طلای دیجیتال یا خرید آنلاین طلا؟ مقایسه‌ای صادقانه برای انتخاب بهتر

البته کاربران ایرانی به دلیل تحریم‌ها نمی‌توانند آن را به طلای فیزیکی تبدیل کنند و ثبت‌نام در صرافی‌های خارجی هم معمولا ممکن نیست. هزینه خرید این توکن‌ها شامل کارمزد صرافی، کارمزد شبکه و اختلاف قیمت خرید و فروش است. پلتفرم‌های داخلی بر پایه طلای ۱۸ عیار کار می‌کنند، حداقل خرید پایینی دارند و باید مجوز و تایید سامانه ناظر بانک مرکزی داشته باشند؛ بعضی از آن‌ها امکان تحویل فیزیکی هم دارند. با توجه به اولویت‌های هر کاربر، یک روش می‌تواند برای او بهتر باشد.

کسانی که می‌خواهند بخشی از پس‌اندازشان را از روش آنلاین به طلا تبدیل کنند، معمولا دو راه جلوی خودشان می‌بینند. راه اول خرید آنلاین طلا از اپلیکیشن یا سایتی است که با پشتوانه ذخایر فیزیکی، طلا می‌فروشد و مقدار خریداری‌شده را در حساب شما ثبت می‌کند. راه دوم نیز خرید توکن‌هایی مثل تتر گلد (XAUT) و پکس گلد (PAXG) است. این توکن‌ها که تحت عنوان طلای دیجیتال هم شناخته می‌شوند، توسط شرکت‌هایی صادر شده که شمش‌های طلای واقعی نگهداری می‌کنند.

با توجه شباهت تقریبی دو روش، انتخاب بین طلای دیجیتال یا طلای آنلاین باید بر اساس معیارهای شخصی و میزان ریسک‌پذیری هر سرمایه‌گذار انجام شود. در ادامه، هر دو روش را از نظر ساختار، هزینه و ریسک کنار هم گذاشته خواهد شد تا سرمایه گذاران بتوانند بهترین انتخاب را بر اساس اولویت‌های خود انجام دهند.

طلای دیجیتال چیست؟

اصطلاح طلای دیجیتال می‌تواند موجب سردرگمی کاربران شود. در معنای عام، هر حسابی که مقدار طلا را به شکل یک عدد در اپلیکیشن نشان بدهد، دیجیتال محسوب می‌شود. در معنای دقیق‌تر، طلای دیجیتال توکنی است که روی بلاکچین صادر شده و هر واحد از آن به مقدار مشخصی طلای فیزیکی وصل است. اصطلاح طلای دیجیتال در این متن صرفا به معنای دقیق‌تر آن اشاره دارد.

یک واحد از تتر گلد یا پکس گلد دقیقا با یک اونس تروی طلا برابر است که یعنی حدود ۳۱.۱ گرم. البته سرمایه‌گذاران می‌توانند کسری از هر توکن را خریداری کنند و لزومی برای خرید یک واحد کامل وجود ندارد. پس از خرید توکن، شما معمولا آن را در کیف پول شخصی یا در حساب یک صرافی نگه می‌دارید و می‌توانید برای هر کسی که آدرس کیف پول دارد بفرستید. شبکه بلاکچین شب و روز کار می‌کند و ساعت اداری یا تعطیلی ندارد.

تتر گلد یا پکس گلد خودشان طلا محسوب نمی‌شوند و شرکت صادرکننده هر کدام صرفا تعهد دارد تا ذخایر متناسب با توکن‌های در حال گردش نگهداری کند. به همین دلیل، انتشار منظم گزارش‌های تایید موجودی هر شرکت از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. این گزارش‌ها باید حتما توسط نهادهای مستقل و قابل‌اطمینان انجام شده باشند.

قیمت توکن‌های طلای دیجیتال معمولا بسیار نزدیک به قیمت اونس جهانی بوده و به بازار داخلی وابسته نیست. البته اگر دلار در بازار داخلی گران شود، قیمتی که به تومان می‌پردازید هم بالا می‌رود؛ حتی وقتی طلای جهانی تغییری نکرده باشد. لازم به ذکر است که میزان عرضه و تقاضا در بازار ارز دیجیتال هم می‌تواند در قیمت توکن‌ها تفاوت کوچکی ایجاد کند. در ضمن از آنجایی که توکن‌ها به صورت شبانه‌روزی معامله می‌شوند و بازار جهانی طلا در روزهای شنبه و یکشنبه بسته است، قیمت توکن‌ها در تعطیلات ممکن است کمی با قیمت باز شدن بازار طلا فاصله بگیرد.

معرفی دو نمونه از طلای دیجیتال

تتر گلد و پکس گلد دو توکن محبوب با بیشترین ارزش بازار در میان ارزهای دیجیتال مبتنی بر طلا هستند.

تتر گلد را شرکتی وابسته به مجموعه تتر صادر می‌کند. شمش‌های پشتوانه در خزانه‌ای در سوئیس نگهداری شده و هر توکن در واقعی سهمی از یک شمش با شماره مشخص محسوب می‌شود. نام تتر برای کاربران ایرانی آشناست و همین باعث می‌شود این توکن انتخاب اول بسیاری از آن‌ها باشد. گزارش‌های تایید موجودی تتر گلد نیز هر سه‌ماه یکبار منتشر شده از طریق وبسایت رسمی آن قابل مشاهده هستند.

پکس گلد توسط شرکت پکسوس صادر می‌شود. طلای پشتوانه در خزانه‌ای در لندن است و گزارش‌های تایید موجودی آن به صورت ماهانه منتشر می‌شود. انتشار گزارش‌های بیشتر باعث شده تا برخی کاربران پکس گلد را مطمئن‌تر بدانند، اما واقعیت این است که حتی انتشار گزارش‌های هفتگی نیز نمی‌تواند دلیلی بر اطمینان کامل به یک توکن باشد.

تبدیل این توکن‌ها به طلای فیزیکی معمولا فقط برای مقادیر بسیار بالا و در شرایط خاص ممکن است. کاربران ایرانی نیز به علت تحریم‌ها، از لحاظ قانونی در هیچ شرایطی حق انجام این کار را ندارند.

خرید آنلاین طلا از پلتفرم‌های داخلی

در خرید آنلاین طلا شما هزینه را به تومان پرداخت می‌کنید و پلتفرم مقداری طلا به حساب شما اضافه می‌کند. اینجا قیمت طلا ۱۸ عیار مبنا قرار می‌گیرد و معاملات به صورت ۲۴ ساعته قابل انجام است. برخی پلتفرم‌ها امکان تحویل فیزیکی در قالب شمش هم دارند. البته حداقل مقدار قابل تحویل در هر پلتفرم متفاوت است.

مزیت اصلی روش خرید آنلاین طلا در سادگی آن برای کاربر ایرانی خلاصه می‌شود. این روش نیازی با آشنایی با مفاهیم پیچده‌ای مانند بلاکچین، کیف پول و کلیدهای خصوصی ندارد. حداقل طلای قابل خرید از روش آنلاین نیز معمولا بسیار پایین است و برای همین، پس‌انداز ماهانه را برایتان آسان‌تر می‌کند. 

در ایران تمام پلتفرم‌هایی که امکان خرید آنلاین طلا را فراهم می‌کنند، باید مجوزهای لازم را از نهادهایی مانند اتحادیه طلا و جواهر و درگاه ملی مجوزها دریافت کرده باشند. علاوه بر این، سامانه ناظر بانک مرکزی بر ذخایر هر پلتفرم نظارت دارد و اطمینان حاصل می‌کند که این ذخایر با میزان طلای فروخته شده به کاربران مطابقت داشته باشد. بنابراین هنگام انتخاب پلتفرم باید مجوزها و وضعیت آن در سامانه ناظر را بررسی کنید.

تفاوت طلای دیجیتال، آنلاین و فیزیکی در یک نگاه

خرید طلا از روش آنلاین، فیزیکی یا دیجیتال ذاتا بر روش دیگر برتری ندارد. اما هر کاربر ممکن است بر اساس اولویت‌های خودش، یکی را از بقیه مناسب‌تر ببینید. در همین راستا، جدول زیر تفاوت طلای دیجیتال و فیزیکی و آنلاین را به طور خلاصه نشان می‌دهد:

مقایسه هزینه‌های طلای دیجیتال و آنلاین

شما هنگام خرید طلای دیجیتال چند هزینه متفاوت پرداخت خواهید کرد: کارمزد صرافی برای خرید و فروش، فاصله قیمت توکن با قیمت لحظه‌ای طلا (گاهی کمی پایین‌تر) و کارمزد شبکه هنگام انتقال به کیف پول. علاوه بر این، کارمزد شبکه به شلوغی بستگی دارد و برای مبلغ کم می‌تواند سهم بزرگی از کل تراکنش باشد. به عبارت دیگر، خرید طلای دیجیتال با مبلغ خیلی کوچک معمولا صرفه ندارد.

در پلتفرم‌های خرید آنلاین طلا، هزینه عمدتا شامل کارمزد و فاصله قیمت خرید و فروش است. بعضی پلتفرم‌ها کارمزد جدا می‌گیرند و بعضی با دریافت کارمزد کمتر، بین قیمت خرید و فروش فاصله ایجاد می‌کنند. به یاد داشته باشید که بهترین پلتفرم خرید طلا هزینه خرید و فروش یکسانی دارد و کارمزد خود را به صورت شفاف اعلام می‌کند.

تفاوت قیمت طلای دیجیتال با قیمت طلای ۱۸ عیار نیز به این خاطر بوده که هر گرم طلای ۱۸ عیار حاوی ۷۵٪ طلای خالص است، در حالی که پشتوانه توکن‌ها طلای ۹۹.۹ خالص محسوب می‌شود. برای مثال اگر قیمت هر اونس ۴٬۲۰۰ دلار باشد، هر گرم طلای خالص حدود ۱۳۵ دلار می‌شود و هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۱۰۱ دلار. حالا اگر فرض کنیم قیمت دلار ۲۶۰٬۰۰۰ تومان است، هر گرم ۱۸ عیار حدود ۲۶.۳ میلیون تومان درمی‌آید. لازم به ذکر است که قیمت واقعی بازار معمولا با این روش محاسبه فاصله دارد، چون عرضه و تقاضا نیز روی آن اثر می‌گذارند.

مقایسه ریسک‌های خرید طلای دیجیتال یا طلای آنلاین

اگر همچنان بین طلای دیجیتال یا طلای آنلاین مردد هستید، می‌توانید میزان ریسک را به عنوان یک معیار تعیین‌کننده در نظر بگیرید.

در سنجش میزان ریسک توکن‌ها، اول از همه اعتبار صادرکننده مطرح است. اگر شرکت ورشکسته شود، طلای کافی نداشته باشد یا ساختار حقوقی کشور میزبان آن عوض شود، ارزش توکن شما آسیب می‌بیند. از طرف دیگر، نگهداری توکن هم ریسک دارد. توکنی که در حساب صرافی مانده به سطح امنیت و تصمیمات صرافی وابسته است و توکنی که در کیف پول شخصی است، در صورت گم شدن عبارت بازیابی یا لو رفتن آن برنمی‌گردد. فرستادن به آدرس یا شبکه اشتباه هم معمولا قابل جبران نیست.

با توجه به تحریم‌ها، ثبت‌نام در اکثر صرافی‌های بین‌المللی برای کاربران ایرانی ممکن نیست و حتی در صورت دور زدن این محدودیت، امکان مسدود شدن حساب و حتی دارایی کاربر وجود دارد. در صورت استفاده از صرافی‌های ایرانی، کاربران همچنان با ریسک هک شدن مواجه هستند. در این حالت، تنها تعهد صرافی به بازگشت سرمایه کاربران می‌تواند آن‌ها را نجات بدهد.

ریسک استفاده پلتفرم‌های داخلی برای خرید آنلاین طلا عمدتا به مجوزها و پشتوانه آن‌ها مربوط می‌شود. در صورتی که از یک پلتفرم بدون مجوز استفاده کنید، ریسک از دست رفتن سرمایه شما بسیار بالا خواهد بود. علاوه بر این، اگر از پلتفرمی استفاده کنید که عضو سامانه ناظر بانک مرکزی نیست، نمی‌توانید از وجود ذخایر کافی آن پلتفرم اطمینان حاصل کنید و ممکن است هنگام فروش یا درخواست تحویل فیزیکی، با مشکل مواجه شوید.

خرید طلای دیجیتال بهتر است یا خرید طلای آنلاین؟

اگر هر ماه مبلغ کمی کنار می‌گذارید و می‌خواهید یک سرمایه‌گذاری ساده و مستمر انجام دهید، خرید آنلاین از یک پلتفرم داخلی مناسب‌تر به نظر می‌رسد. اگر می‌خواهید سرمایه خود را به خارج از کشور منتقل کنید، توکن‌ها در اکثر نقاط دنیا قابل معامله هستند و انعطاف بالایی در اختیار شما قرار می‌دهند.

اگر طلا را برای هدیه دادن یا قابلیت نگهداری فیزیکی می‌گیرید، انتخاب یک پلتفرم خرید آنلاین با قابلیت تحویل فیزیکی معقول است. این قابلیت در واقع همان چیزی است که تفاوت طلای آنلاین و فیزیکی را به حداقل می‌رساند. اگر با دنیای ارز دیجیتال آشنا هستید و می‌خواهید در بازار جهانی با امکانات بیشتر (مثل اهرم، معاملات آتی و استیکینگ) فعالیت داشته باشید، توکن‌های طلای دیجیتال گزینه بهتری هستند. 

یک راه دیگر برای تصمیم‌گیری این است که از خودتان بپرسید کدام ریسک را راحت‌تر تحمل می‌کنید: اعتماد به یک پلتفرم داخلی که تحت نظارت بانک مرکزی است یا اعتماد یک شرکت خارجی که فقط می‌توانید گزارش‌های تایید موجودی آن را بررسی کنید. همچنین به یاد داشته باشید که تحریم‌ها و قوانین سختگیرانه ممکن است در آینده خرید و فروش توکن‌ها محدود یا بسیار دشوار کند.

خطاهای رایج هنگام خرید طلای آنلاین و دیجیتال را بشناسید

این اشتباهات هنگام خرید طلای دیجیتال یا طلای آنلاین زیاد تکرار می‌شوند:

• خرید از پلتفرمی که فقط به قیمت جذاب و تبلیغ تکیه می‌کند و درباره مجوز، محل نگهداری طلا و شرایط برداشت چیزی نمی‌گوید.

• نگه داشتن همه توکن‌ها در حساب صرافی بدون اینکه خطر هک یا مسدود شدن حساب را سنجیده باشید.

• مقایسه قیمت توکن با قیمت ۱۸ عیار بدون تبدیل واحد و بدون در نظر گرفتن عیار.

• خرید همه سرمایه در یک روز، به امید اینکه قیمت در آینده رشد می‌کند.

• عدم اهمیت به کارمزد صرافی یا پلتفرم، هزینه انتقال و کارمزد تحویل فیزیکی.

بررسی مراحل خرید طلا به روش دیجیتال و آنلاین

برای خرید طلای دیجیتال از طریق توکن‌ها بهتر است ترتیب زیر را رعایت کنید:

1. آخرین وضعیت قانونی بازار ارز دیجیتال در ایران را بررسی کنید و سپس قوانین صرافی را بخوانید.

2. صرافی‌ای را انتخاب کنید که توکن مورد نظرتان (مثلا پکس گلد) را معامله می‌کند و شرایط ثبت‌نام و مراحل احراز هویت آن روشن است.

3. قیمت فروش و کارمزد خروج را پیش از خرید ببینید. فاصله بین قیمت و خرید فروش می‌تواند سود شما را به صورت غیرمنتظره‌ای کاهش دهد.

4. برای بررسی کیفیت عملکرد صرافی، با مبلغ کم شروع کنید و یک انتقال آزمایشی انجام دهید. سرعت تبدیل پول نقد شما به توکن طلای دیجیتال (و بالعکس) بسیار مهم است.

5. تصمیم بگیرید توکن در صرافی بماند یا به کیف پول شخصی برود. اگر کیف پول شخصی انتخاب کردید، عبارت بازیابی را فقط روی کاغذ و در جای امن نگه دارید. اگر این عبارت را گم کنید، طلای شما نیز ممکن است برای همیشه گم شود.

6. زمان، مقدار و قیمت هر خرید و فروش را یادداشت کنید تا دقیقا بدانید چه مقدار هزینه اضافی پرداخت کرده‌اید.

خرید آنلاین طلا از پلتفرم داخلی نیز بهتر است به روش زیر انجام شود:

1. ابتدا مجوزها و وضعیت پلتفرم در سامانه ناظر بانک مرکزی را بررسی کنید. در ادامه، قوانین پلتفرم را بخوانید.

2. بررسی کنید که آیا قیمت خرید و فروش ثابت است و کارمزد به صورت شفاف اعلام می‌شود یا خیر. ایجاد فاصله بین قیمت خرید و فروش می‌تواند محاسبه کارمزد و مقایسه پلتفرم با رقبا را دشوارتر کند.

3. با مبلغ کم شروع کنید و چند خرید آزمایشی انجام دهید تا مطمئن شوید هزینه پنهانی وجود ندارد. یک پلتفرم معتبر هرگز هزینه‌ای که وجودش از قبل اعلام نشده را از شما دریافت نخواهد کرد.

4. مبلغ آزمایشی خریداری شده را بفروشید و مجددا میزان کارمزد را بررسی کنید. در ادامه از امکان برداشت به حساب بانکی نیز استفاده کنید تا سرعت دریافت پول نقد از پلتفرم را هم بسنجید.

5. پس از اطمینان از کیفیت پلتفرم، مبلغ خرید را افزایش دهید. زمان، مقدار و قیمت هر خرید و فروش را یادداشت کنید و با آنچه در تاریخچه حساب کاربریتان نوشته می‌شود نیز مقایسه کنید.

6. اگر به دنبال دریافت فیزیکی طلا هستید، حتما شرایط این فرآیند (شامل کارمزد، حداقل مقدار قابل تحویل و روش تحویل) را پیش از خرید اول بررسی کنید.

انتخاب روش خرید طلا بر اساس اولویت‌ها

خرید طلای دیجیتال و خرید آنلاین طلا را مثل دو قرارداد متفاوت در نظر بگیرید. خرید توکن‌هایی مثل تتر گلد و پکس گلد، قیمت جهانی تعیین‌کننده است و ریسک به سه عامل اصلی اعتبار شرکت صادرکننده، امنیت صرافی انتخاب‌شده و یا امنیت کیف پول شخصی مربوط می‌شود. در خرید طلای آنلاین نیز قیمت بازار داخلی و مجوزهای پلتفرم اهمیت دارد. در ضمن این روش با فراهم کردن امکان تحویل فیزیکی، تفاوت طلای دیجیتال و فیزیکی را به حداقل می‌رساند.

در نهایت انتخاب بین طلای دیجیتال یا طلای آنلاین به اولویت‌های شما بستگی دارد. اگر سادگی فرآیند خرید و فروش، قابلیت خرید مستمر مبالغ کوچک، امکان تحویل فیزیکی و نظارت بانک مرکزی برایتان اهمیت دارد، یک پلتفرم طلای آنلاین معتبر را انتخاب کنید. اما اگر به دنیای ارز دیجیتال و امکانات معاملاتی پیشرفته‌تر مثل قراردادهای آتی، آپشن و امکان استفاده از اهرم برایتان اهمیت دارد، توکن‌های طلای دیجیتال می‌توانند انتخاب بهتری باشند. اما به یاد داشته باشید تحریم‌ها می‌توانند استفاده از چنین امکاناتی را محدود کنند.