خدمات بزرگ جمهوری اسلامی در احیای علوم قرآنی و توسعه تفاسیر

به گزارش برنا از قم، حسین سیمایی صراف، روز پنجشنبه در اختتامیه چهلمین جشنواره قرآن و عترت دانشجویان کشور به میزبانی دانشگاه قم افزود: اما با این وجود جامعه دانشگاهی و آحاد جامعه همچنان نیازمند ترویج و انس عملی با معارف قرآنی در ابعاد فردی و اجتماعی هستند.

وی با اشاره به جایگاه ممتاز قرآن کریم در تاریخ اندیشه بشر اظهار داشت: کتاب‌های زیادی در طول تاریخ سرنوشت‌ساز بوده‌اند و دهه‌ها بر فرهنگ جوامع اثر گذاشته‌اند، اما به تعبیر استاد شهید مطهری، قرن‌هاست که قرآن کتاب سرنوشت‌ساز بشریت است.

وی گفت: در تمام کلیت تاریخ انسانی، شما کتابی به اندازه قرآن پیدا نمی‌کنید که این‌گونه مستمر و عمیق اثرگذار بوده باشد. توصیف کامل قرآن دشوار است، اما می‌توان گفت قرآن کتاب عقل، کتاب علم، کتاب عشق، کتاب احساس و کتاب اخلاق است.

وزیر علوم با تأکید بر اینکه قرآن کریم به معنای واقعی کلمه «کتاب عقل» است، تصریح کرد: ببینید در قرآن کریم چقدر بر عقل، تدبر، تأمل و تعقل تأکید شده‌است. بار دیگر به تعبیر استاد شهید مطهری بازمی‌گردیم که می‌فرمود یکی از دلایل عقلانی بودن قرآن این است که چقدر آیه پیرامون رابطه علت و معلول در آن وجود دارد؛ زیرا هر جا سخن از تعلیل به میان می‌آید، پای عقل در میان است.

وی افزود: از این اصل می‌توانیم یک درس بزرگ اخلاقی در تحلیل‌ها و تفاسیر خود بگیریم؛ وقتی می‌خواهیم میان پدیده‌ها رابطه ایجاد کنیم، باید دقت کنیم که آیا قضاوت ما بر مبنای علت‌های واقعی و عقلی است یا بر پایه ظن و گمان؟ قرآن کریم به‌صراحت می‌فرماید: «ان الظن لا یغنی من الحق شیئا». یکی از بزرگ‌ترین عوامل خطای عقل، گرفتار شدن در دام تقلید کورکورانه است؛ تقلیدی که برخی در سبک زندگی، عقاید و انتخاب‌های خود بدون دلیل عقلی به آن استناد می‌کنند و می‌گویند پدران ما یا جوامع دیگر این‌گونه بوده‌اند، در حالی که حافظان و اهالی قرآن باید دل و جان خود را برای شنیدن پیام‌های عقلانی کلام وحی باز کنند.

سیمایی صراف با اشاره به ضرورت ارتباط قلبی با قرآن خاطرنشان کرد: برای استفاده درست از قرآن باید پیام آن را با گوش دل بشنویم. بسیاری اوقات قرآن را می‌خوانیم، اما گوش دل پیام آن را دریافت نمی‌کند. قرآن می‌فرماید: «لا یمسه الا المطهرون»؛ فقها این آیه را برای طهارت ظاهر و احکام وضو و نماز به کار برده‌اند، اما در لایه‌ای عمیق‌تر، فهم قرآن نیازمند طهارت روح و جان است. چنان‌که قرآن می‌فرماید: «ان فی ذلک لمن کان له قلب»؛ یعنی فهم حقیقی قرآن از آنِ کسی است که دلِ آماده و پذیرنده داشته باشد.

وزیر علوم با تبیین ابعاد اخلاقی قرآن کریم بیان کرد: قرآن تنها به پند و موعظه اکتفا نمی‌کند، بلکه اصول بنیادین اخلاقی را به ما می‌آموزد. هنگامی که قرآن از عدالت سخن می‌گوید، بلافاصله اخلاق مخالفت و انصاف را نیز آموزش می‌دهد و می‌فرماید: «ولا یجرمنکم شنآن قوم علی ألا تعدلوا؛ اعدلوا هو اقرب للتقوی». حتی اگر با کسی دشمنی دارید و ناگزیر هستید در برابر او بایستید، این دشمنی نباید موجب شود که از جاده عدالت خارج شوید. کرامت انسان و انصاف، پایه‌های استوار اخلاق در قرآن کریم هستند.

سیمایی صراف با تجلیل از دستاوردهای نظام مقدس جمهوری اسلامی در عرصه فرهنگ و دین تأکید کرد: نکته بسیار مهمی که پیش‌تر نیز مطرح شد این است که جمهوری اسلامی ایران واقعاً قرآن را از مهجوریت درآورد. برای درک این حقیقت کافی است به تاریخ نگاهی بیندازیم؛ مرحوم علامه طباطبایی در زمان خود در مقدمه تفسیر شریف المیزان آوردند که ممکن است فردی متخصص در علوم اسلامی و مجتهد باشد، اما قرآن بلد نباشد یا در درس و بحث به قرآن مراجعه نکند! وقتی علامه طباطبایی از نجف به قم آمدند، ابتدا درس خارج داشتند و بعد به تفسیر روی آوردند.

وی افزود: یکی از بزرگان حوزه در آن مقطع به ایشان گفته بود شما چرا خود را تذویه (قربانی) می‌کنید؟ اگر می‌خواهید در حوزه کسی شوید باید فقیه شوید نه مفسر! یعنی در آن مقطع، مفسر بودن به اندازه فقیه شدن ارج و قرب مرسوم را نداشت.

وی گفت: اما امروز شرایط حوزه‌های علمیه کاملاً متفاوت است؛ به برکت انقلاب اسلامی، امروز رشته‌ها و گرایش‌های تفسیری در حوزه‌ها دایر است و مفسران و اندیشمندان بزرگی همچون آیات عظام جوادی آملی، سبحانی، مکارم شیرازی و مرحوم آیت‌الله معرفت در کشور حضور دارند که با تألیف آثار فاخر و منابع غنی، تحولی عظیم در علوم قرآنی ایجاد کرده‌اند.

سیمای صراف گفت: جمهوری اسلامی حق بزرگی بر گردن قرآن دارد و در عرصه ساختار سازی و رسمی کردن علوم قرآنی به عنوان متن درسی، کارهای بزرگی انجام داده‌است.

وزیر علوم با ابراز تأسف و غصه از مهجوریت قرآن در لایه‌های زندگی روزمره تصریح کرد: با وجود تمامی خدمات حکومتی، ما در حوزه عمل فردی، خانوادگی، اجتماعی و سیاسی خود همچنان عذرخواه قرآن هستیم. آیا واقعاً می‌توانیم ادعا کنیم اخلاق فردی و سیاسی ما کاملاً قرآنی شده است؟ چقدر با معارف قرآن آشنا هستیم؟ من از شما جمع قرآنیان تقاضا می‌کنم و می‌دانم این توصیه تکراری است اما باید تأکید شود؛ تلاوت، حفظ، تجوید و ترتیل همه مقدمه‌ای برای فهم و پیاده شدن رفتار قرآنی در جامعه است.

وی با اشاره به ضرورت مطالعه کتب ریشه‌ای اندیشه اسلامی توصیه کرد: کتاب‌های معارفی بر مبنای قرآن را حتماً مطالعه کنید. کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» اثر امام شهید که پیش از انقلاب نوشته شده و مجموعه آثار قرآنی استاد شهید مطهری از آثار بسیار خواندنی و جذاب است.

سیمایی صراف تأکید کرد: من واقعاً افسوس می‌خورم که چرا جامعه و جوانان ما هنوز شیرینی واقعی قرآن را آن‌گونه که باید نچشیده‌اند؛ کتابی که سرشار از لذت، آرامش روح و پرواز جان است و بسیاری از مشکلات روحی و روانی انسان‌ها را درمان می‌کند. پیشنهاد می‌کنم در محیط‌های دانشگاهی و خوابگاه‌ها، کرسی‌ها و حلقه‌های گفتگوهای صرفاً قرآنی راه‌اندازی شود؛ حتی اگر در یک خوابگاه چندصد نفری، تعداد محدودی در ابتدا گرد هم آیند، باید با رفتار قرآنی الگو باشیم تا این جمع به‌تدریج گسترش یابد، چرا که جامعه امروز ما نیازمند شدید به ترویج و انس عملی با قرآن کریم است.

گفتنی است در بخش پایانی این آیین از برگزیدگان جشنواره قرآن و عترت دانشجویان کشور در بخش‌های مختلف با اهدای لوح تقدیر بعمل آمد.

انتهای پیام