زراعت چوب در کهگیلویه و بویراحمد؛ طرح اقتصادی برای بقای جنگل‌ها
به گزارش برنا از کهگیلویه و بویر احمد؛ کهگیلویه و بویراحمد به عنوان یکی از قطب‌های اصلی پوشش جنگلی در زاگرس مرکزی، از یک سو به علت ضرورت حفاظت از جنگل‌های بکر و گونه‌های ارزشمند در برابر تخریب و قاچاق و از سوی دیگر برای تامین نیاز روزافزون صنایع و شهروندان به چوب به عنوان یکی از ابزارهای کاربردی زندگی، سال‌هاست که با یک چالش دشوار دست و پنجه نرم می‌کند.
تکیه بر استفاده از منابع طبیعی برای تأمین نیازهای صنعتی در بلندمدت منجر به فشار شدید بر اکوسیستم‌ها می‌شود، به طوری که وقتی تقاضا برای چوب افزایش می‌یابد و جایگزینی برای آن وجود ندارد، حتی سخت‌گیرانه‌ترین قوانین حفاظتی نیز نمی‌توانند به‌طور کامل جلوی آسیب به درختان بلوط و گونه‌های بومی را بگیرند.
برخی از کارشناسان منابع طبیعی استان با اشاره به بحران‌های زیست‌محیطی تاکید می‌کنند: مدیریت منابع طبیعی دیگر نمی‌تواند تنها در چارچوب سیاست‌های «حفاظتی و ایستا» عمل کند بلکه برای نجات ریه‌های سبز زاگرس از خطر نابودی باید راهکارهای درآمدزا مانند زراعت چوب مورد توجه قرار گیرد.
زراعت چوب در همین نقطه، نقش یک «پل ارتباطی» را ایفا می‌کند این رویکرد که پیوندی میان علم جنگلداری و دانش اقتصاد کشاورزی است، به جای آنکه از جنگل‌ها برای برداشت چوب استفاده کند، عرصه‌های تولیدی کنترل‌شده‌ای را در زمین‌های کشاورزی ایجاد می‌کند.
اهمیت این راهبرد در آن است که با تبدیل شدن به یک منبع قابل اتکا برای صنایع، به‌طور مستقیم انگیزه‌های تخریب جنگل‌های اصلی را کاهش می‌دهد. به عبارت دیگر، هر درخت صنوبر یا اکالیپتوس که در عرصه‌های زراعت چوب رویش دارد، به معنای نجات دادن درختی در دل جنگل‌های بکر است.
افزون بر جنبه‌های حفاظتی، زراعت چوب نویدبخش تحولی در اقتصاد روستایی است. تبدیل زمین‌های آبی به عرصه‌های تولید چوب، می‌تواند زنجیره ارزشی را ایجاد کند که از نهالستان شروع شده، از کاشت و پرورش گذشته و در نهایت به صنایع فرآوری از جمله ساخت و تولید مبلمان چوبی ختم شود.
از منظر زیست‌محیطی نیز، این طرح تنها به تولید چوب محدود نمی‌شود به طوری که مدیریت صحیح این گونه‌ها در حاشیه رودخانه‌ها و مزارع، می‌تواند به جلوگیری از فرسایش خاک، ایجاد بادشکن‌های طبیعی و حتی تقویت زنبورداری از طریق کاشت گونه‌های چندمنظوره کمک کند،بنابراین، گذار از رویکرد سنتی به سمت «تولید پایدار»، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است
مزایای توسعه زراعت چوب
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به اینکه زراعت چوب و کاشت اوکالیپتوس یا صنوبر به عنوان یک صنعت سبز مطرح است گفت: این ظرفیت می‌تواند درآمد خوبی برای صاحبان زمین‌های آبی به‌همراه داشته باشد و به حفاظت از جنگل‌ها هم کمک کند.
جمال موسویان با بیان اینکه طبق ظرفیت سنجی صورت گرفته کشت اوکالیپتوس برای مناطق جنوبی و گرمسیری و صنوبر برای مناطق سردسیری کهگیلویه و بویراحمد در نظر گرفته شده است افزود: دولت برای تشویق بهره‌برداران، نهال را تهیه و به‌صورت رایگان بین آنان توزیع می‌کند.
وی با اشاره به اینکه چوب یکی از ابزارهای پرکاربرد در زندگی بشر محسوب می‌شود و منبع اصلی تأمین آن هم جنگل است تاکید کرد : یکی از بهترین راهکارها برای تامین این محصول مهم زراعت چوب است.
موسویان تصریح کرد: با افزایش جمعیت کشور و نیاز صنایعی مانند مبلمان‌سازی به چوب، کاشت گونه‌های تُند رشد مثل صنوبر یا انواعی چند منظوره مثل اکالیپتوس، گونه‌های میوه دهنده مانند فندق و همچنین گونه‌هایی مانند اقاقیا با هدف تولید گل برای زنبورداری و زیباسازی فضای شهری و روستایی افزون بر تولید محصولات جانبی به تولید چوب نیز منجر می‌شود.
وی تاکید کرد: بیشتر زمین‌های آبی مناطق گرمسیری و سردسیری استان مستعد کاشت درختان صنوبر و اوکالیپتوس است.
قیمت قابل قبول صنعت چوب تولید شده
رییس اداره جنگلداری و جنگل‌کاری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کهگیلویه و بویراحمد نیز گفت: به دلیل نیاز کشور ، محصولات تولیدی زراعت چوب با قیمت خوبی به فروش می‌رسد که این امر فرصت خوبی برای فعالیت در زراعت چوب است.
جواد رحیمیان با اشاره به اینکه انجام زراعت چوب برای بهره‌برداران تا چهار سال قابل برداشت است و در هر هکتار ۶۰۰ متر مکعب چوب تولید می‌شود، تاکید کرد: درآمد حاصل از این صنعت خوب است.
وی با بیان اینکه نهال‌های زراعت چوب از گونه‌های اوکالیپتوس یا صنوبر و مقاوم در برابر کم آبی است، تاکید کرد: رشد این گونه‌ها در دوران‌های خشکسالی و در صورت نبود آب متوقف می‌شود اما برخلاف سایر گیاهان خشک نمی‌شود.
برنامه‌های دولت برای زراعت چوب
رییس اداره جنگلداری و جنگل‌کاری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کهگیلویه و بویراحمد گفت: با بهره‌گیری از ظرفیت‌های نهالستان‌های چهار شهرستان گچساران، کهگیلویه، چرام و لنده، گامی برای توسعه زراعت چوب در استان برداشته شده است.
رحیمیان اظهار داشت:در این نهالستان‌ها، ۵۰۰هزار اصل نهال صنوبر و اکالیپتوس تولید شده که در بازه زمانی بهمن و اسفند سال جاری، به صورت رایگان در اختیار بهره‌برداران قرار می گیرد تا بستر مناسبی برای توسعه فضای سبز و بهره‌وری اقتصادی فراهم شود.
وی بیان کرد: بر اساس هدف‌گذاری‌های انجام شده، در سال جاری ۷۰ هکتار زراعت چوب در زمین‌های آبی استان اجرا خواهد شد که این رقم، نشان‌دهنده رشد چشمگیر برنامه‌ریزی‌های اجرایی در مقایسه با سال گذشته است.
رحیمیان همچنین یادآور شد :در سال گذشته، ۴۰ هزار اصل نهال به صورت رایگان در ۵۰ هکتار از مناطق گرمسیری استان برای زراعت چوب توزیع شده بود.
زراعت چوب گامی به سوی توسعه پایدار و اقتصاد سبز
در مجموع، توسعه زراعت چوب در استان کهگیلویه و بویراحمد، فراتر از یک طرح کشاورزی ساده، یک «استراتژی بقا» برای اکوسیستم‌های زاگرس است.
این رویکرد با جایگزینی تولید کنترل‌شده به جای برداشت غیرقانونی از جنگل‌های بکر، توانایی مدیریت بحران‌های اقلیمی و نیازهای صنعتی را همزمان داراست.
به عبارت دیگر عبور از سیاست‌های صرفاً حفاظتی به سمت «تولید پایدار»، تنها راهی است که می‌تواند شکاف میان توسعه اقتصادی و صیانت از منابع طبیعی را پر کند و میراث سبز این استان را برای نسل‌های آینده تضمین کند.
تأمین رایگان نهال برای بهره‌برداران و تمرکز بر زراعت چوب گامی برای تغییر رویکرد سازمان منابع طبیعی استان به سمت «تولید پایدار» به شمار می‌رود که نه تنها به کاهش فرسایش خاک و حفاظت از محیط زیست کمک می‌کند، بلکه با ایجاد چرخه تولید چوب در داخل استان، گامی اثربخش برای توسعه اقتصادی-اجتماعی و شکوفایی صنایع در قلب زاگرس خواهد بود.
