روایت‌های عزت‌الله ضرغامی از گفت‌وگوی رضایی و پوتین تا علاقه رهبر شهید به «جومونگ»
به گزارش گروه فرهنگی و هنری برنا، سیدعزت‌الله ضرغامی، وزیر میراث فرهنگی دولت سیزدهم و رئیس سابق سازمان صداوسیما، در ویژه‌برنامه روز ۱۳ آبان با عنوان «ندیدن این صحنه جرم است» که در دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهد برگزار شد، با اشاره به شکست انتخاباتی دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه اظهار کرد: ما به‌طور کلی خوشحالیم از اینکه پروردگار متعال یکی از وجوه موفقیت ایران اسلامی را به دنیا نشان داد. امروز ترامپ و حزب او متحمل شکست سنگینی در انتخابات شدند. هرچند سگ زرد، برادر شغال است و این دو حزب تفاوت چندانی با یکدیگر ندارند، اما واقعیت این است که ترامپ در این دو سال، رفتار‌هایی از خود نشان داد که نتیجه آن امروز آشکار شده است.
او ادامه داد: قلدری‌هایی که ترامپ کرد، بی‌سابقه بود. حمله نظامی او به ایران بی‌سابقه بود. جنایت‌هایی که انجام داد و شهادت‌هایی که برای این ملت رقم خورد نیز در نوع خود بی‌سابقه بود. او به‌گونه‌ای رفتار کرد که دنیا از او حساب ببرد و می‌خواست این پیام را منتقل کند که می‌تواند ایران را شکست دهد؛ همان ایرانی که رؤسای جمهور پیشین آمریکا طی ۴۸ سال گذشته نتوانسته بودند حریف آن شوند. او بار‌ها با جملات زشت و توهین‌آمیز از نابودی فرهنگ و تمدن ایران سخن گفت و به خود ایرانی‌ها اهانت کرد، اما امروز شکست خورده است.
امروز دوباره آمریکا از ایران شکست خورد
ضرغامی با اشاره به مناسبت ۱۳ آبان گفت: ۱۳ آبان ۱۳۵۸ به‌عنوان روز ملی مبارزه با استکبار نام‌گذاری شده و سالروز تسخیر لانه جاسوسی آمریکاست، در آن مقطع اتفاق بزرگی بود که معادلات دنیا را در مقابله با ابرقدرت متجاوزی مانند آمریکا متحول کرد. امروز نیز در ۱۳ آبان ۱۴۰۵، شاهد شکستی در داخل آمریکا و در قلب این کشور هستیم که به واسطه ایران رقم خورده است. طی همین چند ساعت، شخصیت‌های مختلف آمریکایی درباره این شکست اظهارنظر کرده‌اند؛ چه شخصیت‌های رسانه‌ای و سیاسی و فعالان سیاسی آمریکا، چه اعضای حزب رقیب ترامپ و چه افرادی از حزب خود او. همه این افراد علت شکست آمریکا را ایران معرفی کرده‌اند. حتی گفته بودند کاری که ایران با آمریکا کرد، هیچ بمب اتمی نمی‌توانست بکند. بسیاری از شخصیت‌های سیاسی اعلام کردند که این حزب دموکرات نبود که برنده شد؛ بلکه ایران پیروز شد. ما هم در جنگ نظامی و هم در جنگ آزادی‌خواهی و مقاوت پیروز شدیم.
فاسق باعث تقویت دین می‌شود
او همچنین به سخنرانی امام خمینی (ره) در قم به مناسبت شهادت شهید مطهری اشاره کرد و گفت: امام در آن سخنرانی حدیث عجیبی از پیامبر اسلام خواندند. حدیث این است؛ «لایَزال یؤید هذا الدین بِرُجُل فاسق»؛ یعنی همیشه دین خدا به وسیله یک مرد فاسق و گناهکار تقویت می‌شود. ظاهر این حدیث این است که فرد فاسق و گناهکاری مثل ترامپ باعث تقویت دین می‌شود.
او ادامه داد: امام توضیح می‌دهند که این افراد با رفتارشان به گونه‌ای عمل می‌کنند که برخلاف آن چیزی که دنبالش هستند، دین خدا تأیید می‌شود. در مورد شهید مطهری هم همین‌طور شد. یعنی امام این موضوع را درباره شهید مطهری مطرح کردند و در مورد ایشان هم همین اتفاق افتاد. افکار و اندیشه‌های مطهری که فوق‌العاده در تراز بالایی است و پشتوانه فکری انقلاب به شمار می‌رود، با شهادت ایشان در واقع این مسیر و شهید مطهری تثبیت شد.
ضرغامی با اشاره به تأکید امام خمینی (ره) بر آثار شهید مطهری اظهار کرد: امام فرمودند کتاب‌ها و نظرات او بدون استثنا آموزنده است. البته در این سال‌ها کمتر به این موضوع توجه می‌شود و نمی‌دانم چرا؟ اما در دوره‌هایی که ما بودیم، حرف اول و آخر در نشست‌های فکری و ایدئولوژیک ما مربوط به آثار شهید مطهری بود.
آمریکا امروز چه می‌خواهد؟
او در ادامه با اشاره به رویکرد آمریکا در قبال ایران گفت: امروز نیز همین اتفاق افتاده است و سیزدهم آبان دوباره تکرار شد و امروز همه دنیا فهمیدند ایران کجاست و ایرانی کیست؟ آمریکایی‌ها می‌خواهند بگویند ما کاری با ایران کردیم که غربی‌ها نتوانسته بودند انجام دهند؛ برای مثال، مذاکره مستقیم. آقای ویتکاف از طرف ترامپ مأمور می‌شود و دو هفته قبل به روسیه می‌رود و با آقای پوتین ملاقات می‌کند. او پیام ترامپ را به پوتین می‌دهد و از وی می‌خواهد واسطه شود و کاری کند که آمریکایی‌ها بتوانند مستقیما با ایرانی‌ها پشت یک میز بنشینند و گفت‌و‌گو کنند.
رئیس اسبق سازمان صدا و سیما افزود: البته به تعبیر من، این میانجی‌ها اصولا بلد نیستند کاری انجام دهند و ما خودمان می‌توانیم بنشینیم و صحبت کنیم. البته اینها همه عوام‌فریبی است. درخواست آمریکایی‌ها همین است. آقای پوتین نیز دو نفر را به ایران می‌فرستد و این درخواست را منتقل می‌کند که آمریکایی‌ها از ما خواسته‌اند واسطه شویم تا شما با آمریکایی‌ها پشت یک میز بنشینید و گفت‌و‌گو کنید. اما قاعدتا این درخواست پذیرفته نمی‌شود. رهبر معظم انقلاب به آقای محسن رضایی مأموریت می‌دهند که با آقای پوتین صحبت کنید و ضمن تشکر از توجه ایشان، نکات دیپلماتیک، آن حسی را که باید منتقل شود بیان کنید و بگویید که در فرصتی به روسیه می‌روید با ایشان صحبت می‌کنید.
ضرغامی در ادامه سخنان خود با اشاره به گفت‌وگوی تلفنی محسن رضایی با رئیس‌جمهور روسیه گفت: آقای محسن رضایی حدود ۲۰ دقیقه با آقای پوتین تلفنی صحبت کرد. دیروز خود آقای رضایی این موضوع را رسانه‌ای کردند، اما جزئیات آن را که من خدمت شما عرض می‌کنم، این است که خود ایشان معتقد بود صحبت‌ها و بحث‌هایی که آقای پوتین مطرح کرد، بسیار محترمانه و از جایگاه درست ایران بود و نکاتی را بیان کرد که در واقع نشان می‌دهد ایران امروز در چه جایگاهی قرار دارد.
او ادامه داد: ببینید ایران امروز کجا ایستاده است؟ آمریکا التماس می‌کند و می‌گوید بیایید بنشینیم و روبه‌روی هم دو کلمه حرف بزنیم تا بتواند در دنیا بگوید بالاخره من با ایران نشستم و مذاکره کردم. آیا در دنیا کسی جرئت دارد چنین کاری با آمریکا انجام دهد؟ این شِیخَک‌های منطقه که با التماس می‌روند، چقدر تحقیر می‌شوند و چقدر از ثروت‌هایشان را به باد می‌دهند؟
ضرغامی با اشاره به دیدار نخست‌وزیر ژاپن با دونالد ترامپ گفت: چند وقت پیش نخست‌وزیر ژاپن، با ترامپ دیدار داشت. حالا ادعا هم می‌کنند که ژاپن چقدر پیشرفت کرده است؛ همان آمریکایی که دو بمب هسته‌ای را در ژاپن به کار برد و آن کشتار گسترده را رقم زد؛ جنایتی که در تاریخ نمونه شده است. در جریان این دیدار، خبرنگاری از این خانم درباره آمریکا سؤالی می‌پرسد، اما او با ترس و از موضع مرعوب‌شدگی پاسخ می‌دهد: «ببخشید، می‌خواهم جواب بدهم، اما چند روز دیگر با آقای ترامپ ملاقات دارم. اجازه بدهید خودم را آماده کنم تا چیزی نگویم که بعدا ملاقاتم تحت تأثیر این صحبت قرار بگیرد.» او آن‌قدر می‌ترسد که حتی حاضر نیست به یک سؤال پاسخ بدهد و می‌گوید در حال آماده شدن برای ملاقات با ترامپ است.
او در ادامه با اشاره به دیدار نخست‌وزیر پیشین ژاپن با رهبر شهید انقلاب اظهار کرد: آن‌وقت نخست‌وزیر قبلی ژاپن وقتی برای دیدار آمد، دیدید که چه اتفاقی افتاد. تا خواست بگوید من پیامی دارم، رهبر شهید فرمودند ما آمریکا را شایسته نمی‌دانیم که پیام بدهد. او هم آن کاغذ را برداشت و زیر بدنش گذاشت و روی آن نشست. تصویر آن صحنه در همه جای دنیا هم منعکس شد.
باید با عزت از پیچ تاریخی عبور کنیم
ضرغامی با تأکید بر ضرورت حفظ اقتدار ایران در عرصه‌های مختلف اظهار کرد: ما امروز به جایگاهی رسیده‌ایم که باید با عزت از این پیچ تاریخی عبور کنیم. ما توانستیم جایگاه ایران را به دنیا نشان دهیم. وقتی از قدرت ایران صحبت می‌کنیم، نباید فقط به بُعد نظامی آن توجه داشته باشیم؛ در همه عرصه‌ها باید توان و استعداد خود را برای مقابله با دشمن به میدان بیاوریم و به‌گونه‌ای عمل کنیم که دشمن از قدرت ایران احساس بازدارندگی کند.
او با اشاره به ضرورت توجه به ابعاد فرهنگی و اعتقادی در کنار مسائل سیاسی و نظامی گفت: وقتی می‌خواهیم صحبت یا مذاکره کنیم و وارد عرصه دیپلماسی می‌شویم، باید به این نکته توجه داشته باشیم که تصویر ما در برابر دوربین‌ها چگونه به دنیا منتقل می‌شود. آیا در این عرصه نیز مانند میدان نظامی، همان‌طور که نیرو‌های ما با رشادت در برابر یکی از بزرگ‌ترین ارتش‌های دنیا ایستادند و به موفقیت‌هایی دست یافتند، می‌توانیم مقتدرانه ظاهر شویم؟ ان‌شاءالله چنین است، اما اگر در این زمینه ضعف‌هایی وجود دارد و برخی نیز به آن تذکر می‌دهند، نشان می‌دهد که توجه به این موضوع ضرورتی جدی است.
ضرغامی با اشاره به اهمیت زبان بدن در مذاکرات بین‌المللی افزود: آقای رضایی در همین چند دیداری که داشتند، از نظر زبان بدن نیز نکاتی را به نمایش گذاشتند. در دیدار با افراد مختلف، از جمله مقام پاکستانی که ترامپ به او لقب فیلد مارشال داده بود، نوع تعامل و ارتباط برقرار کردن اهمیت دارد. افرادی که برای مذاکره می‌روند باید بدانند پشتوانه این مذاکره، قدرتی است که ایران در میدان به نمایش گذاشته است.
اهمیت دیپلماسی تصویر و یک خاطره
او با اشاره به تجربه حضور خود در دولت حسن روحانی و مذاکرات برجام اظهار کرد: من در دولت آقای روحانی که یک سال در آن حضور داشتم، چند بار در جریان گفت‌و‌گو‌های برجام تذکر دادم. برای مثال، به وزیر امور خارجه وقت گفتم چرا به این مسائل توجه نمی‌کنید؟ شما وقتی با آقای کری ملاقات می‌کنید، باید به نحوه ثبت و انتشار تصاویر آن هم توجه داشته باشید. تصاویری از ملاقات شما در دفتر آقای بایدن در دنیا منتشر شد که من آنها را دیدم، اما خودمان آن تصاویر را پخش نکردیم. به آقای ظریف هم گفتم از نظر من این تصاویر قابل انتشار نیستند و دلیلش را توضیح دادم.
ضرغامی ادامه داد: آقایان ظریف، عراقچی و تخت‌روانچی در راهروی همان هتل گفت‌وگویی با خبرنگاران داشتند که ما آن را پخش کردیم. به آقای ظریف گفتم آقای کری قدبلند است و دوربین‌ها را از پشت سر او و با زاویه‌ای بالاتر قرار داده‌اند. در تصویر ملاقات، وقتی شما روبه‌روی هم قرار می‌گیرید، قد او بلندتر دیده می‌شود. از طرف دیگر، شما فردی خوش‌رو هستید و با خنده و احوالپرسی به استقبال او می‌روید و دست می‌دهید؛ به‌گونه‌ای که در تصویر، رابطه‌ای بسیار صمیمی میان شما نمایش داده می‌شود. دوربینی که این صحنه را ثبت و منتقل می‌کند، در واقع پیامی از اقتدار جان کری به مخاطب می‌رساند.
او با تأکید بر مفهوم «دیپلماسی تصویر» گفت: ما مفهومی به نام دیپلماسی تصویر داریم. چرا رهبر شهید انقلاب نسبت به برخی مسائل این‌قدر حساس بودند؟ برای مثال، همان گروه که عرض کردم پس از پایان جلسه با جان کری، وقتی قرار بود از محلی به محل دیگر بروند، در کنار او قدم زدند و دستشان در جیب بود. این تصویر در دنیا منتشر شد و رهبر شهید از انتشار آن ناراحت بودند. دلیلش این بود که همه مردم دنیا لزوما دنبال این نیستند که در مذاکره چه گفته و شنیده شده است؛ بسیاری فقط تصویر را می‌بینند. ممکن است با دیدن چنین تصویری این برداشت را داشته باشند که دیگر از جبهه مقاومت خبری نیست و ایران نیز در برابر طرف مقابل موضعی متفاوت از آنچه پیش‌تر نشان داده، گرفته است. یک تصویر می‌تواند جهت‌گیری فکری مخاطبان در دنیا و حتی جبهه مقاومت را تحت تأثیر قرار دهد.
ضرغامی با بیان اینکه مذاکرات باید با رعایت ملاحظات دیپلماتیک و تحت نظر رهبری انجام شود، اظهار کرد: ما مذاکره می‌کنیم، اما این کار باید تحت نظر رهبری و با رعایت آداب خودش انجام شود. آقای محسن رضایی هم هنوز به نامه ونس پاسخ نداده‌اند. البته باید دید در دنیا چه کسی در چه جایگاهی قرار دارد که بخواهد بپرسد چرا به نامه او پاسخ نمی‌دهید. شاید بعدا جواب بدهند و فعلا عجله‌ای وجود ندارد. من از محتوای نامه اطلاع ندارم، اما آقای رضایی گفته‌اند که نامه بسیار محترمانه نوشته شده و برخلاف اظهارات زشت ترامپ، در آن نامه به فرهنگ و تمدن ایران ادای احترام شده است.
او افزود: در این نامه، احترام زیادی به فرهنگ و تمدن ایران گذاشته شده است. البته طرف مقابل ممکن است شیطنت‌هایی هم داشته باشد و من این احتمال را نفی نمی‌کنم؛ ممکن است کسی در اظهارات علنی به ایران توهین کند، اما در نامه با لحنی محترمانه سخن بگوید. نمی‌خواهم ساده‌اندیشی کنم، اما به هر حال نامه‌ها منتشر خواهد شد و ما برای پاسخ دادن عجله‌ای نداریم. شاید هم اصلا پاسخی ندهیم. همین موضع‌گیری، پیامی به دیگران منتقل کرده است؛ ما هفت شرط تعیین کرده‌ایم و اعلام کرده‌ایم که هر اتفاقی بخواهد بیفتد، این هفت شرط باید اجرا شود تا بتوانیم مراحل بعدی را پیش ببریم.
فکر می‌کردیم تسخیر سفارت دو یا سه روز طول بکشد
ضرغامی در ادامه گفت: ما زمانی که دانشجو بودیم، ۴۰۰ نفر از سه دانشگاه در ماجرای تسخیر لانه جاسوسی حضور داشتیم و من یکی از آن ۴۰۰ نفر بودم. خواهرم هم که دانشجوی رشته پزشکی دانشگاه تهران بود، یکی دیگر از آن دانشجویان بود.
ضرغامی در ادامه با اشاره به چگونگی حضور دانشجویان در تسخیر سفارت آمریکا در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ اظهار کرد: برنامه این بود که به مناسبت ۱۳ آبان، روز دانش‌آموز و سالروز شهادت دانش‌آموزان، همه در چهارراه تقاطع خیابان طالقانی و مفتح جمع شویم. از قبل هم از دانشگاه حرکت کرده بودیم تا حساسیتی ایجاد نشود و تصور کنند قرار است صرفا تظاهراتی به مناسبت سالگرد ۱۳ آبان برگزار شود.
او افزود: وقتی به مقابل لانه جاسوسی رسیدیم، تعدادی از دانشجویان که از قبل برای این کار رفته و مقدمات را فراهم کرده بودند، قفل‌ها را بریدند و دانشجویان وارد سفارت شدند. تقریبا مشخص بود که هر دانشگاه باید در کدام قسمت مستقر شود.
ضرغامی با اشاره به رعایت ملاحظات امنیتی در فعالیت‌های دانشجویی آن دوره گفت: آن زمان این مسائل اطلاعاتی و امنیتی را جدی می‌گرفتیم. امروز هم تأکید می‌شود که کسی از جزئیات یک جلسه سری مطلع نشود و مطالب آن را جایی بازگو نکند، اما گاهی همان وسط جلسه تلفن همراهی می‌آورند و می‌گویند حاج‌آقا، ببخشید، حرف‌هایی که شما در این جلسه محرمانه گفتید، از جلسه بیرون رفته و در یک سایت منتشر شده است. این نشان می‌دهد توجهی که آن زمان، به‌ویژه در فعالیت‌های دانشجویی، به این ملاحظات وجود داشت، با شرایط امروز تفاوت زیادی کرده است. البته محیط‌ها هم متفاوت شده‌اند.
او درباره تصور اولیه دانشجویان از مدت حضور در سفارت آمریکا نیز گفت: ما فکر می‌کردیم دو، سه روز بیشتر آنجا نمی‌مانیم. اصلا نمی‌خواستیم ترم تحصیلی‌مان بهم بخورد؛ دوره کارشناسی بودیم و می‌خواستیم درس‌مان را در چهار سال تمام کنیم و دنبال زندگی و کارمان برویم. تصور همه این بود که این حرکت نمادین است و ظرف دو سه روز به پایان می‌رسد، اما چنین نشد. مردم اجازه ندادند ماجرا به همین شکل تمام شود. خارج از شعار‌هایی که داده می‌شد، نوع حضور مردم در مقابل لانه جاسوسی و جریانی که در کشور شکل گرفت، بسیار تعیین‌کننده بود. مردم شبانه‌روز، از صبح تا شب و از شب تا صبح، در مقابل سفارت حضور داشتند؛ شعار می‌دادند، صحبت می‌کردند و کنار میله‌ها با دانشجویانی که پشت آنها بودند، گفت‌و‌گو می‌کردند. در واقع، اداره کردن آن وضعیت دیگر فقط در اختیار دانشجویان نبود و حضور مردم به آن بُعد دیگری داده بود.
ضرغامی در پاسخ به پرسش‌هایی درباره چرایی تسخیر سفارت آمریکا و اینکه آیا با انجام نشدن این اقدام، مشکلات بعدی پیش نمی‌آمد، اظهار کرد: نخست اینکه اختلاف و تقابل ما با آمریکا به ۱۳ آبان ۱۳۵۸ محدود نمی‌شود و تاریخ آن دست‌کم به کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بازمی‌گردد. اما آنچه رهبر شهید انقلاب درباره نگاه آمریکا به ایران بیان می‌کردند، این بود که آمریکا می‌خواهد ایران را ببلعد و جمهوری اسلامی در برابر این خواسته ایستاده است.
اپوزیسیونِ شناسنامه‌دار در دو جنگ اخیر کنار ایران بودند
او با اشاره به واکنش ایرانیان خارج از کشور به حملات اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران افزود: وقتی حمله انجام شد، در خارج از کشور، به‌جز اقلیتی سطحی از سلطنت‌طلبان، بخش‌های مختلف جامعه ایرانی واکنش نشان دادند. حتی بسیاری از اپوزیسیونِ شناسنامه‌دار در خارج از کشور که به‌عنوان مخالفان جمهوری اسلامی شناخته‌شده و فعالیت می‌کردند، در برابر تهاجم به ایران موضع گرفتند. برای مثال، پروانه فروهر، دختر مرحوم داریوش و پروانه فروهر، با وجود ضربه شخصی و خانوادگی که از کشته شدن پدر و مادرش خورد و این کار غلطی بود که رهبر انقلاب هم همان زمان گفتند آن گروه غده سرطانی بودند که کشف شدند و کنار گذاشته شدند و با وجود اختلافاتش، در آلمان کمپینی در محکومیت تهاجم و حمله به ایران به راه انداخت و علیه همراهی صدراعظم آلمان با این حمله موضع گرفت. او که الان نسبتی با یکسری چیز‌ها ندارد، اما در این زمینه مصاحبه هم کرد. این اتفاق نشان می‌دهد که امروز جایگاه ایران و رفتار مردم ایران در عرصه جهانی تا چه اندازه می‌تواند مورد توجه قرار بگیرد؛ به‌گونه‌ای که حتی برخی از مخالفان شناخته‌شده جمهوری اسلامی نیز در برابر حمله به کشورشان موضع می‌گیرند.
عضو شورای عالی فضای مجازی در ادامه سخنان خود با اشاره به تسخیر سفارت آمریکا در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ و تأثیر آن بر جهت‌گیری مبارزه با آمریکا اظهار کرد: این حرکت «انقلاب دوم» نام گرفت و باعث شد تمرکز مبارزه بر دشمن اصلی، یعنی آمریکا، قرار بگیرد. امروز آمریکا در منطقه پایگاه‌های نظامی متعددی دارد که در جریان درگیری‌های اخیر ما آنها را نابود کردیم؛ از زمان جنگ جهانی دوم تاکنون، کسی جرئت نکرده بود حتی یک گلوله به پایگاه‌های آمریکا شلیک کند؛ حتی روسیه و شوروی سابق نیز چنین اقدامی نکرده بودند. این ناو‌ها و جنگنده‌ها اساسا برای ایجاد ترس و بازدارندگی ساخته شده‌اند، اما امروز توان نظامی آمریکا و هیمنه آمریکا فرو ریخته است.
بعثت مردم و پیش‌بینی رهبر شهید
او با طرح مفهوم «بعثت مردم» گفت: من معتقدم بعثت مردم، یعنی مشارکت مردم در رهبری و هدایت جامعه. مردم امروز به درجه‌ای از بلوغ رسیده‌اند که می‌توانند شرایط را مدیریت کنند. این همان چیزی است که رهبر شهید انقلاب پیش‌بینی کرده بودند. از ایشان نقل شده بود که اگر اتفاقی برای ما بیفتد، آن‌وقت خواهید دید مردم چگونه بهتر از گذشته انقلاب را هدایت می‌کنند.
وی با اشاره به نخستین بیانیه رهبر شهید انقلاب پس از این اتفاق اظهار کرد: اگر دقت کرده باشید، ایشان در نخستین بیانیه خود از آیه «ما نَنْسَخْ مِنْ آیَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَیْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها» استفاده کردند؛ به این معنا که هر آیه‌ای را نسخ کنیم یا از یاد ببریم، بهتر از آن یا مانندش را می‌آوریم. در ابتدا برخی تصور کردند منظور ایشان مقایسه میان رهبر جدید و رهبر پیشین است، اما بلافاصله توضیح دادند که منظورشان مردم هستند؛ مردمی که امروز رشد کرده‌اند و به سطح بالاتری از بلوغ و آگاهی رسیده‌اند. مردم در این روز‌ها در سراسر کشور حضور پیدا کرده‌اند و اجازه نداده‌اند اتفاقی که دشمن در پی آن بوده، رخ دهد و باید قدر مردم و این شرایط را دانست.
مراقب استکبار در تمام وجوه آن باشیم
رئیس پیشین سازمان صداوسیما در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به مفهوم استکبار گفت: استکبار به معنای برتری‌جویی و از موضع بالا با دیگران برخوردکردن است. مصداق اصلی آن در عرصه بین‌المللی، آمریکاست؛ کشوری که به اعتقاد ما نمی‌توان با آن پشت یک میز نشست، مگر از موضع قدرت، با تثبیت دستاورد‌ها و روشن کردن حقوق خود. اما استکبار فقط به آمریکا محدود نمی‌شود و ممکن است در حوزه‌های دیگر نیز وجود داشته باشد.
او خطاب به مسئولان و صاحبان قدرت در کشور افزود: باید مراقب باشیم که این تفکر در داخل کشور نیز شکل نگیرد. برتری‌جویی، از بالا نگاه کردن به مردم، رفتار آمرانه، نادیده گرفتن مردم و خواسته‌هایشان، مشارکت ندادن آنها در تصمیم‌گیری‌ها و دسته‌بندی مردم برای رسیدن به اهداف خاص، همگی می‌توانند از مصادیق استکبار باشند؛ بنابراین اگر امروز روز ملی مبارزه با استکبار است، باید آن را روز مبارزه با این تفکر در همه ابعاد نیز بدانیم.
ضرغامی با اشاره به تأکید رهبر انقلاب بر ضرورت توجه به گروه‌های مختلف مردم اظهار کرد: چندی پیش رهبر عزیز انقلاب به نهاد‌های روحانیت دستور دادند که در تجمعات، همه گروه‌های مردم حضور داشته باشند. ایشان در این دستور، به‌صراحت می‌فرمایند در تجمعات از همه گروه‌های مردمی باید حضور داشته باشند و رسما از گروه‌هایی نام بردند که برخی آنها را «خاکستری» می‌نامند. البته خود ایشان این تعبیر را به کار نمی‌برند و با اشاره به اینکه «به قول بعضی‌ها» این افراد خاکستری هستند، تأکید کردند که این گروه‌ها پشتوانه کشورند. بخشی از این پشتوانه مهم، به دلیل غفلت یا عمد از کشور فاصله گرفته است و باید برای جبران این فاصله تلاش زیادی صورت بگیرد.
من خودم «خاکستری» هستم
او با تأکید بر ضرورت پرهیز از دسته‌بندی مردم ادامه داد: ملت ایران حدود ۹۰ میلیون نفر است و همه ما باید پای ایران و کشورمان بایستیم. افراد ممکن است نگاه‌های سیاسی و فرهنگی متفاوت یا ظاهر‌های مختلفی داشته باشند، اما آنچه امروز از مردم خواسته می‌شود، جبران همین فاصله‌هاست. نباید نگاه از بالا به پایین داشته باشیم، مردم را از هم جدا کنیم یا خودمان را سفید و قُبه نور و دیگران را تاریک و بی‌اعتبار بدانیم. هنوز برخی آقایان این‌گونه صحبت می‌کنند، در حالی که چنین نگاهی به نفع کشور نیست. من خودم را هم جزو همین گروهی می‌دانم که برخی به آنها عنوان خاکستری می‌دهند. یک بار کسی به من گفت شما می‌خواهید خاکستری‌ها را جذب کنید؟ پاسخ دادم من خودم خاکستری هستم و از خدا می‌خواهم همین‌طور بمانم؛ چون بعضی‌ها تصور می‌کنند خودشان در جایگاه روشنایی قرار دارند و دیگران را در تاریکی می‌بینند.
عضو شورای عالی فضای مجازی با اشاره به نقش مردم در تحولات سیاسی کشور گفت: توصیه رهبر عزیز انقلاب این است که این فاصله‌ها را جبران کنیم. در پایان می‌خواهم به یاد داشته باشیم که این انقلاب متعلق به مردم است. نه دانشجویان پیرو خط امام و نه ۴۰۰ نفری که من یکی از آنها بودم، اتفاق ۱۳ آبان ۱۳۵۸ را ایجاد نکردند. ما فقط حرکتی نمادین انجام دادیم تا توجه‌ها را به سمت آمریکا جلب کنیم، اما این مردم بودند که آن حرکت را به انقلاب دوم تبدیل کردند. امروز هم مردم با حضور و مشارکت خود توانسته‌اند، ایران را به دنیا معرفی کنند و به گفته او، زمینه‌ساز پیروزی بزرگی شوند.
او در ادامه با اشاره به شکست انتخاباتی حزب جمهوری‌خواه آمریکا گفت: ترامپ از نتیجه انتخابات دچار سردرگمی شده بود؛ به‌طوری که ابتدا یک جمله گفت و یک ساعت بعد حرف دیگری زد که با اظهارات قبلی‌اش تناقض داشت. او ابتدا مدعی شد، چون تصویرش در تبلیغات حزب جمهوری‌خواه استفاده نشده، این حزب در انتخابات شکست خورده است، اما بعد متوجه شد که این تحلیل درست نیست. در واقع، از دو سه هفته پیش از انتخابات نیز در اخبار مطرح شده بود که حزب جمهوری‌خواه نباید از تصویر ترامپ در تبلیغات استفاده کند، زیرا ممکن است حضور او به زیان نامزد‌های حزب تمام شود. حتی گفته شده بود که نام ترامپ را هم در تبلیغات مطرح نکنند.
او با اشاره به اهمیت موقعیت راهبردی ایران اظهار کرد: ما سلاح‌های مهم‌تری هم داریم. در بحث تنگه هرمز، تازه متوجه شدیم که چه ظرفیت مهمی در اختیار داریم. گاهی موقعیت راهبردی و جغرافیایی خود را که یک موقعیت خدادادی است، فراموش می‌کنیم. هر بار که تهدیدی مطرح می‌شود، این شیخ‌ها نگران می‌شوند، اما مردم ایران با شجاعت بیشتری به میدان می‌آیند و حضور پررونق‌تری نشان می‌دهند.
مقاومت ما را تدریس خواهند کرد
ضرغامی با بیان اینکه مقاومت ایران در سال‌های بعد می‌تواند در مراکز علمی جهان مورد بررسی قرار گیرد، گفت: در آینده، مقاومت ایران و نحوه مواجهه این کشور با جهان استکباری و در رأس آن آمریکا، موضوع درس و پژوهش در دانشگاه‌های نظامی و سیاسی دنیا خواهد بود. پژوهشگران بررسی خواهند کرد که چگونه برخلاف بسیاری از پیش‌بینی‌ها و محاسبات، ایران توانست در چنین جایگاهی قرار بگیرد. امروز ما پیروز مطلق هستیم. البته برخی پیش‌بینی می‌کنند ترامپ ممکن است در لحظات پایانی و به دلیل شرایطی که در آن قرار گرفته و دیوانگی که دچارش شده، دست به اقدامی بزند؛ اما به اعتقاد من، دنیا می‌داند که چنین اقداماتی از جنس حرکت‌های آخر است.
او با اشاره به تداوم مسیری که از ابتدای انقلاب آغاز شده است، اظهار کرد: امروز مردم ایران نشان داده‌اند همان مسیری که در زمان امام خمینی (ره) آغاز شد، همچنان ادامه دارد. خداوند این توفیق، موفقیت، عزت و آبروی جهانی را برای ملت ایران به ارمغان آورده است.
چرا درخواست میرحسین موسوی برای پخش زنده رد شد؟
رئیس اسبق سازمان صدا و سیما در بخش دیگری از این نشست در پاسخ به پرسش یکی از دانشجویان درباره درخواست میرحسین موسوی (نامزد دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری) برای اختصاص تریبون زنده تلویزیونی پس از انتخابات سال ۱۳۸۸ اظهار کرد: فردای شبی که حدود ۳۰ نفر شهید و کشته شدند و اوضاع کشور به هم ریخت، به منزل آقای موسوی رفتم و با ایشان دیدار کردم. گفت‌وگوی مفصلی داشتیم و نکاتی را با ایشان در میان گذاشتم. واقعا اگر به برخی از آن مطالب توجه می‌کردند، می‌توانست برای کشور مفید باشد.
او افزود: آقای موسوی در آن دیدار گفت که یک تریبون زنده می‌خواهد تا حدود یک ساعت مستقیما با مردم صحبت کند. از ایشان پرسیدم هدفتان از این کار چیست؟ پاسخ داد که می‌خواهد مردم را آگاه کند. به ایشان گفتم با توجه به تنش‌هایی که در کشور وجود دارد، شرایط برای طرح چنین بحث‌هایی از سوی نامزدی که در انتخابات رأی نیاورده، فراهم نیست. ایشان گفت که می‌خواهد در صحبت‌هایش به آرامش مردم کمک کند.
ضرغامی ادامه داد: به ایشان گفتم اگر واقعا قصد دارید در این صحبت‌ها به مردم آرامش بدهید و مسائل را برطرف کنید، می‌توانیم درباره آن تصمیم بگیریم؛ هرچند در آن زمان فقط در تهران ناآرامی داشتیم و دیگر نقاط کشور با چنین ناآرامی‌هایی مواجه نبودند، اما وقتی شما از تلویزیون صحبت می‌کنید، پیام‌تان به سراسر کشور منتقل می‌شود و ممکن است در مناطقی که آرام هستند نیز زمینه بروز ناآرامی فراهم شود. از طرف دیگر، مردم در آن انتخابات مشارکت کم‌نظیری داشتند؛ مشارکتی استثنایی که به‌جز خود انتخابات ریاست‌جمهوری، نمونه‌ای مشابه نداشت.
او گفت: به آقای موسوی اعلام کردم اگر به این جمع‌بندی برسیم که صحبت‌های شما می‌تواند به آرامش مردم کمک کند، برای پخش آن مشکلی نداریم. اما ایشان این پیشنهاد را (برنامه ضبطی و حضور فردی دیگر در تصویر) نپذیرفت. پیشنهاد دیگری هم مطرح کردم و گفتم اجازه بدهید فرد دیگری نیز در کنار شما حضور داشته باشد؛ مثلا یکی از مجریان ما یا فرد دیگری که بتواند درباره مطالب مطرح‌شده با شما گفت‌و‌گو کند، نکاتی را توضیح دهد و پاسخ بدهد. ایشان این پیشنهاد را هم قبول نکرد و گفت می‌خواهد مستقیما با ملت ایران صحبت کند.
ضرغامی با اشاره به محتوای احتمالی سخنان موسوی اظهار کرد: طبیعی بود که ایشان می‌خواست درباره ادعای تقلب در انتخابات صحبت کند؛ همان موضوعی که در مصاحبه‌هایش نیز مطرح کرده بود. ما معمولا نتایج انتخابات را ساعت هشت صبح روز بعد اعلام می‌کردیم، چون شمارش آرا و روند‌های مربوط به آن تا دیروقت ادامه داشت. می‌خواهم بگویم در آن انتخابات مشارکت عظیمی شکل گرفته بود. اگر آقای موسوی می‌خواست مستقیما از تلویزیون با مردم صحبت کند و بگوید در انتخابات تقلب شده است، به نظر من چنین کاری درست نبود. همان‌طور که وقتی آقای خاتمی رأی آورد اگر آقای ناطق نوری از من درخواست می‌کرد یک ساعت تریبون زنده در اختیارش قرار بدهم تا با مردم صحبت کند، آیا چنین امکانی وجود داشت؟ من این درخواست را نمی‌پذیرفتم.
ضرغامی در پایان این بخش از سخنانش درباره دلایل پخش نشدن برنامه مورد درخواست موسوی گفت: برخی بعد‌ها این موضوع را به شورای عالی امنیت ملی یا آقای جلیلی نسبت دادند و گفتند به دلیل نظر ایشان این برنامه پخش نشد؛ در حالی که چنین چیزی صحت ندارد. من در آن تصمیم‌گیری با کسی مشورت نمی‌کردم؛ حوادث با چنان سرعتی پیش می‌رفت که خودمان تصمیم می‌گرفتیم و این موضوع به آقای جلیلی ارتباطی نداشت.
علاقه رهبر شهید به سریال «جومونگ»
او افزود: در انتخابات سال ۱۳۸۸ ابتدا قرار بود برنامه‌ها ساعت هشت به پایان برسد، بعد ساعت نه اعلام شد و باز هم روند رأی‌گیری ادامه پیدا کرد. این وضعیت برای ما هم دشواری‌هایی ایجاد می‌کرد؛ چراکه باید آنتن را مدیریت می‌کردیم. در آن زمان، آقای محمدی گلپایگانی به ستاد انتخابات رفتند و پس از مشاهده اینکه همچنان مردم برای رأی دادن مراجعه می‌کنند، اعلام شد که زمان رأی‌گیری دوباره تمدید شود. به ما هم اطلاع دادند و برنامه‌ها را به‌گونه‌ای تنظیم کردیم که یک ساعت دیگر به زمان رأی‌گیری اضافه شود. مشارکت در آن انتخابات به ۸۸ درصد رسید.
رئیس پیشین سازمان صداوسیما در ادامه به خاطره‌ای از توصیه رهبر شهید انقلاب درباره برنامه‌های تلویزیونی در شب انتخابات اشاره کرد و گفت: یکی از دوستان دفتر رهبری با من تماس گرفت و گفت که در محضر حضرت آقا بوده‌اند و درباره برنامه‌های تلویزیونی صحبت شده است. در آن زمان، برنامه‌های عادی تلویزیون، از جمله فیلم‌ها و سریال‌ها، متوقف شده بود و همه آنتن به ویژه‌برنامه‌های انتخابات اختصاص داشت. به من گفتند آقا فرموده‌اند اگر می‌خواهید برنامه‌های ویژه را ادامه دهید و برنامه‌های عادی را قطع کنید، هرچه را می‌خواهید قطع کنید، اما سریال «جومونگ» را قطع نکنید؛ من می‌خواهم آن را ببینم.
ضرغامی با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب به این سریال علاقه داشتند، افزود: ایشان به سریال «جومونگ» علاقه داشتند و در دو سه گفت‌وگویی که با من داشتند، علاوه بر اشاره به سریال‌های دیگری که ساخته می‌شد، درباره این سریال نیز صحبت کرده بودند. به دلیل موضوعات سیاسی مطرح‌شده در آن، آن را دنبال می‌کردند. ساعت پخش «جومونگ» از شبکه سه با زمان استراحت ایشان هماهنگ بود و می‌توانستند آن را تماشا کنند؛ اما برنامه‌هایی که مثلا ساعت ۱۰:۳۰ شب از شبکه یک پخش می‌شد، با زمان استراحت و برنامه‌های عبادی ایشان تداخل داشت و باید به شکل دیگری آنها را دنبال می‌کردند. از جمله سریال‌هایی مانند «یوسف پیامبر» ساخته مرحوم سلحشور و «مختارنامه» را نیز پیگیری می‌کردند.
مدیران رسانه نباید تحت تاثیر هر حرفی قرار بگیرند
او در پاسخ به پرسش یکی از دانشجویان درباره وضعیت فعلی سازمان صداوسیما اظهار کرد: مدیران رسانه باید «اجتهاد رسانه‌ای» داشته باشند. اگر این اجتهاد را به کار نگیرند، هر کسی از راه می‌رسد توقعی از صداوسیما خواهد داشت و در نهایت این سازمان گرفتار خواسته‌ها و فشار‌های مختلف می‌شود. یک دستگاه امنیتی نظر خاصی دارد، یک جریان سیاسی مطالبه‌ای مطرح می‌کند و گروهی هم در کانال‌های تلگرامی یا پیام‌رسان‌های خود حرفی می‌زنند. حتی ممکن است گروه‌هایی در سکو‌های داخلی دور هم جمع شوند و شب‌ها درباره موضوعی بحث کنند و به نتیجه‌ای برسند. اگر قرار باشد مدیر رسانه به همه این صدا‌ها توجه کند و از آنها تأثیر بپذیرد، قطعا نمی‌تواند موفق باشد. مدیر رسانه ملی باید نگاه عمومی داشته باشد و همه مخاطبان را در نظر بگیرد.
ضرغامی با اشاره به تأکید رهبر شهید انقلاب بر حساسیت و مسئولیت مدیران صداوسیما افزود: یک بار خدمت ایشان بودم و گاهی انتقاد‌های بسیار جدی نسبت به برخی برنامه‌ها و عملکرد‌ها مطرح می‌کردند. من هم شروع به پاسخ دادن می‌کردم، اما ایشان توضیح دادند که نباید از انتقاد‌ها ناراحت شوم. می‌گفتند شما کار‌های خوب زیادی انجام می‌دهید، اما، چون برنامه‌ها روی آنتن می‌رود و همه مردم بلافاصله آن را می‌بینند و درباره‌اش قضاوت می‌کنند، باید دقت شما برای جلوگیری از خطا بسیار بیشتر از مدیران و شاغلان در بخش‌های دیگر باشد. حتی مثالی می‌زدند که ممکن است مدیری در یک کارخانه تصمیم اشتباهی بگیرد و آثار آن پنج یا ۱۰ سال بعد مشخص شود، اما خطای رسانه‌ای بلافاصله در معرض دید مردم قرار می‌گیرد و آنها متوجه می‌شوند؛ بنابراین نمی‌توان به‌سادگی از کنار خطا‌های رسانه‌ای گذشت.
ضرغامی با تأکید بر ضرورت توجه به تنوع سلیقه مخاطبان گفت: باید مراقب اعتماد مردم باشیم. سلیقه‌ها متفاوت است و نباید سلیقه خاصی را به همه مردم تحمیل کنیم. برای مثال، رهبر شهید انقلاب به برخی سریال‌ها علاقه داشتند و من هم به آثار دیگری علاقه‌مند بودم.
«با گرگ‌ها می‌رقصد» فیلم مورد علاقه رهبر شهید بود
او با اشاره به گفت‌و‌گو‌های خود با رهبر شهید انقلاب درباره آثار سینمایی اظهار کرد: بار‌ها درباره این موضوع با ایشان بحث می‌کردم و حتی در دوره‌ای که معاونت سینمایی را برعهده داشتم، ملاقات‌های متعددی با ایشان انجام می‌شد و گفت‌وگوهایمان طولانی بود. ایشان گاهی از برخی فیلم‌های سینمایی بسیار تعریف می‌کردند و می‌گفتند آنها را دوست دارند؛ حتی ممکن بود فیلمی هالیوودی باشد.
ضرغامی در ادامه به فیلم «با گرگ‌ها می‌رقصد» ساخته کوین کاستنر اشاره کرد و گفت: این فیلم داستان یک نظامی آمریکایی است که در جریان جنگ با سرخ‌پوستان به میان آنها می‌رود و پس از آنکه سرخ‌پوستان او را دستگیر می‌کنند، میان او و آن جامعه ارتباطی شکل می‌گیرد. از دل این ارتباط، نوعی گفت‌و‌گو و نزدیکی میان انسان‌ها به وجود می‌آید که به نظرم موضوع زیبایی است. رهبر شهید انقلاب هم از این فیلم بسیار خوششان آمده بود.
رئیس پیشین سازمان صداوسیما تأکید کرد: نباید سلیقه مخاطبان را به سلیقه افرادی مانند ضرغامی یا برخی چهره‌های خاص و صاحب‌نظر محدود کنیم. باید همه مردم و نیاز‌های متنوع آنها را در نظر بگیریم؛ این رویکرد می‌تواند همراهی و گرایش مخاطبان به رسانه ملی را افزایش دهد.
جنبش‌های دانشجویی گذشته تاثیرگذارتر بود
او در پاسخ به پرسش یکی از دانشجویان درباره وضعیت فعالیت‌های دانشجویی اظهار کرد: جنبش دانشجویی در گذشته، چه در سال‌های منتهی به پیروزی انقلاب و چه در سال‌های نخست پس از انقلاب، بسیار پرشورتر و تأثیرگذارتر از وضعیت امروز بود. این نظر شخصی من است و یکی از نمونه‌های آن، ماجرای تسخیر لانه جاسوسی است.
او با اشاره به نقش دانشجویان در شکل‌گیری نهاد‌های انقلابی افزود: بسیاری از دانشجویانی که وارد عرصه فعالیت‌های اجتماعی و اجرایی شدند، منشأ حرکت‌های مهمی بودند. برای مثال، جهاد سازندگی در کنار سپاه پاسداران، از نهاد‌های بسیار مهم سال‌های نخست انقلاب بود؛ سپاه در عرصه نظامی و جهاد سازندگی در زمینه عمران و آبادانی روستا‌ها فعالیت می‌کرد. به اعتقاد من، یکی از اتفاقات تأسف‌بار، انحلال جهاد سازندگی و ادغام آن با وزارت کشاورزی بود. نام وزارتخانه جدید را وزارت جهاد کشاورزی گذاشتند، اما آنچه شکل گرفت، با جهاد سازندگی و روحیه و عملکرد آن نهاد تفاوت داشت. اگر جهاد سازندگی با همان ساختار، رفتار و کارنامه به فعالیت خود ادامه می‌داد، شاید امروز با بخشی از مشکلاتی که به‌ویژه در روستا‌ها با آن مواجه هستیم، روبه‌رو نبودیم.
ضرغامی با بیان اینکه جهاد سازندگی حاصل ابتکار و فعالیت دانشجویان بود، گفت: این حرکت را دانشجویان راه‌اندازی کردند. مرحوم علیرضا افشار و آقای تقی‌پور، از دانشجویان دانشگاه امیرکبیر، از جمله افرادی بودند که در شکل‌گیری آن نقش داشتند. این دانشجویان پیش از انقلاب نیز در قالب تشکل‌های کارگری فعالیت می‌کردند و برای همراهی و کمک به کارگران به میان آنها می‌رفتند. پس از پیروزی انقلاب، ایده تشکیل جهاد سازندگی در میان همین نیرو‌ها شکل گرفت و برای پیگیری آن به دیدار امام خمینی (ره) رفتند.
رئیس پیشین سازمان صداوسیما در ادامه به دیگر نمونه‌های نقش‌آفرینی دانشجویان در سال‌های نخست انقلاب اشاره کرد و گفت: حرکت‌های دیگری نیز در آن دوره شکل گرفت. در جریان انقلاب فرهنگی، اتفاق مهم دیگری در کشور رقم خورد و جهاد دانشگاهی تأسیس شد.
او با تأکید بر اینکه جنبش دانشجویی در سال‌های بعد به همان سطح از شور و اثرگذاری نرسید، اظهار کرد: به نظر من، جنبش دانشجویی بعد‌ها دیگر با آن سطح از شور، فعالیت و تأثیرگذاری ادامه پیدا نکرد. البته برای بررسی این وضعیت باید دلایل آن را مورد توجه قرار داد و من همه مسئولیت را متوجه دانشجویان نمی‌دانم؛ بخشی از این مسئله به عملکرد و شرایط بخش‌های دیگر کشور نیز بازمی‌گردد.
