تنگ صیاد و سبزکوه چهارمحال و بختیاری؛ گنجینه تنوع زیستی زاگرس

به گزارش برنا از چهارمحال و بختیاری؛ اهمیت این ذخیره‌گاه‌ها تنها به ثبت بین‌المللی آن‌ها محدود نمی‌شود، بلکه تنوع زیستی، وجود گونه‌های نادر جانوری و گیاهی و پیوند حفاظت از طبیعت با توسعه پایدار، این عرصه‌ها را به سرمایه‌ای ارزشمند برای استان تبدیل کرده است.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست چهارمحال و بختیاری با تشریح ویژگی‌های طبیعی و زیستگاهی استان گفت: تنوع اقلیمی و زیستگاهی، وجود مناطق حفاظت‌شده، تالاب‌های بین‌المللی و گونه‌های شاخص حیات‌وحش، این منطقه را به یکی از مناطق ارزشمند کشور از نظر تنوع زیستی تبدیل کرده است.

محسن کریمی اظهار داشت: با وجود اینکه چهارمحال و بختیاری از نظر مساحت در مقایسه با بسیاری از استان‌های کشور وسعت کمتری دارد اما از تنوع اقلیمی و زیستگاهی قابل توجهی برخوردار است؛ به‌گونه‌ای که در بخش غربی استان پوشش‌های جنگلی و توپوگرافی کوهستانی و در بخش شرقی دشت‌ها و عرصه‌های مرتعی گسترده‌ای وجود دارد.

وی افزود: این تنوع طبیعی، زیستگاه مناسبی برای گونه‌های ارزشمند جانوری و گیاهی فراهم کرده و از جمله گونه‌های شاخص جانوری استان می‌توان به پلنگ، خرس، کل و بز، قوچ و میش اشاره کرد.

کریمی ادامه داد: در بخش پرندگان نیز گونه‌های مختلف عقاب، پرندگان شکاری و کبک دری در ارتفاعات استان زیست می‌کنند که نشان‌دهنده ارزش و غنای زیستی این منطقه است.

ذخیره‌گاه زیست‌کره؛ سرمایه‌ای بین‌المللی برای حفاظت از طبیعت

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست چهارمحال و بختیاری با اشاره به جایگاه ذخیره‌گاه زیست‌کره تنگ صیاد و سبزکوه گفت: حدود یک‌سوم مساحت استان در محدوده این ذخیره‌گاه زیست‌کره قرار دارد که از نظر اکوسیستم‌های طبیعی، پوشش جنگلی و مرتعی و ضرورت توجه به توسعه پایدار اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی افزود: ذخیره‌گاه زیست‌کره تنگ صیاد و سبزکوه در سال ۱۳۹۸ به ثبت جهانی رسید و پس از آن اقدامات مختلفی برای مدیریت و حفاظت از این عرصه انجام شد که تدوین طرح جامع و تفصیلی از جمله این اقدامات است.

کریمی تصریح کرد: در ۲ سال اخیر نیز موضوع تامین اعتبار مناسب برای مدیریت و حفاظت از این ذخیره‌گاه دنبال شد و سازمان حفاظت محیط زیست اعتبار ویژه‌ای در سطح قابل توجه به این موضوع اختصاص داد.

وی گفت: با برنامه‌ریزی انجام‌شده، از این ظرفیت اعتباری برای تقویت حفاظت و مدیریت مناطق چهارگانه تحت مدیریت محیط زیست استان استفاده می‌شود.

۶ منطقه حفاظت‌شده و پیگیری ثبت آثار طبیعی ملی

کریمی با تشریح گستره مناطق تحت مدیریت محیط‌ زیست چهارمحال و بختیاری اظهار داشت: این استان دارای ۶ منطقه حفاظت‌شده شامل تنگ صیاد، سبزکوه، هلن، خداآفرین، قیصری و شیدا است.

وی افزود: پناهگاه‌های حیات‌وحش شیرستان و چغاخور نیز در استان وجود دارد و پناهگاه حیات‌وحش گندمان در مرحله پیگیری و طی مراحل تصویب قرار دارد.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست چهارمحال و بختیاری ادامه داد: پارک ملی تنگ صیاد از مناطق دارای این عنوان در استان است و ارتقای جایگاه حفاظتی سبزکوه به پارک ملی نیز در شورای عالی محیط زیست در حال پیگیری است.

وی با اشاره به آثار طبیعی ارزشمند استان گفت: لاله‌های واژگون، آبشار لندی، آبشار زردلیمه، آبشار تنگ زندان و سایت فسیلی نعل اشکنان از جمله جاذبه‌های طبیعی و زمین‌شناختی شاخص چهارمحال و بختیاری هستند که برای ثبت و تصویب چهار اثر طبیعی ملی در شورای عالی محیط زیست پیگیری‌هایی انجام شده و اقدامات اولیه آن در حال انجام است.

چغاخور و گندمان؛ زیستگاه‌های ارزشمند پرندگان مهاجر

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست چهارمحال و بختیاری با اشاره به وجود حدود ۱۰ تالاب در این استان گفت: تالاب‌های چغاخور و گندمان به دلیل برخورداری از ارزش زیستگاهی و تنوع زیستی بالا در کنوانسیون بین‌المللی رامسر به ثبت رسیده‌اند و از زیستگاه‌های مهم پرندگان مهاجر به شمار می‌روند.

کریمی افزود: تالاب‌های استان در سال‌های گذشته حتی در فصل خشک که بسیاری از تالاب‌های کشور با کم‌آبی مواجه بودند، از وضعیت آبی مناسبی برخوردار بودند، اما امسال به دلیل رعایت نشدن حقابه زیست‌محیطی، تالاب چغاخور با شرایط نامناسبی روبه‌رو شد.

وی ادامه داد: در سال گذشته پیگیری‌های ویژه‌ای از طریق مراجع قضایی برای مدیریت منابع آبی تالاب انجام شد و با پیگیری‌های صورت‌گرفته، خروجی تالاب بسته شده و روند احیای آن در دستور کار قرار گرفته است.

کریمی با اشاره به تصمیم‌های اتخاذشده برای تأمین حقابه تالاب چغاخور گفت: بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، حقابه زیست‌محیطی این تالاب در فصل خشک ۱۶ میلیون مترمکعب و در فصل تَر ۲۷ میلیون مترمکعب تعیین شده است و این سهم آبی نباید به مصارف دیگر اختصاص یابد.

کاهش ۸۰ درصدی آتش‌سوزی در مناطق طبیعی

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در زمینه حفاظت مشارکتی و استفاده از ظرفیت جوامع محلی اظهار داشت: در حوزه ثبت و مستندسازی دانش سنتی و مشارکت مردم در حفاظت از عرصه‌های طبیعی نیز اقدامات مهمی انجام شده است.

کریمی افزود: نتیجه این اقدامات در کاهش آتش‌سوزی‌ها قابل مشاهده است؛ به‌طوری که میزان حریق در مناطق تحت مدیریت محیط زیست استان در سال ۱۴۰۵ نسبت به سال گذشته ۸۰ درصد کاهش یافته است.

وی استفاده از ظرفیت آتش‌بانان را از دیگر اقدامات موثر در کنترل حریق دانست و گفت: امسال با استفاده از اعتبارات ملی، ۲۳ آتش‌بان به‌کارگیری شدند که حضور این گروه در واکنش سریع و کنترل آتش‌سوزی‌ها نقش موثری داشته است.

پایش هوشمند عرصه‌های طبیعی با دوربین و پهپاد

مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری با اشاره به توسعه زیرساخت‌های پایش هوشمند در مناطق تحت مدیریت محیط زیست استان گفت: در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ چندین دستگاه دوربین دید در شب برای پایش مناطق خریداری و نصب شد که این تجهیزات علاوه بر افزایش توان شناسایی تخلفات، نقش بازدارنده نیز داشته‌اند.

وی افزود: سال گذشته یک سامانه پایش آنلاین مجهز به دوربین‌های دید در شب، دوربین‌های سوپرزوم و حسگرهای ویژه در منطقه سبزکوه نصب شد که امکان رصد بخش وسیعی از عرصه‌های طبیعی را فراهم کرده است.

کریمی ادامه داد: این سامانه علاوه بر کمک به پایش مناطق و شناسایی تخلفات، در ثبت و رصد گونه‌های حیات‌وحش نیز کاربرد دارد و برنامه توسعه آن در منطقه تنگ صیاد نیز دنبال می‌شود.

وی با اشاره به استفاده از سامانه‌های پایش تصویری در تالاب‌ها گفت: دوربین‌های نظارتی در تالاب‌ها و پاسگاه‌های محیط زیست نصب شده و با تجمیع این تجهیزات، مرکز مانیتورینگ متمرکزی در اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان ایجاد شده است تا مناطق مختلف به‌صورت آنلاین رصد شوند.

کریمی همچنین از خرید چند دستگاه پهپاد مجهز به حسگرها و دوربین‌های دید در شب خبر داد و گفت: این تجهیزات در عملیات‌های شناسایی و پایش مناطق طبیعی کاربرد دارند و برای امسال نیز خرید ۶ پهپاد دیگر در برنامه قرار گرفته است تا امکان پایش بهتر مناطق حفاظت‌شده فراهم شود.

گردشگری حیات‌وحش؛ فرصتی برای بهره‌گیری پایدار از طبیعت

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست چهارمحال و بختیاری با اشاره به ظرفیت گردشگری مناطق حفاظت‌شده و تالاب‌های استان اظهار داشت: گردشگری حیات‌وحش و طبیعت‌گردی از ظرفیت‌های قابل توجه استان است و دستورالعمل بهره‌گیری از این ظرفیت در سازمان حفاظت محیط زیست تدوین شده است.

وی افزود: در حال حاضر امکان استفاده از ظرفیت تالاب‌ها، مناطق حفاظت‌شده و آثار طبیعی ملی استان برای توسعه گردشگری وجود دارد و در این زمینه طرح طبیعت‌گردی تالاب چغاخور تدوین شده که در مرحله تایید نهایی در سازمان مرکزی قرار دارد.

کریمی ادامه داد: پس از تایید این طرح، امکان اجرای برنامه‌های طبیعت‌گردی در تالاب چغاخور و سایر تالاب‌های استان فراهم خواهد شد.

وی با اشاره به جاذبه‌های طبیعی شاخص استان گفت: آبشارهای تنگ زندان، زردلیمه و لندی، رویشگاه لاله‌های واژگون در منطقه حفاظت‌شده قیصری و سایر مناطق بکر طبیعی از ظرفیت‌هایی هستند که می‌توان از آنها برای توسعه گردشگری طبیعت‌محور استفاده کرد.

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست چهارمحال و بختیاری گفت: زمینه حضور سرمایه‌گذاران در این حوزه وجود دارد و می‌توان با رعایت ضوابط زیست‌محیطی و نظارت‌های لازم، از ظرفیت‌های طبیعی استان به شکل ایمن و پایدار بهره‌برداری کرد.

وی همچنین با اشاره به سازوکارهای پیش‌بینی‌شده برای مشارکت خیران در حفاظت از محیط زیست گفت: سازمان حفاظت محیط زیست با استفاده از ظرفیت صندوق ملی محیط زیست و دستورالعمل‌های ابلاغی، زمینه بهره‌گیری از کمک‌های خیران و اعتبارات مسوولیت اجتماعی برای اجرای برنامه‌های محیط زیستی را فراهم کرده است.