنینزهرا که هر کدام بین هفت تا ۱۲ سال سن داشتند.
بقائی اظهار داشت: امیرسام نجفی، از دیگر جانباختگان این جنایت، فرزند محمود نجفی بود؛ پدری که هم معلم بود و هم مربی مدرسه فوتبال و تا آخرین لحظه، درس ایثار داد و تلاش کرد جان کودکان خردسالی را که در زمین فوتبال کنار ورزشگاه لامرد مشغول بازی بودند، نجات دهد. به روان همه شهدای جنایت موشکی آمریکا در نهم اسفند ۱۴۰۴ در لامرد درود میفرستیم.
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره تعویق نشست ایران و وزرای کشورهای حاشیه خلیج فارس پیرامون مدیریت تنگه هرمز اظهار داشت: درباره نقد عملکرد وزارت امور خارجه باید گفت همه میدانیم تصمیمگیری در مورد مباحث سیاست خارجی و امنیت ملی، تکمحوری و تکمؤلفهای نیست و نمیتوان صرفاً بر اساس یک مؤلفه درباره موضوعات بسیار حساس و پیچیده مرتبط با امنیت ملی کشور تصمیمگیری کرد. امروز قیمت نفت بالا است؛ بنابراین نمیتوان صرفاً بر اساس بالا و پایین رفتن قیمت نفت، درباره گرفتن یا نگرفتن یک تصمیم اقدام کرد. نکته دیگر این است که نباید به خاطر اقدامات نسنجیده یا بدعهدی دیگران، اقدامات منطقی و آیندهنگرانه خود را زیر سؤال ببریم.
تفاهم ایران و عمان؛ تصمیمی در چارچوب مسئولیتپذیری
سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: اینکه ایران و عمان بهعنوان دو دولت ساحلی، درباره موضوعی که منحصراً مربوط به خودشان است تصمیم گرفتند، درباره متن تفاهم کردند و سپس میخواهند در راستای یک رویکرد مسئولانه و دوراندیشانه، تفاهم خود را در جلسهای با حضور کشورهای منطقه عرضه کنند، به نظرم در راستای حکمت تصمیمگیران است. آنچه بین ایران و عمان درباره تعیین مسیرهای ایمن دریانوردی تفاهم شده، مربوط به دو دولت ساحلی است و حقوق حاکمیتی و حاکمیت آنها در نظر گرفته شده است. همه جوانب کار نیز پس از هفتهها مذاکره بین دو کشور مورد توجه قرار گرفته و قرار بود صرفاً در این نشست، این موضوع مطرح شود. این فرصتی بود که ایران و عمان فراهم کردند و انتظار میرفت کشورهای منطقه فرصتشناس باشند و قدر چنین واقعیتهایی را بدانند. اگر واقعاً قائل به این هستیم که باید بهعنوان همسایگان دائمی، علیرغم همه بحثهایی که داشتهایم و همه شکایتهایی که به حق از عملکرد برخی از این کشورها داریم، دور هم بنشینیم و درباره ایجاد منطقهای امن و به دور از مداخله بازیگران مخرب خارجی گفتوگو کنیم، این یک فرصت بسیار مناسب بود. فکر نمیکنم هیچ طرف مسئولی بپذیرد که این فرصت به هر دلیلی، چه به دلیل اعمال نفوذ طرفهای خارج از منطقه و چه به دلیل بهانهجوییهایی که واقعاً هیچ ارتباطی به ایران ندارد، از دست برود و این نشست برگزار نشود.
تعویق نشست به درخواست عربستان
بقائی در ادامه درباره خبرهای منتشرشده پیرامون تعویق نشست گفت: خبری که مطرح شده، درست است؛ عربستان درخواست کرده که این نشست فعلاً برگزار نشود. درباره بحثهایی که در مورد انتساب اتفاقات جاری میان عربستان و یمن مطرح میشود، حقیقتاً باید گفت که این آدرس اشتباه دادن است. با دادن آدرس اشتباه، مشکلات حل نمیشود. مشکلات یمن ریشهای طولانیمدت دارد. جمهوری اسلامی ایران همواره گفته و در عمل نیز نشان داده است که حاضر است برای حلوفصل موضوعات کمک کند. گفتهایم نقشه راهی که بین خودشان مورد تفاهم قرار گرفته و ایران هیچ نقش و مداخلهای در آن نداشته، همچنان مبنای گفتوگوهای آنها برای حل مسئله باشد. بهخوبی میدانیم که تداوم جنگ در منطقه بین کشورهای اسلامی تنها یک برنده دارد و آن هم رژیم صهیونیستی است.
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره تحولات بابالمندب و ادعای نقش ایران در تصمیمات نظامی یمنیها اظهار داشت: این موضوع را تکرار میکنم؛ هیچ مداخلهای از سوی ایران در مباحث مرتبط با یمن وجود ندارد. ایران بهعنوان کشوری که وضعیت منطقه برایش مهم است، میداند برخی طرفها از این اوضاع سوءاستفاده میکنند تا اختلافات و تفرقه میان کشورهای اسلامی را تشدید کنند و از این آب گلآلود ماهی بگیرند. موضع ایران در این زمینه صریح است و بیان صریح موضوع نباید بهعنوان مداخله در این موضوع تلقی شود.
وی ادامه داد: بسیار روشن است که یمنیها خودشان برای خودشان تصمیم میگیرند. انصارالله یک طرف مستقل یمنی است و بر اساس مصالح و منافع خود، تصمیمهایی را که لازم میداند اتخاذ میکند. سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: نمیتوان تحولات امروز را بدون توجه به سابقه موضوع تحلیل کرد و درباره آن نظر داد. با کشوری مواجه هستیم که طی ۱۰، ۱۲ سال گذشته مورد تعرض بوده و محاصرهای ظالمانه علیه آن اعمال شده است. آنها تلاشهای زیادی از طرق مختلف انجام دادند تا به حقوق و کرامت خود برسند، اما از این مسیرها خواستههایشان که واقعاً خواستههای بهحقی است، حاصل نشده و در نهایت ناچار به اتخاذ تصمیماتی شدهاند که آن را برای احقاق حقوق خود مناسب میدانند.
واکنش یمن به حملات و تحولات منطقه
بقائی بیان کرد: همزمان میدانیم که یمنیها در طول این سه سال چندین بار مورد حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا قرار گرفتهاند. موضع اصولی یمنیها در قبال مسئلهای که مسئله اول جهان اسلام و به نوعی جهان امروز است، یعنی نسلکشی در فلسطین، اشغالگری فلسطین و سیطرهطلبی رژیم صهیونیستی در لبنان، سوریه و سایر کشورها، نیز باید مورد توجه قرار گیرد. یمنیها نشان دادهاند که انسانهای آزادی هستند و مسائل جامعه اسلامی و مسائل انسانی برایشان اهمیت دارد و این موضوع را نیز باید در نظر گرفت. سخنگوی وزارت امور خارجه با تأکید بر اهمیت کشتیرانی و آزادی تجارت دریایی گفت: اهمیت کشتیرانی و آزادی تجارت دریایی باید برای همه لحاظ شود و همه بتوانند از آن استفاده کنند. نمیتوان یک کشور یا کشورهایی را مورد حمله و محاصره دریایی قرار داد و در عین حال از آنها انتظار داشت که نگهبان و پاسبان کشتیرانی دریایی باشند. توصیه به همه کشورهای منطقه این است که واقعیتها را ببینند و اگر واقعاً قصد دارند مشکلات را حل کنند، از فرافکنی و اتهامزنی بیاساس به دیگران خودداری کنند. تکرار برخی ادعاها و اتهامها ممکن است باعث شود خود ادعاکننده نیز به چنین ادعاهایی باور کند و در نتیجه، هنگام یافتن راهحل برای مشکل، دچار اشتباه محاسباتی شود.
در پاسخ به پرسشی درباره ادعای مقامات و رسانههای آمریکایی مبنی بر نقش ایران در حمله از خاک عراق به زیرساخت نفتی عربستان اظهار داشت: آمریکاییها بدون هیچ هزینهای مدام در حال تولید خبرهای دروغ و ادعاهای دروغ هستند و در این تردیدی نیست. یکی از نکاتی که به آن اشاره کردم، همین موضوع است؛ اینکه در این شرایط، آمریکا برای تشدید اختلافات بین کشورهای منطقه مدام دروغی را تولید کند، یکی از تبعات مسائلی است که در منطقه ما وجود دارد و کشورها باید بین خودشان حل کنند.
تکذیب قاطع ادعای دخالت ایران
وی ادامه داد: در غیر این صورت، طرفهایی که هیچ خیر و صلاح منطقه ما را نمیخواهند، مدام به این دروغها متوسل میشوند تا اوضاع را بیش از پیش پیچیده کنند. سخنگوی دستگاه دیپلماسی تصریح کرد: مطلقاً ادعاهایی که مقامات آمریکایی درباره دخالت ایران در این تحولات مطرح کردهاند، درست نیست و این ادعاها قاطعانه تکذیب میشود.
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره ادعاهای مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره وجود نشانههایی از فعالیت هستهای در کوه کولنگ با اشاره به نام دقیق این محل اظهار داشت: کوه کولنگ بارها مورد صحبت قرار گرفته است. طوری درباره آن صحبت میکنند که انگار یک پرونده سری و محرمانه را کشف کردهاند؛ در حالی که این موضوع هیاهو برای هیچ است. خاطرم هست زمانی که مذاکرات بین دولت سیزدهم و دولت سابق آمریکا، زیر نظر آقای باقریکنی، در جریان بود، یکی از موضوعاتی که آن زمان مطرح کردند، یعنی حدود شش، هفت سال پیش، همین بحث بود که ساختوسازهایی در این مکان در حال انجام است. ایران در آن زمان عضو پروتکل الحاقی نبود و هنوز هم نیست و طبق تعهدات پادمان، هر آنچه لازم بوده یا لازم باشد که به آژانس اطلاعرسانی شود، اطلاعرسانی کردهایم.
بقائی تصریح کرد: بنابراین صحبتها درباره این مکان صرفاً فضاسازی رسانهای است و هیچ مبنایی ندارد. حتی خاطرم هست در آن زمان بحثی مطرح شد که امکان بازرسی از این مکان وجود دارد، اما اصلاً نمیتوان گفت این مکان در معنای دقیق پادمان، یک تأسیسات هستهای است. آن زمان صحبت شد که سالی یک بار میشود چنین بازرسیای انجام شود؛ بحث مربوط به شش سال پیش است. این را از این جهت عرض میکنم که یک بار برای همیشه بدانیم صحبتهایی که درباره کوه کلنگ گفته میشود، در راستای جنگ رسانهای و روانی آمریکاست؛ هر از مدتی که عنوانهایشان از دروغهای دیگر خالی میشود، یک بحث جدید درست میکنند، صرفاً برای فضاسازی و تداوم دروغی که واقعاً در آن گرفتار هستند. سی سال است که میگویند ایران دنبال بمب هستهای است. حتی یک مورد آژانس، علیرغم همه سوگیریها و سیاسیکاریهایش، از جمله در گزارش اخیرش، نگفته که ایران مرتکب عدم پایبندی یا «نانکامپلاینت» شده است. برای اینکه این دروغ را توجیه کنند، مدام یک بحث جدید را با فضاسازی رسانهای مطرح میکنند و خیلی وقتها هم واقعاً بسیاری به اشتباه میافتند که گویا تحول جدیدی است یا در فلان منطقه اتفاق و تحرک خاصی در جریان است.
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره تلاش ایالات متحده برای انزوای جمهوری اسلامی ایران و نقش بریکس در مقابله با این روند اظهار داشت: ایران انزواپذیر نیست. کشوری که از خودش دفاع میکند و تحسین و تمجید همه کشورهای جهان را جلب کرده است، ولو اینکه برخی کشورها به دلیل ملاحظاتی که با آمریکا دارند این موضوع را بیان نکنند، منزوی نمیشود. برعکس، باید دید اعتبار آمریکا در چه وضعیتی است. آمریکا مرتکب یک اشتباه جنایتبار شد و با حمله به جمهوری اسلامی ایران و همدستی با یک رژیم نژادکش، جنایت بسیار شنیعی را مرتکب شد و مدام در این مسیر بیشتر خودش را درگیر میکند.
انزوای ایران؛ ادعایی در برابر افول اعتبار آمریکا
سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: جامعه جهانی بهدرستی متوجه شده است، از جمله در منطقه ما، که اقدامات آمریکا هنجارهای بینالمللی را که صرفاً مطلوب نیست، بلکه برای تداوم صلح و امنیت بینالمللی لازم است، به هم ریخته است. آمریکا سازمان ملل متحد را به ابزار تبدیل کرده، آژانس بینالمللی انرژی اتمی را به یک ابزار سیاسی تقلیل داده و مهمترین اصول و مبانی منشور سازمان ملل متحد، از جمله اصل منع توسل به زور، را نفی کرده است. در چنین وضعیتی، کشورها از هر فرصتی استفاده میکنند؛ از جمله در ترتیبات چندجانبهای مانند شانگهای و بریکس، تا هم نشان دهند با این روش و این روند مخالف هستند و هم برای مقابله با پیامدهای چنین روندی چارهاندیشی کنند. متحدان آمریکا را هم در نظر داشته باشید؛ کانادا و اروپا و همه کشورهایی که زمانی قائل بودند آمریکا بهعنوان رهبر جهان آزاد، هر اقدامی که انجام میدهد در راستای منافع آنهاست. اما میبینیم که این کشورها نیز به این نتیجه رسیدهاند که باید برای مهار یکجانبهگرایی ستیزهجویانه و مخرب آمریکا چارهاندیشی کنند.
در پاسخ به پرسشی درباره ممانعت از صدور روادید برای محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی، بهمنظور شرکت در اجلاس آژانس بینالمللی انرژی اتمی اظهار داشت: اقدام دولت اتریش بهعنوان دولت میزبان، مطلقاً ناموجه است. آنها طبق تعهدات خود باید روادید ورود هیئت نمایندگی ایران را صادر میکردند. مراتب اعتراض ایران بهصراحت به دولت اتریش منعکس شد و کاردار این کشور نیز برای اعلام اعتراض به وزارت امور خارجه فراخوانده شد. در آن جلسه نیز مراتب اعتراض ایران اعلام شد. همهاش تناقض است؛ تناقض در تناقض. از یک طرف کشوری را متهم میکنند، قطعنامه صادر میکنند و گزارشهای نادرست عرضه میکنند و از طرف دیگر، اجازه حضور نمایندگان آن کشور برای دفاع از خودش را هم سد میکنند. سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: جنگی که شروع کردند، فقط جنگ نظامی نبوده، بلکه جنگ در عرصه دیپلماتیک و حقوقی نیز بوده است؛ با این هدف که مانع از رسیدن صدای ایران به سایر کشورها شوند. ایران از همه ابزارها استفاده میکند تا اجازه ندهد چنین هدفی محقق شود.
فشار آمریکا، رافع مسئولیت دولت میزبان نیست
بقائی تصریح کرد: اینکه دولت اتریش به ایران بگوید تحت فشار یا درخواست آمریکا، که برای ما مشهود است فشار آمریکا بوده، این اقدام را انجام داده، به هیچ عنوان رافع مسئولیت دولت میزبان نیست. هر دولتی که میزبانی سازمانهای بینالمللی یا نشستهای بینالمللی را برعهده دارد، باید بیش از هر چیز مراقب اعتبار و جایگاه خودش باشد و اجازه ندهد فشارهای آمریکا باعث شود این کشورها برای خودشان مسئولیت بینالمللی ایجاد کنند؛ آن هم به دلیل عدم ایفای تعهداتشان. بقائی در پاسخ به پرسشی درباره رایزنی آمریکا برای آزادی و بازگرداندن زیردریایی که از سوی ایران به غنیمت گرفته شده است، اظهار داشت: توقیف نشده، غنیمت گرفته شده و غنیمت حلال است.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به پرسشی درباره پیگیری مسئولیت آژانس بینالمللی انرژی اتمی و مدیرکل این نهاد در قبال گزارشهای دوپهلو و نادرستی که به گفته وی زمینه را برای سوءاستفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی و حمله به ایران فراهم کرده است، اظهار داشت: همین اقداماتی که در حال انجام است، در واقع پیگیری این موضوع است. مسئولیت ناشی از هر نوع مشارکت و معاونت در ارتکاب یک عمل خلاف بینالمللی، موضوعی نیست که با گذشت زمان ناپدید شود. این یک موضوع دائمی و مستمر است و ایران از هر فرصتی برای تبیین و ثبت این موضوع استفاده میکند. متأسفیم که با وجود اینکه این تجربه دو بار تکرار شد، باز هم آژانس بینالمللی انرژی اتمی و شخص مدیرکل اجازه دادند چنین گزارشی و چنین بازسازیای مورد سوءاستفاده قرار گیرد و مبنای تهیه یک قطعنامه شود؛ قطعنامهای که حتی مبتنی بر گزارش نیست و کاملاً مبتنی بر سوءاستفاده از آن است.
بقائی ادامه داد: نفس بیان ناقص یا کاملاً وارونه واقعیات از طرف مدیرکل، خودش زمینه را برای سوءاستفاده فراهم میکند. مدیرکل اگر بخواهد نگاه منصفانه و فنی نسبت به موضوع داشته باشد، باید در وهله نخست اقدام غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی را محکوم میکرد. سخنگوی دستگاه دیپلماسی تصریح کرد: باید اقدام به حمله به تأسیسات هستهای ایران را که با هیچ معیاری قابل توجیه نیست، محکوم میکرد. همین صحبتهایی که هر از گاهی از سوی مقامات آمریکایی در تهدید ایران و تأسیسات هستهای ایران یا ساختوسازها مطرح میشود، هر کدام شایسته موضعگیری قاطع از طرف مدیرکل است؛ متأسفانه این اتفاق نمیافتد. بقائی در پاسخ به پرسشی درباره گزارشها مبنی بر انتقال پیشنهاد جدید آمریکا از طریق میانجیها به ایران و متقابلاً انتقال شروط جمهوری اسلامی ایران به طرف آمریکایی از همین مسیر، اظهار داشت: صورت مسئله بسیار روشن است. در بیستوهشتم خردادماه به تفاهمی دست پیدا کردیم که دو کشور در بالاترین سطح آن را امضا کردند، اما ۲۱ روز بعد آمریکا بهصورت یکجانبه آن را نقض کرد و اقدامات غیرقانونی و تجاوزکارانه خود را از سر گرفت یا تشدید کرد؛ از جمله محاصره دریایی و جنگ اقتصادی.
آمریکا باید اقدامات غیرقانونی خود را متوقف کند
وی ادامه داد: بسیار روشن است که آمریکا باید چه کاری انجام دهد. آمریکا باید همه اقدامات غیرقانونی و مداخلهجویانه خود علیه ایران را متوقف کند، جنایتی را که مرتکب شده جبران کند و تحریمهایی را که وضع کرده و جنگ اقتصادی را که آغاز کرده، متوقف کند. سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: بنابراین، فکر نمیکنم موضوع، پیچیدگی خاصی در رابطه با تحولات منطقه داشته باشد. مادامی که آمریکا بر تداوم اقدامات تجاوزکارانه خود، محاصره دریایی و سایر اقداماتی که خلاف حقوق بینالملل و مصداق «عمل تجاوزکارانه» (Act of Aggression) است، اصرار داشته باشد، جمهوری اسلامی ایران نیز قطعاً و حتماً اقدامات لازم و قاطعانه خود را ادامه خواهد داد.
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر احتمالی تغییر اولویت آمریکا در مذاکرات با کشورهای حاشیه خلیج فارس، از موضوع تنگه هرمز به موضوعات هستهای، بر تعلیق تفاهم ایران و عمان و نشست کشورهای منطقه اظهار داشت: بسیاری از رسانهها ممکن است در این خصوص حدس و گمان مطرح کنند و تحلیلهای متعدد و فراوانی نیز وجود دارد، اما قرار نیست در خصوص این تحلیلها موضعگیری شود. وی ادامه داد: آنچه به ایران و عمان مربوط میشود، قاعدتاً به کس دیگری مربوط نیست. بحث امنیت تنگه هرمز مربوط به دو دولت ساحلی است و البته ایران نسبت به مسئولیتهای خود در قبال جامعه بینالمللی و منطقه آگاه است. سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: به همین دلیل است که تأکید میکنیم کشورهای منطقه و جامعه جهانی باید آمریکا را به خاطر آنچه در حال وقوع است، پاسخگو کنند؛ چراکه ناامنی کنونی در تنگه هرمز، نتیجه اقدام آمریکا است و این موضوع باید برای دنیا روشن باشد. نمیتوان صرفاً با مخاطب قرار دادن معلول، یعنی اینکه گفته شود ایران تدابیری را در رابطه با عبور و مرور در تنگه هرمز وضع کرده است، علت را کنار زد. علت اصلی این وضعیت، اقدامات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی از نهم اسفند ۱۴۰۴ تاکنون است. اینگونه نیست که اقدامات غیرقانونی آمریکا فقط در یک مقطع وجود داشته و بعد تمام شده باشد؛ این اقدامات کماکان ادامه دارد و دلیل اصلی ناامنی نیز همین است.
اولویتهای ایران تابع اراده دیگران نیست
سخنگوی دستگاه دیپلماسی خاطرنشان کرد: اینکه آمریکا مایل باشد خودش یا کشورهای دیگر درباره موضوعی خاص صحبت کنند، تأثیری در اولویتها و اراده ایران ندارد. هر آنچه به نفع و صلاح امنیت ملی ایران باشد و هر آنچه در راستای منافع مشترک دو دولت ساحلی باشد، انجام خواهیم داد. بقائی درباره تأکید چین بر طرح چهارمادهای این کشور برای برقراری صلح پایدار و ایجاد معماری امنیتی جامع در خاورمیانه و اینکه آیا مواضع اخیر رئیسجمهور چین در اجلاس بریکس نشاندهنده ورود پکن بهعنوان میانجی جدید در شرایط فعلی است، اظهار داشت: ایران همواره از موضع اصولی و مسئولانه چین در قبال مباحث امنیتی منطقه استقبال کرده است. چین در برهههای مختلف نقش بسیار سازندهای در کمک به تقویت امنیت و ثبات در منطقه ایفا کرده و ایران نیز همواره برای همکاری با چین در این زمینه اعلام آمادگی کرده است. تصور ایران این است که چین موضع اصولی خود را در هر فرصتی بیان میکند و این موضوع بسیار ارزشمند است. در نشست سران بریکس نیز مواضع اصولی چین را شاهد بودیم. مسائل و مواضع چین در رابطه با مباحث منطقه، فکر میکنم مورد استقبال ایران و سایر کشورها باشد.
چین؛ حامی ثبات، نه میانجی جدید
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به این بخش از پرسش که آیا شاهد ورود بازیگر جدیدی در قامت میانجی هستیم، تصریح کرد: اینکه به معنای دقیق و فنی کلمه شاهد ورود بازیکن جدیدی در قالب میانجی باشیم، فکر نمیکنم چنین چیزی باشد. پاکستان نقش خود را بهخوبی انجام میدهد. اساساً مشکل ایران، میانجی نیست. هیچوقت مشکل ایران و آمریکا مسئله میانجی نبوده است؛ مسئله، نبود اراده واقعی و حداقل حسن نیت از جانب طرفهای آمریکایی برای استفاده از دیپلماسی جهت رفع مشکلات بوده است. مادامی که این رویکرد در طرف آمریکایی وجود داشته باشد، از هر میانجیای که استفاده شود، میانجیها نیز به نوعی بیاعتبار خواهند شد.
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره گزارشهای منتشرشده پیرامون تأثیر تحریمهای آمریکا بر پرداخت پول گاز ایران از سوی ترکیه و همچنین آخرین وضعیت صدور روادید برای هیئت نمایندگی ایران جهت سفر به نیویورک اظهار داشت: در مورد روادید، تاکنون خبر جدیدی دریافت نکردهایم و به محض اینکه در این زمینه تحولی ایجاد شود، حتماً اطلاعرسانی خواهیم کرد. وی درباره بخش نخست پرسش نیز بیان کرد: این مباحث مطرح است. فضاسازیهایی که درباره روابط ایران با کشورهای دیگر، بهویژه کشورهای همسایه، انجام میشود، بخش عمدهای از آن واقعاً در راستای همان التهابآفرینی است. ایران ادعا نمیکند که آمریکا برای اجرای تحریمهای ظالمانه خود، از جمله از طریق فشار بر شرکای تجاری ایران و کشورهای منطقه، تلاش نمیکند. سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: از طرف دیگر، شاهد یک کارزار گسترده رسانهای هستیم که هدف آن چند برابر کردن اثربخشی جنگ اقتصادی آنهاست. اینجاست که باید مراقب بود مغلوب فضاسازیها و جعلیات رسانهای نشویم. روابط ایران با کشورهای همسایه، روابط خوبی است؛ بهویژه روابط با ترکیه. حتماً از همه ابزارهای دیپلماتیک و رایزنیها استفاده خواهیم کرد تا مانع تحقق اقدامات آمریکا و اهداف آن شویم؛ اقداماتی که قطعاً هم خلاف حقوق بینالملل و هم خلاف حقوق بشر است.
تناقض غرب درباره معاهده انپیتی
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به پرسشی درباره ادعاهای مطرحشده در رسانهها و اندیشکدههای غربی مبنی بر تغییر دکترین هستهای ایران و بحث خروج از معاهده انپیتی و حرکت به سمت بازدارندگی هستهای اظهار داشت: این هم بخشی از تناقض و بیقاعدگی طرفهای مقابل است. از یک طرف خودشان کاری میکنند که فلسفه وجودی رژیم انپیتی زیر سؤال برود و از طرف دیگر شاکی میشوند که چرا کشورها اساساً درباره مباحث مرتبط با بازدارندگی و موضوعات هستهای صحبت میکنند. اولین عامل شکلگیری چنین بحثهایی، کسانی هستند که معاهده منع اشاعه را در تمام اجزای آن بیخاصیت میکنند. معاهده منع اشاعه سه اصل اساسی دارد؛ خلع سلاح هستهای، جلوگیری از تکثیر سلاحهای هستهای و بخشی که برای ایران بسیار مهم است، یعنی بهرهمندی از انرژی هستهای برای مقاصد صلحآمیز. بقائی افزود: نه در حوزه خلع سلاح گامی برداشتهاند، بلکه گسترش سلاحهای هستهای تشدید شده است؛ نه در رابطه با منع تکثیر موفق بودهاند و به دوستان خود اجازه دادهاند که سلاح هستهای داشته باشند، از جمله رژیم صهیونیستی؛ و در رابطه با بهرهمندی کشورها، از جمله کشورهای در حال توسعه، از انرژی هستهای نیز ببینید چگونه مانعتراشی میکنند و از هر ابزاری استفاده کردهاند، بهخصوص در رابطه با جمهوری اسلامی ایران. بنابراین، خودکرده را تدبیر نیست.
وی در ادامه درباره مواضع مطرحشده در داخل کشور گفت: در مورد ایران، سیاست نظام روشن است. ایران بهعنوان کشوری که صاحب جامعه مدنی است، نمایندگان مجلس در مورد موضوعات مختلف صحبت میکنند و نمیتوان مانع گفتوگو و مباحثه درباره مسائل مختلف مرتبط با امنیت ملی کشور شد. سخنگوی دستگاه دیپلماسی خاطرنشان کرد: فراموش نکنیم که ایران تنها کشوری است که تأسیسات هستهای آن طی یک سال گذشته چندین بار مورد تعرض قرار گرفته است. دانشمندان هستهای ایران را ترور کردهاند و در این چند دهه نیز در تأسیسات هستهای ایران خرابکاری صورت گرفته است؛ در شرایطی که همه این تأسیسات هستهای زیر نظر آژانس بوده و ایران کاملاً به تعهدات پادمانی خود طبق انپیتی متعهد بوده است. در چنین بستر و فضایی، اینکه نخبگان کشور و کسانی که در مباحث رسانهای و سیاسی جایگاه دارند، درباره این موضوعات صحبت کنند، امر غریبی نیست. بقائی در پاسخ به پرسشی درباره اهمیت نشست ایران با کشورهای حوزه خلیج فارس و اینکه آیا این نشست میتوانست آغاز مرحله جدیدی پس از تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران یا بخشی از نقشه راه ساماندهی روابط با کشورهای منطقه باشد، اظهار داشت: اکنون که نشست فعلاً به تعویق افتاده و امروز برگزار نمیشود، اما حتماً چنین نشستی میتوانست گامی، ولو کوچک، در مسیر احیای گفتوگو میان ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس باشد.
گفتوگو میان کشورهای منطقه؛ ضرورتی فراتر از رابطه با ایران
وی ادامه داد: این موضوع را نیز باید در نظر داشته باشیم که بحث فقط ایران و آن کشورها نیست؛ خود کشورهای منطقه نیز نیاز دارند با یکدیگر گفتوگو کنند. همانطور که در جریان هستید، برخی اختلافات، که بسیار هم جدی است، میان این کشورها وجود داشته و خود این اختلافات زمینهساز بسیاری از مسائل در منطقه ما بوده است؛ از جمله در یمن. سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: بنابراین، این گفتوگو صرفاً نیاز ایران و کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس نیست، بلکه نیازی است که بین همه این کشورها وجود دارد. این فرصت فعلاً از دست رفت و امیدواریم همه بهصورت جدی تلاش کنند تا این فرصت احیا شود یا فرصتی مشابه ایجاد شود. وی خاطرنشان کرد: ایران حتماً از هر فرصتی برای یادآوری تجربه گذشته استفاده خواهد کرد. تجربه گذشته، بهویژه در این شش ماه، نشان داد که امنیت و حاکمیت کشورهای منطقه مورد هجوم و سوءاستفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی برای تعرض به یک کشور مسلمان قرار گرفت. سخنگوی دستگاه دیپلماسی ادامه داد: نخستین گام برای برقراری تفاهم و اعتماد متقابل این است که کشورهای منطقه مانع استفاده از سرزمین، قلمرو و امکاناتشان برای تعرض و تجاوز نظامی علیه ایران شوند. بقائی در پاسخ به پرسشی درباره تداوم تماسهای دیپلماتیک میان تهران و آنکارا و نقش احتمالی ترکیه در انتقال پیام میان ایران و آمریکا و کاهش تنش میان ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس، اظهار داشت: ایران و ترکیه بهعنوان دو همسایه و دو شریک، حتماً کارهای بسیار مهمتری دارند که انجام دهند و روابط دو کشور صرفاً به دغدغه پیامرسانی و تبادل پیام محدود نمیشود.
روابط تهران و آنکارا؛ فراتر از تبادل پیام
وی ادامه داد: روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ترکیه، روابط ممتازی در همه حوزههاست و طبیعتاً ارتباط میان وزرای خارجه دو کشور نیز ارتباطی مستمر است. در بسیاری از حوزهها، علاوه بر منافع مشترکی که مبتنی بر پیوندهای دیرینه دو کشور و دو ملت است، درباره موضوعات مختلف نگرانی و نگاه مشترک داریم. سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: بهویژه در رابطه با سیطرهجویی رژیم صهیونیستی و جنایاتی که این رژیم در قبال کشورهای مختلف منطقه و شامات انجام میدهد، ایران و ترکیه نگرانیها و دیدگاههای مشترکی دارند. بنابراین، از فرصت گفتوگو میان وزرای خارجه ایران و ترکیه همواره برای طرح طیف بسیار گستردهای از موضوعات استفاده میکنیم.
وی پاسخ به پرسشی درباره اقدام شورای امنیت در تصویب دستور کار نشست تحریمهای ایران به درخواست آمریکا و با حمایت بریتانیا، با وجود مخالفت چین و روسیه، اظهار داشت: از سال گذشته که سه کشور اروپایی به تحریک و فشار آمریکا موضوع موسوم به «اسنپبک» را مطرح کردند و مدعی شدند قطعنامههای لغوشده شورای امنیت بازگشته است، اختلافنظر اساسی در شورای امنیت ایجاد شد. چین و روسیه معتقد بودند، بهدرستی، که اسنپبک اقدامی غیرقانونی و غیرمؤثر بوده و تاکنون نیز بر این موضع خود پافشاری کردهاند. به همین دلیل، حتی در تشکیل کمیتههای مربوطه نیز اجماع در شورای امنیت ایجاد نشده است. سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: هر از چند گاهی نشستی را در سطح شورای امنیت برگزار میکنند؛ آمریکا و کشورهای اروپایی برای اینکه به موضع خود رنگ و بوی استمرار ببخشند، این نشستها را برگزار میکنند، اما چین و روسیه و سایر کشورهایی که با این روند مخالف هستند نیز مواضع خود را بیان میکنند.
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره دیدار رئیسجمهور ایران با ولیعهد امارات در حاشیه اجلاس بریکس و محورهای مطرحشده در این دیدار اظهار داشت: یکی از امتیازات شرکت در نشستهای چندجانبه این است که امکان رایزنی و گفتوگو با تعداد قابل توجهی از کشورها فراهم میشود. این دیدار به درخواست طرف اماراتی تنظیم شد و ایران نیز بهعنوان کشوری که موضع اصولی آن مبتنی بر تلاش برای تقویت اعتماد و روابط میان کشورهای همسایه و منطقه است، این درخواست را پذیرفت.وی ادامه داد: طبیعتاً در چنین دیدارهایی، اولویت با مسائل دوجانبه است و در چنین شرایطی، حتماً موضوعات مرتبط با صلح و امنیت منطقه نیز مورد گفتوگو قرار میگیرد. سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به پرسشی درباره بسته شدن مرزهای شلمچه و چذابه و توقف پروازهای ایران به فرودگاه بصره و اقدامات وزارت امور خارجه برای تسهیل رفتوآمد زائران به عراق اظهار داشت: فارغ از دلایل، موضوع، مهم این است که کار در حال انجام است. گفتوگوهایی میان سفارت ایران و مراجع ذیربط عراقی صورت گرفته و تماسهایی نیز در سطح بالاتر، میان وزیر امور خارجه ایران و همتای عراقی انجام شده است.
بقائی افزود: در حال حاضر، تردد در مسیرها جریان پیدا کرده و این روند از تردد مسافر و زائر آغاز شده است. ظرف یکی دو روز آینده نیز قرار است در رابطه با مباحث تجاری، وضعیت به حالت عادی بازگردد.
انتهای پیام
