عربستان نمیخواهد امنیت خود را به تلآویو گره بزند/ ریاض به دنبال مذاکره مستقیم با صنعا است
کیومرث یزدانپناه، استاد ژئوپلیتیک دانشگاه تهران، در گفتوگو با خبرنگار برنا، با اشاره به تحولات اخیر در روابط یمن و عربستان سعودی و تشدید تنشها در منطقه، اظهار کرد: واقعیت امر این است که وضعیت خاورمیانه به حدی خطرناک و نگرانکننده شده است که اکثر کشورهای منطقه بهطور عمیق احساس میکنند در معرض فروپاشی و گرفتار شدن در باتلاق درگیریهای بلندمدت و بسیار پرهزینه قرار دارند. از این رو، عربستان سعودی بیش از آنکه بخواهد امنیت خود را که با حفرههای جدی و عمیقی مواجه شده است به اسرائیل گره بزند، به دنبال توافق با خود یمنیها یا مهار دیپلماتیک و فشارهای بینالمللی در جهت رسیدن به یک راهحل بلندمدت است.
وی ادامه داد: از این رو، در پشت پرده همکاریهای امنیتی و اطلاعاتی در سطح اطلاعاتی و پدافندی، برخی گزارشهای منطقهای نشان میدهند که سعودیها در مواجهه با تهدیدات خطرناک حوزه دریای سرخ، به سمت نوعی همکاری نانوشته آفندی و پدافندی با ایالات متحده و اسرائیل رفتهاند و هدف این هماهنگی، کنترل انصارالله در جبهههای نبرد زمینی است.
استاد ژئوپلیتیک دانشگاه تهران افزود:، اما واقعیتهای میدانی و نوع واکنش سردمداران آمریکا و اسرائیل به درخواستهای مقامات سعودی، حکومت سعودی را وادار کرده است به دنبال راههای جایگزین، از جمله تن دادن به خواستههای دولت صنعا، کنار گذاشتن خصومتهای خود علیه مردم یمن، پایان دادن به محاصره و عدم مداخله در امور داخلی این کشور برود.
یزدانپناه با اشاره به ریشههای درگیری میان یمن و عربستان سعودی گفت: اتفاقات اخیر نشان میدهد که درگیری یمن و عربستان ناشی از نگرانی ریاض از نفوذ ژئوپلیتیک رقیب و ناامنی در مرزهای جنوبی خود بوده است. اما در خصوص مهار حوثیها توسط اسرائیل به درخواست بنسلمان، واقعیت این است که اگرچه تهدید مشترک ناشی از حملات جسورانه حوثیها باعث شکلگیری نوعی همپوشانی امنیتی میان اسرائیل، آمریکا و کشورهای عربی شده است، اما بنسلمان در سالهای اخیر تلاش کرده است با فاصله گرفتن از ادامه جنگ مستقیم، از مسیر دیپلماسی، مذاکره مستقیم و استفاده از واسطههای تأثیرگذار با صنعا، تنشها را مدیریت کند و امنیت کلان خود را وابسته به تلآویو نسازد.
وی تصریح کرد: به نظر میرسد مقامات بلندپایه عربستانی، بهویژه بنسلمان، متوجه شدهاند که اگر حملات حوثیها متوجه منافع اسرائیل و آمریکا نشود، آنها به حمایت از عربستان یا هیچ کشور عربی منطقه در جنگهای دوگانه روی نخواهند آورد.
یزدانپناه در ادامه با اشاره به پیچیدگیهای بحران یمن و عربستان گفت: با توجه به عمق ریشههای درگیری بین یمن و عربستان سعودی و همچنین ابعاد پیچیده آن که اکنون به سرنوشتسازترین مرحله خود رسیده است، ورود مداخلهگران فرامنطقهای و نفوذ خطرناک اسرائیل در عمق راهبردی عربستان با بهانه مهار انصارالله و کنترل بر یمن، ترکیبی نامتجانس از دغدغههای ژئوپلیتیکی، امنیتی و تغییرات موازنه قدرت در منطقه ایجاد کرده است.
وی افزود: ریشهیابی دقیق این بحران و گستره وسیع درگیریها نشان میدهد که چرا درگیری در قلمرو پهناور غرب آسیا و بحران دریای سرخ به این مرحله حاد و بحرانی رسیده است.
استاد ژئوپلیتیک دانشگاه تهران ادامه داد: جنگ و تنش عمیق میان عربستان و یمن که از سال ۲۰۱۵ با مداخله نظامی ائتلاف به رهبری ریاض وارد فاز نظامی تمامعیار شد، با توجه به دلایل ساختاری مهم آن، اکنون به یک هراس دلهرهآور تبدیل شده است. ترس از درهمآمیختگی آن با جنگ آمریکا و ایران، دوگانه متلاشی شدن عمق استراتژیک سعودی در هرمز و بابالمندب را به کابوسی جدی برای ریاض تبدیل کرده است.
یزدانپناه بیان کرد: بهویژه اینکه عربستان سعودی متوجه رفتار دوگانه واشنگتن در حمایت ناقص از ریاض شده است و دولت انصارالله یمن که جبههای نزدیک به جمهوری اسلامی ایران در مرزهای جنوبی عربستان سعودی به شمار میآید، ریاض را بهشدت نگران شکلگیری یک «حزبالله دیگر» در مجاورت مرزهای طولانی خود کرده است؛ جریانی که با جسارت و سرسختی بتواند امنیت ملی و پایداری متزلزل پادشاهی سعودی را تهدید کند.
وی با اشاره به نگرانیهای امنیتی و مرزی عربستان در قبال یمن گفت: قدرتگیری انصارالله و کنترل این گروه بر مناطق استراتژیک مرزی و بنادر کلیدی یمن، زنگ خطری جدی برای ریاض به شمار میآید؛ زیرا حملات بیپروای حوثیها به تأسیسات حیاتی و نفتی عربستان، بهویژه آرامکو، نشان داد که این تهدید تا چه اندازه میتواند برای اقتصاد و زیرساختهای سعودی ملموس باشد.
استاد ژئوپلیتیک دانشگاه تهران افزود: همین ترس و نگرانی سعودیها که در حال حاضر خود را در مواجهه با جنگجویان یمنی بسیار تنها میبینند، این فرضیه را مطرح میکند که محمد بنسلمان برای مهار حوثیها به سمت همکاری یا هماهنگی با اسرائیل سوق پیدا کند و تلآویو نیز این درخواست سعودی را فرصتی مغتنم برای جدا کردن جبهه جنوبی از مناطق مورد درگیری خود و طولانی کردن جنگ میان دو کشور اسلامی تلقی کند.
یزدانپناه تصریح کرد: ریاض به دنبال راهحلهای دیگری خواهد رفت و تلاش خواهد کرد از طریق مذاکرات مستقیم با خود انصارالله و میانجیگری عمان، به توافق صلح و خروج آبرومندانه از باتلاق یمن دست پیدا کند. در غیر این صورت، دست به دامن شدن تلآویو و واشنگتن و چشم دوختن به توافق بدون پشتوانه مکه، زخمهای عربستان را عمیقتر و هزینههای درگیری را بهشدت افزایش خواهد داد.
یزدانپناه خاطرنشان کرد: در نهایت باید گفت تلآویو و واشنگتن برای اینکه مقامات سعودی از آنها سرخورده نشوند، صرفاً در ارائه دادهها و تصاویر زنده از شبکه ماهوارهای برای رصد سکوهای پرتاب موشکهای بالستیک و سایتهای آمادهسازی پهپاد متعلق به نیروهای یمنی در ساحل غربی و مناطق داخلی یمن، اطلاعات لازم را در اختیار نیروهای سعودی قرار خواهند داد و این همکاری در شرایط فعلی از این سطح فراتر نخواهد رفت.
انتهای پیام/
