تهران در دو مسیر دیپلماسی و بازدارندگی/ پاسخ آمریکا به پیشنهاد هفت‌بندی ایران زیر ذره‌بین
پاسخ آمریکا به پیشنهاد هفت‌بندی ایران در حالی به تهران ارائه شده و به گفته اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در حال بررسی است که هم‌زمان مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی بر تداوم مسیردیپلماسی در کنار حفظ آمادگی نظامی تاکید دارند؛ وضعیتی که نشان می‌دهد تهران در شرایط کنونی، مذاکره و آمادگی برای ادامه جنگ را دو مسیر متعارض نمیداند.
اسماعیل بقائی اعلام کرده است که پاسخ آمریکا به پیشنهاد هفت‌بندی ایران دریافت شده و جمهوری اسلامی در حال بررسی محتوای آن است. هنوز جزئیات این پاسخ به‌صورت رسمی منتشر نشده و تهران نیز موضع نهایی خود را درباره پیشنهادهای مطرح‌شده از سوی واشنگتن اعلام نکرده است. با این حال، دریافت پاسخ آمریکا و آغاز بررسی آن، نشان می‌دهد که کانال‌های دیپلماتیک در میانه جنگ همچنان فعال است و امکان ادامه رایزنی‌ها از سویدو طرف وجود دارد.
در همین شرایط، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، روز یکشنبه در نطق پیش از دستور خود با تاکید بر راهبرد «اقتدار و عقلانیت» گفت: «هم می‌جنگیم و هم مذاکره می‌کنیم.» او تاکید کرد که جمهوری اسلامی نه دچار هیجان‌زدگی خواهد شد و نه در برابر فشار‌های طرف مقابل مرعوب می‌شود.
قالیباف با اشاره به هم‌زمانی میدان نظامی و دیپلماسی، گفت ایران با تمام توان در میدان نبرد نظامی حضور دارد و طرف مقابل را با شگفتی‌های جدیدمواجه خواهد کرد و در عین حال از ابزار دیپلماسی برای تثبیت برتری خود در میدان نظامی و تأمین حقوق ملت ایران بهره می‌گیرد.
رئیس مجلس همچنین با تاکید بر اهمیت آمادگی نظامی در روند مذاکرات گفت: «کسی در میدان مذاکره پیروز است که خود را برای جنگ آماده کرده باشد.» به این ترتیب، از نگاه قالیباف، مذاکره زمانی می‌تواند به نتیجه مطلوب ایران منجر شود که طرف مقابل بداند تهران هم‌زمان آمادگی لازم برای ادامه تقابل نظامی را نیز دارد.
قالیباف در بخش دیگری از سخنان خود درباره تنگه هرمز نیز تصریح کرد که این گذرگاه تا زمان تحقق هفت شرط ایران بر اساس تفاهم‌نامه اسلام‌آباد باز نخواهد شد. این موضع نشان می‌دهد که تهران بازگشت به وضعیت پیش از جنگ را منوط به تحقق مطالبات خود می‌داند و قصد ندارد بدون دریافت تضمین‌های مورد نظر، از اهرم‌های موجود در اختیار خود صرف‌نظر کند. رئیس مجلس همچنین تاکید کرد که دوران فرسایش زمان و دیکته کردن مطالبات یک‌طرفه به پایان رسیده است.
در سوی دیگر، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، نیز با وجود تاکید بر آمادگی ایران برای دفاع، بر باز بودن مسیر دیپلماسی تاکید کرده است. او در جمع سفرای خارجی مقیم تهران با اشاره به حضور فعال جمهوریاسلامی در مجمع عمومی سازمان ملل گفت ایران همچنان برای یافتن راه‌حلی مسالمت‌آمیز جدی است و همان‌طور که در دفاع از خود جدی است، در پیشبرد دیپلماسی نیز محکم و مصمم عمل می‌کند.
عراقچی در تشریح مسیر‌های پیش روی آمریکا گفت در صورت انتخاب مجدد گزینه نظامی، واشنگتن با پاسخی محکم‌تر از گذشته مواجه خواهد شد، اما اگر آمریکا مسیر دیپلماسی را انتخاب کند، ایران همچنان آماده دستیابی به راه‌حلی عادلانه و شرافتمندانه برای پایان جنگ است. وزیر امور خارجه همچنین با رد کارآمدی گزینه نظامی و تشدید تحریم‌ها، مذاکره مبتنی بر عدالت، انصاف و عزتمندی را مسیر دستیابی به راه‌حل نهایی دانست.
مذاکره در کنار آمادگی برای جنگ
مجموع این مواضع نشان می‌دهد که در شرایط کنونی، تهران تلاش دارد میان دو مؤلفه «دیپلماسی» و «بازدارندگی نظامی» توازن برقرار کند. از یک سو، پاسخ آمریکا به پیشنهاد هفت‌بندی ایران دریافت شده و در تهران در حال بررسی است؛ موضوعی که به معنای باز ماندن یک مسیر برای گفت‌و‌گو و یافتن راهی برای پایان جنگ است. از سوی دیگر، مقام‌های سیاسی ایرانبه‌صراحت تاکید دارند که ادامه مذاکرات به معنای کاهش آمادگی دفاعی یا پذیرش مطالبات واشنگتن نیست.
در واقع، اظهارات قالیباف و عراقچی را می‌توان در چارچوب یک پیام مشترک ارزیابی کرد: تهران مذاکره را رد نمی‌کند، اما مذاکره را نیز جدا از معادله قدرت نظامی نمی‌بیند. از نگاه ایران، مذاکره زمانی می‌تواند به نتیجه برسد که طرف مقابل از امکان تحمیل خواسته‌های خود از طریق فشار نظامیمطمئن نباشد.
در همین چارچوب، تاکید بر وضعیت تنگه هرمز نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. تهران این موضوع را بخشی از معادله گسترده‌تر جنگ و مذاکرات می‌داند و بازگشت به شرایط عادی را به تحقق شروط خود پیوند زده است. بنابراین، پاسخ آمریکا به پیشنهاد هفت‌بندی ایران می‌تواند یکی از نقاط تعیین‌کننده در مشخص شدن مسیر بعدی بحران باشد؛ به‌ویژه آنکه هنوز مشخص نیستواشنگتن تا چه اندازه حاضر به پذیرش شروط ایران یا ارائه تضمین‌های مورد مطالبه تهران است.
با این حال، فضای دیپلماتیک در شرایطی دنبال می‌شود که تحولات نظامی نیز متوقف نشده است. طی روز‌های اخیر، آمریکا در حال تقویت حضور نظامی خود در منطقه بوده است. ارتش آمریکا دو آتشبار دیگر پاتریوت را برای حفاظت از تأسیسات انرژی در عربستان سعودی و قطر مستقر کرده وهم‌زمان ناو هواپیمابر «یواس‌اس تئودور روزولت» به همراه گروه رزمی خود به سمت خاورمیانه حرکت کرده است.
آسوشیتدپرس نیز از اعزام حدود ۹ هزار نیروی نظامی آمریکا به منطقه و احتمال حضور هم‌زمان سه گروه رزمی ناوهواپیمابر در خاورمیانه خبر داده است. مجموعه این تحرکات نشان می‌دهد که در کنار فعال بودن کانال‌هایدیپلماتیک، واشنگتن نیز خود را برای سناریو‌های نظامی آماده نگه داشته است.
به این ترتیب، شرایط کنونی را نمی‌توان صرفاً در قالب «مذاکره» یا «جنگ» تعریف کرد. پاسخ آمریکا به پیشنهاد هفت‌بندی ایران اکنون در تهران در حال بررسی است و همین موضوع، امکان ادامه مسیر دیپلماتیک را زنده نگه داشته است؛ اما هم‌زمان، اظهارات مقام‌های ایرانی و آرایش نظامی آمریکا نشان می‌دهد که هیچ‌یک از طرفین هنوز سناریوی تشدید درگیری را کنار نگذاشته‌اند. در چنین وضعیتی، نتیجه بررسی پاسخ واشنگتن از سوی تهران و میزان انعطاف دو طرف در قبال شروط یکدیگر می‌تواند مشخص کند که بحران به سمت یک مسیر سیاسی برای پایان جنگ حرکت خواهد کرد یا بار دیگر در میدان نظامی تشدید خواهد شد.
انتهای پیام/
