علیرضا مشایخی: موسیقی من فهمیدنی نیست؛ شنیدنی است

به گزارش خبرنگار برنا؛ نشست خبری کنسرت «موسیقی نو در ایران» صبح امروز با حضور علیرضا مشایخی، آرش امینی، امین غفاری و فرزان فرنیا در مکتب تهران برگزار شد.

موسیقی من فهمیدنی نیست؛ شنیدنی است

علیرضا مشایخی، آهنگساز و رهبر ارکستر پیشگام موسیقی نو، در ابتدای نشست گفت: با این‌که هفت سال اجرایی نداشتم، بیکار نبودم. پروژه‌های عقب‌مانده را به سرانجام رساندم و آثار متعددی تولید کردم. گرچه به نظر می‌رسد اصراری برای ندیدن من وجود دارد، اما از پا ننشستم و تلاش کردم به سهم خود در موسیقی تحرک ایجاد کنم؛ مسیری که احمد پژمان نیز انتخاب کرد، هرچند راه‌مان از هم جدا شد.

او ادامه داد: واژه «موسیقی نو» را برای فعالیت‌هایم برگزیدم؛ ابتدا به دلیل علاقه به اشعار نیما یوشیج. با این رویکرد در موسیقی نیز به دنبال نگاهی تازه بودم. واژه موسیقی در ایران تعریف نشده و این تعریف‌نشدن آسیب‌های جدی به این حوزه زده است. من با تبیین «موسیقی نو» تلاش کردم برخوردی دوباره با موسیقی و دیدگاهی مبتنی بر تفکر پیاده کنم؛ موسیقی متفکر و متمرکز که حرفی جز اندیشه ندارد.

مشایخی تاکید کرد: موسیقی من فهمیدنی نیست؛ شنیدنی است. دو نوع برخورد وجود دارد: شنیداری صرف و برخورد حرفه‌ای مبتنی بر علم موسیقی. توقع نداشته باشید موسیقی را نشنیده دوست داشته باشید. موسیقی زبان بیان ناگفته‌هاست؛ از شنیدن آن نترسید، چه خوش‌تان بیاید چه نیاید.

او درباره قطعات کنسرت توضیح داد: همه قطعات به جز کنسرتو ویولا که مربوط به هفت سال پیش است، جدید هستند و در سه زمینه اصلی آثار من قرار دارند: موسیقی ایرانی، موسیقی چندفرهنگی در گفت‌وگو با فرهنگ‌های دیگر، و موسیقی انتزاعی مبتنی بر الگوریتم‌های ریاضی. آثار این شب بیشتر بر موسیقی چندفرهنگی متمرکز است.

مشایخی خطاب به هنرمندان مایل به مهاجرت گفت: امیدوارم مردم حاصل زحمتشان را در ایران ببینند. هیچ شرایط محیطی نتوانسته ایران را نابود کند. ایران همیشه هست؛ مهم پایداری است. باید پوست کرگدن داشته باشیم و کار تولید کنیم.

او درباره موسیقی تلفیقی افزود: سال‌ها پیش این عبارت را مطرح کردم، اما به دلیل تصورات اشتباه اکنون مخالف آنم و مسئولیتی نمی‌پذیرم. آنچه ارائه می‌دهم موسیقی چندفرهنگی است؛ موسیقی‌ای که دستاورد جدیدی به حجم صوتی اضافه کند و کلیدواژه «موسیقی نو» را تبیین کند.

در پاسخ به پرسشی درباره دیدگاه‌های مخالف و موافق در موسیقی ایرانی گفت: فقط نظر شخصی‌ام را می‌گویم. معتقدم برخی از کسانی که در این حوزه حضور داشتند تنبل بودند و در برخی موارد دستاورد علمی چندانی نداشتیم. من شاگرد لطف‌الله مفخم بودم که یکی از عزیزکرده‌های صبا بود. او با زحمت استادان موسیقی ایرانی را قانع می‌کرد تا نت‌هایشان را بنویسند؛ بسیاری مخالف بودند و اجازه نمی‌دادند. برخی به موسیقی سینه‌به‌سینه تعصب داشتند و برای نت‌نگاری تنبل بودند؛ برخی هم به استقلال موسیقی نسبت به شعر باور نداشتند.

آثار مشایخی موسیقی ایرانی را بازآفرینی می‌کنند

آرش امینی، رهبر ارکستر کنسرت، درباره قطعات ۱۴ آبان گفت: «کنسرتو برای ویولن و سازهای ضربی» با تکنوازی امین غفاری، «کوارتت زهی با سازهای ضربی»، «کنسرتو برای ویولا و سازهای ضربی و زهی» و تک‌آهنگ «دریا» با تکنوازی غفاری آثاری هستند که رهبری‌شان را بر عهده دارم.

او درباره ساختارشکنی آثار مشایخی توضیح داد: برخی آهنگسازان ترجمانی از موسیقی ایرانی ارائه می‌دهند که صرفاً با ارکستراسیون غربی اجرا می‌شود. اما آثار مشایخی موسیقی ایرانی را بازآفرینی می‌کنند. این آثار قالب ثابت ندارند و فرم خاصی دارند که در قید و بند فرم‌های موسیقایی نیست. کارهای او به دنبال پاسخ دادن به پرسش‌های فلسفی‌اند که هیچ‌گاه پاسخ قطعی ندارند؛ همین جست‌وجو زیبایی آثارش را می‌سازد.

امینی درباره مدیریت دولتی در موسیقی تاکید کرد: جریان مدیریت باید به سمتی هدایت شود که انواع موسیقی‌ها در قالب سیاست‌های مشخص برنامه‌ریزی شوند. در این صورت می‌توان شاهد اتفاقات بهتری در حوزه اجرا بود. برنامه یک‌روزه کنسرت ما در تهران می‌توانست چندروزه شود. هنوز امیدواریم و علاقه‌مندیم این اجرا در شهرهای دیگر نیز ادامه یابد.

امین غفاری، نوازنده ویولن و ویولا، گفت: این چندمین بار است که افتخار اجرای آثار مشایخی را دارم. بسیار خرسندم که پس از تلمذ در محضر استاد، این بار آثارش را اجرا می‌کنم. در این کنسرت دو کنسرتو اجرا می‌کنم؛ مسیری که برای نوازنده چالش بزرگی است و در مجموعه‌های بزرگ کمتر اتفاق می‌افتد. آنچه ارائه می‌شود مانند همه کارهای استاد مشایخی ساختارشکن است و مخاطبان تجربه متفاوتی خواهند داشت.

فرزان فرنیا، نوازنده سازهای کوبه‌ای و سرپرست آنسامبل کاروان، افزود: نگاه استاد مشایخی به سازهای کوبه‌ای فراتر از بسیاری از هم‌نسلانش است. نوازندگی آثار او باعث شکل‌گیری آنسامبل کاروان شد. ما ۱۴ آبان در تمامی قطعات حضور داریم و در بخشی مجزا قطعه «پیچک» را اجرا می‌کنیم؛ قطعه‌ای که جلوتر از زمان خود هدایت شده است.

پروژه موسیقی نو در ایران با آثاری از علیرضا مشایخی، همراهی ارکستر زهی خلیج فارس به رهبری آرش امینی، تکنوازی امین غفاری، کوارتت نماد به سرپرستی ستاره بهشتی و آنسامبل کاروان به سرپرستی فرزان فرنیا، ۱۴ آبان در تالار وحدت تهران برگزار می‌شود.

انتهای پیام/