انیمیشن به جا مانده از ۵۷۰۰ سال پیش در البرز

به گزارش برنا از البرز؛ دکتر حسین عسکری گفت: فرایند ایجاد حرکات خیالی، سریع و پشت سر هم در تصاویر یا اشیای غیر جاندار را پویانمایی، انیمیشن یا نقاشی متحرّک گویند.

وی افزود: کهن‌ترین نمونه واضح و روشن تلاش بشر برای به دست آوردن خیال حرکت در طراحی‌های ایستا را می‌توان در سفالی ۵۲۰۰ ساله دید که از محوطه باستانی «شهر سوخته» شهرستان هامون از توابع استان سیستان و بلوچستان به دست آمده است.

در این سفال ۱۰ سانتی‌متری، یک بز کوهی ایرانی را می‌بینیم که در پنج تصویر حرکت‌دار در حال پریدن به سوی درخت آسوری یا آسوریگ برای خوردن برگ‌های آن است.

عسکری گفت: این سفال ارزشمند را باستان شناسان ایتالیایی در سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی به هنگام کاوش در یکی از گورهای باستانی شهر سوخته به دست آورده و تصویر آن را در سال ۱۹۸۳ میلادی در یک نشریه خارجی چاپ کردند.

در سال‌های اخیر، دکتر سید منصور سیدسجادی باستان شناس متولد شهر کرج، وجه پویانمایی نقش این سفال را کشف و معرفی کرده است.

این پژوهشگر تاریخ در ادامه خاطرنشان کرد: این در حالی است که پویانمایی کاسه سفالی پایه‌دار با نقش پلنگ که از «تپه گُرجیان» شهرستان ساوجبلاغ استان البرز به دست آمده، بیش از ۵۵۰ سال، کهن‌تر از پویانمایی شهر سوخته است.

وی افزود: مهندس علی حاکمی در سال ۱۳۳۹ طی کاوش در تپه گرجیان در نزدیکی روستای ایقربُلاغ ساوجبلاغ این سفال بی‌نظیر را به دست آورد که به شماره ۵۸۴۶ در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود.

 باستان شناسانی همانند دکتر سیامک سرلک احتمال می‌دهند تپه گرجیان پس از متروکه شدن محوطه پیش از تاریخی «موشه لان تپه اسماعیل آباد» ساوجبلاغ شکل گرفته است.

عسکری توضیح داد: در این سفال ۱۶ سانتی‌متری متعلق به حدود ۳۳۵۰ تا ۳۷۵۰ پیش از میلاد مسیح، نقش پلنگی در چهار ردیف دیده می‌شود. پلنگ به مثابه نماد قدرت و شکوه در فرهنگ، هنر و ادبیات ایران، حیوانی است که با حرکت و پیچش مختلف دُم، واکنش خود به محیط را نشان می‌دهد.

 به نظر می‌رسد پدیدآورنده این سفال با نگاهی هوشمندانه به حرکات دم پلنگ، به شکل ماهرانه‌ای، حالت‌های چهارگانه این حیوان را بر روی سفال تپه گرجیان پویانمایی کرده است.

وی گفت: محمدرضا رُکنی (باستان شناس و پژوهشگر تنوع زیستی در ایران) برای نخستین بار به وجه پویانمایی سفال ۵۷۷۶ ساله تپه گرجیان البرز پی بُرد.

عسکری در پایان اظهار کرد: در بهار سال ۱۴۰۱ اداره سیما، منظر و فضای سبز شهرداری هشتگرد (مرکز شهرستان ساوجبلاغ) نمونه و طرح حجمی بزرگی از سفال تپه گرجیان را در بوستان بهار شهر هشتگرد طراحی و نصب کرد تا دیرینگی آشنایی ساکنان باستانی این کهن دشت با هنر پویانمایی در هزاره چهارم پیش از میلاد مسیح را یادآوری کند.