روز جهانی باستان شناسی؛ فرصتی برای بازخوانی تاریخ و تمدن دشت قزوین
به گزارش برنا از قزوین؛ مریم مهدوی مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان قزوین، در یادداشتی به‌مناسبت گرامیداشت روز جهانی باستان‌شناسی نوشت: باستان‌شناسی، تلاشی برای بازخوانی حافظه تاریخی بشر و کشف روایت‌هایی است که در گذر زمان، در دل خاک و میان آثار برجای‌مانده از تمدن‌های کهن پنهان شده‌اند. این دانش، فراتر از کاوش در محوطه‌های تاریخی، دریچه‌ای به شناخت ریشه‌های فرهنگی، تحولات اجتماعی و مسیر شکل‌گیری تمدن‌ها می‌گشاید؛ رسالتی که باستان‌شناسان با دانش، دقت و شکیبایی، آن را به فرصتی برای شناخت بهتر گذشته و پاسداری از هویت تاریخی ملت‌ها تبدیل می‌کنند.
استان قزوین، با پیشینه تمدنی چندصد هزارساله و محوطه‌های ارزشمندی که بخش‌هایی از تاریخ فلات مرکزی ایران را در خود جای داده‌اند، یکی از عرصه‌های مهم مطالعات باستان‌شناسی کشور است. در این میان، محوطه‌های باستانی تپه‌زاغه، سگزآباد و قبرستان در دشت قزوین، جایگاهی فراتر دارند؛ این سه محوطه از سال ۱۳۴۹ تاکنون، علاوه بر میزبانی از فصل‌های متعدد کاوش، به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های آموزش میدانی دانشجویان باستان‌شناسی دانشگاه تهران تبدیل شده‌اند و در طول نزدیک به شش دهه، در تربیت نسل‌های متعدد باستان‌شناسان ایرانی نقش داشته‌اند.
اهمیت این محوطه‌ها تنها به استمرار کاوش‌ها و نقش آموزشی آن‌ها محدود نمی‌شود، کشفیاتی که از ارزش تاریخی و علمی بالایی برخوردار هستند و هریک دریچه‌ای تازه به شناخت شیوه زندگی، باورها، مناسبات اجتماعی و توانمندی‌های جوامع پیشین می‌گشایند، بخشی از شواهد ارزشمند تاریخ و تمدن این سرزمین بوده و حفاظت از آن‌ها، ضرورتی علمی، فرهنگی و بین‌نسلی به شمار می‌رود و بر همین اساس، اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان قزوین، صیانت و ساماندهی محوطه‌های دشت قزوین و ایجاد سایت‌موزه را به‌عنوان یکی از برنامه‌های مهم خود دنبال می‌کند.
در ادامه این روند، برنامه‌ریزی برای کاوش با هدف خواناسازی معبد منقوش زاغه و فضاهای معماری روستای هفت‌هزارساله آن و بازپیرایی بقایای معماری در کنار پیگیری ایجاد سایت‌موزه دشت قزوین، افق تازه‌ای را پیش روی حفاظت و معرفی این میراث قرار می‌دهد؛ افقی که در آن، یافته‌های باستان‌شناختی تنها موضوع مطالعات تخصصی نخواهند بود، بلکه با فراهم‌شدن زمینه معرفی اصولی آن‌ها، امکان آشنایی گسترده‌تر جامعه با پیشینه تاریخی و تمدنی منطقه نیز فراهم خواهد شد.
در این مسیر، تشکیل هیئت راهبردی، انتصاب مدیر پایگاه ملی میراث‌فرهنگی دشت قزوین، ساماندهی و هدفمندکردن برنامه‌های کاوش، تعیین عرصه و پیشنهاد حریم تپه‌های قبرستان و سگزآباد و همچنین تعیین عرصه و پیشنهاد حریم تپه زاغه در دو مرحله طی سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، از جمله اقدامات انجام‌شده است. آغاز فاز دوم محصورسازی تپه زاغه نیز گامی در جهت حفاظت بهتر از این محوطه ارزشمند محسوب می‌شود.
البته تحقق این هدف، نیازمند تداوم پژوهش‌های علمی، تأمین زیرساخت‌های حفاظتی، مشارکت متخصصان و همراهی نهادهای مسئول است. سایت‌موزه دشت قزوین می‌تواند در صورت تحقق و توسعه اصولی، پیوندی میان پژوهش باستان‌شناختی، حفاظت از آثار، آموزش و گردشگری فرهنگی ایجاد کند و زمینه بهره‌مندی نسل امروز و آینده از این گنجینه تاریخی را فراهم آورد.
امید است با تداوم کاوش‌های باستان‌شناختی، گسترش پژوهش‌های علمی و تقویت برنامه‌های حفاظتی و معرفی، زمینه برای شناساندن هرچه بیشتر محوطه‌های ارزشمند دشت قزوین در سطح ملی و بین‌المللی فراهم شود و این گنجینه‌های کم‌نظیر تمدن جایگاه شایسته خود را در میراث فرهنگی جهان پیدا کنند.
در پایان ضمن گرامیداشت روز جهانی باستان‌شناسی از تلاش‌های علمی و میدانی استادان، پژوهشگران، باستان‌شناسان و همه فعالان این حوزه قدردانی می‌کنم و امیدوارم با تداوم پژوهش‌های مسئولانه و تقویت رویکردهای حفاظتی، مواریث ارزشمند تاریخی فرهنگی بیش از پیش شناخته شوند و این گنجینه‌های تمدنی، با حفظ اصالت و هویت خود، برای نسل‌های آینده به یادگار بمانند.
انتهای پیام/
