ظرفیت جمعیت‌پذیری تهران و البرز ۲۱ میلیون نفر اعلام شد / فاصله ۵ میلیونی تا مرز بحران
به گزارش گروه اجتماعی برنا، رامین ساعد، مدیرکل دفتر طرح‌ریزی شهری و طرح‌های توسعه و عمران وزارت راه با تشریح برنامه اقدام ساماندهی و تمرکززدایی از استان‌های تهران و البرز، از پیش‌بینی ۲۴ اقدام برای کنترل بارگذاری جمعیتی و فعالیتی، مدیریت مصرف آب و انرژی و بازتوزیع فعالیت‌های مستقر در این منطقه خبر داد.
وی افزود: این برنامه با هدف جلوگیری از افزایش جمعیت و فعالیت فراتر از ظرفیت طرح‌های جامع و تفصیلی، ممنوعیت بارگذاری در اراضی زراعی و باغی، کاهش فشار بر منابع طبیعی و انتقال بخشی از فعالیت‌های مستقر در تهران به مناطق دارای ظرفیت مناسب‌تر تدوین شده است.
وی با بیان اینکه مشکلات تهران و شهر‌های پیرامونی آن حاصل روندی چنددهه‌ای است، افزود: تمرکز جمعیت و فعالیت در تهران، افزایش هزینه‌های مسکن و کمبود زمین، بخشی از جمعیت را به شهر‌های پیرامونی سوق داده است. این روند در کنار مهاجرت از سایر مناطق کشور، به گسترش سکونتگاه‌ها، افزایش فشار بر شبکه‌های حمل‌ونقل و منابع طبیعی و شکل‌گیری مسائل اجتماعی و اقتصادی منجر شده است.
مدیرکل دفتر طرح‌ریزی شهری و طرح‌های توسعه و عمران وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: از سال ۱۳۷۵ تاکنون، حدود ۳۵ نقطه روستایی به شهر ارتقا یافته و چند شهر جدید نیز ایجاد شده است؛ با این حال توسعه شبکه‌های آزادراهی و بزرگراهی نتوانسته متناسب با رشد جمعیت و تقاضای سفر، پاسخگوی تمام نیاز‌های منطقه باشد.
ساعد با اشاره به پیامدهای زیست‌محیطی توسعه شهری گفت: از دهه ۱۳۷۰ تاکنون، گسترش محیط مصنوع و ساخته‌شده، شامل فضا‌های مسکونی، اداری، تجاری و صنعتی، از نرخ رشد جمعیت پیشی گرفته است. این روند به تغییر کاربری بخشی از اراضی کشاورزی پیرامون شهر‌ها و تشدید مسائل مرتبط با فقر شهری و سکونتگاه‌های غیررسمی دامن زده است.
ظرفیت جمعیت‌پذیری تهران و البرز ۲۱ میلیون نفر است
ساعد با تأکید بر اینکه برنامه ساماندهی تهران و البرز به معنای توقف ساخت‌وساز در این دو استان نیست، اظهار کرد: ممنوعیت مورد تأکید برنامه، ناظر بر ساخت‌وساز و بارگذاری جمعیتی و فعالیتی خارج از چارچوب طرح‌های جامع و تفصیلی مصوب است؛ طرح‌هایی که ظرفیت جمعیت‌پذیری و توسعه هر شهر را مشخص می‌کنند.
وی افزود: افزایش بارگذاری فراتر از ظرفیت پیش‌بینی‌شده، فشار مضاعفی بر زیرساخت‌ها، شبکه حمل‌ونقل، خدمات شهری و منابع محیطی وارد می‌کند. بر همین اساس، اجرای کامل ضوابط مصوب و جلوگیری از قانونی جلوه دادن تخلفات در زمینه توسعه شهری ضروری است.
مدیرکل دفتر طرح‌ریزی شهری و طرح‌های توسعه و عمران وزارت راه و شهرسازی درباره تأثیر این برنامه بر تأمین مسکن نیز گفت: جمعیت مجموعه شهری تهران و البرز بیش از ۱۶ میلیون نفر است، در حالی که ظرفیت جمعیت‌پذیری پیش‌بینی‌شده در طرح‌های جامع و تفصیلی مصوب این منطقه حدود ۲۱ میلیون نفر اعلام شده است.
به گفته وی در سال‌های اخیر نیز ظرفیت دیگری بالغ بر ۸۰۰ هزار نفر در چارچوب نهضت ملی مسکن ایجاد شده است.
ساعد تأکید کرد: هدف برنامه، محدود کردن دسترسی مردم به مسکن نیست، بلکه مدیریت علل شکل‌گیری مشکلات شهری و جلوگیری از تشدید تمرکز جمعیت و فعالیت در تهران است. بنابراین، تأمین مسکن باید در چارچوب ظرفیت‌های مصوب و با توجه به زیرساخت‌ها و ملاحظات زیست‌محیطی دنبال شود.
وی با اشاره به سیاست‌های کلان کشور در زمینه تمرکززدایی خاطرنشان کرد: برنامه‌های آمایش سرزمین و اسناد بالادستی بر توزیع متناسب جمعیت و فعالیت در مناطق مختلف کشور تأکید دارند. همچنین در برنامه هفتم پیشرفت، تأمین زمین در شهر‌های کوچک و میانی، شهرک‌ها و روستاها، با تأکید بر سواحل جنوبی و مناطق مرزی، مورد توجه قرار گرفته است.
ساعد یکی دیگر از محور‌های برنامه را شناسایی و بازتوزیع فعالیت‌هایی دانست که در تهران زمین و فضای زیادی اشغال می‌کنند و گفت: برای انتقال این فعالیت‌ها به مناطقی که ظرفیت مناسب‌تری دارند، از جمله مناطق ساحلی، باید مشوق‌های لازم در نظر گرفته شود تا تمرکز فعالیت‌های اقتصادی و خدماتی در تهران کاهش یابد.
وی مدیریت مصرف آب و انرژی را از دیگر محور‌های برنامه برشمرد و افزود: در این چارچوب، کاهش سالانه ۱۵ درصدی مصرف آب در بخش کشاورزی از طریق بهینه‌سازی الگوی مصرف هدف‌گذاری شده است.
به گفته وی، شهرداری‌های تهران و البرز مکلف شده‌اند آب موردنیاز فضای سبز شهری را از طریق پساب تأمین کنند و استفاده از چمن در فضای سبز شهری محدود شود.
ساعد ادامه داد: استفاده از سامانه‌های بازچرخانی آب در ساختمان‌های دارای بیش از ۲۰۰۰ مترمربع زیربنا نیز از دیگر اقدامات پیش‌بینی‌شده در این برنامه است که با هدف کاهش فشار بر منابع آب دنبال می‌شود.
مدیرکل دفتر طرح‌ریزی شهری و طرح‌های توسعه و عمران وزارت راه و شهرسازی با اشاره به اینکه تدوین برنامه اقدام ساماندهی تهران و البرز بیش از یکسال زمان برده است، گفت: در فرآیند تهیه این برنامه، اسناد و مطالعات پیشین بررسی و جلسات متعددی با دستگاه‌های دولتی، اندیشکده‌ها، صاحب‌نظران و سایر ذی‌نفعان برگزار شد.
وی افزود: این برنامه در قالب ۲۴ اقدام مشخص تدوین شده و علاوه بر تعیین محور‌های اجرایی، مسئولیت هر دستگاه، زمان‌بندی اجرای اقدامات، دستگاه‌های همکار و سازوکار نظارت و گزارش‌دهی را مشخص کرده است. اجرای برخی اقدامات نیز هم‌زمان با تدوین برنامه آغاز شده و ارزیابی آثار آنها در دستور کار قرار گرفته است.
ساعد با بیان اینکه برای ارزیابی بازخورد اقدامات، دوره‌ای ۳ ساله در نظر گرفته شده است، اظهار کرد: پس از بررسی نتایج اجرا، درباره تداوم و تمدید برنامه تصمیم‌گیری خواهد شد.
وی تأکید کرد: هدف این برنامه حل یک‌باره تمام مشکلات تهران نیست، بلکه جلوگیری از تشدید مسائل موجود، شفاف‌سازی مسئولیت دستگاه‌ها و آغاز روندی برای کاهش تمرکز جمعیت و فعالیت در پایتخت است؛ روندی که باید با رعایت ضوابط قانونی، حفظ ظرفیت تأمین مسکن و توجه به محدودیت‌های محیطی و زیرساختی دنبال شود.
