۶۰ درصد ذخایر معدنی خراسان شمالی راکد است / سهم ۹۰ درصدی مانه و سملقان از معادن غیرفعال
به گزارش تحلیلی و اختصاصی برنا از خراسان شمالی ،تحلیل داده‌های منتشرشده نشان می‌دهد که از مجموع ۹۶۹ میلیون تن ذخیره قطعی معادن استان، بالغ بر ۵۷۰ میلیون تن (۵۹ درصد) در اختیار معادن غیرفعال است؛ این در حالی است که ۱۱۹ معدن فعال استان تنها ۴۱ درصد از ذخایر را در اختیار دارند.
تمرکز جغرافیایی معادن راکد:
بررسی‌ها از توزیع استانی نشان می‌دهد که شهرستان «مانه و سملقان» با در اختیار داشتن ۹۰ درصد از کل ذخایر معادن غیرفعال استان، به تنهایی کانون اصلی این رکود معدنی است. پس از آن، شهرستان بجنورد با ۵ درصد در رتبه دوم قرار دارد و سایر شهرستان‌ها مانند اسفراین و گرمه سهم ناچیزی از این ذخایر راکد را به خود اختصاص داده‌اند.
سهم بالای یک ماده معدنی: در تفکیک نوع ماده معدنی، «سنگ آهک» با ۴۷ درصد، بیشترین سهم از ذخایر معادن غیرفعال را دارد. پس از آن «مارن آهکی» با ۳۳ درصد و «شیل» با ۹.۵ درصد در رتبه‌های بعدی قرار می‌گیرند. همچنین در تفکیک گروه‌های معدنی، گروه ۳ (که عمدتاً شامل مواد معدنی صنعتی و ساختمانی است) با ۸۰ درصد، بیشترین حجم ذخایر غیرفعال را به خود اختصاص داده است.
سرمایه‌گذاری متمرکز و راکد: نکته قابل تأمل در این گزارش، تمرکز ۸۹ درصدی ذخایر معادن غیرفعال در دست یک بهره‌بردار خاص (شرکت صنایع سیمان سمنگان) است. این موضوع نشان می‌دهد که رکود معادن استان تا حد زیادی به عملکرد و وضعیت این شرکت خاص گره خورده است. پس از این شرکت، «سنگ آهک البرز» با ۱۸ درصد و «شیل و مارن دنا» با ۱۸ درصد (در محاسبات مجزای گروه‌ها) و «مخلوط کوهی» با ۵ درصد در رده‌های بعدی قرار دارند.
نگاه آماری به معادن فعال:در سمت مقابل، معادن فعال استان (۱۱۹ معدن) با در اختیار داشتن ۳۹۹ میلیون تن ذخیره، عمدتاً بر روی گروه‌های ۱ (خاک‌های صنعتی)، ۲ (باریت و بنتونیت) و ۵ (ماسه سیلیسی و پوزولان) متمرکز هستند و از نظر تنوع مواد معدنی، وضعیت متفاوتی نسبت به معادن غیرفعال دارند.
این آمار نشان می‌دهد که اگرچه خراسان شمالی از نظر ذخایر معدنی غنی است، اما بخش عمده‌ای از این ثروت خدادادی به دلیل غیرفعال بودن معادن، در چرخه اقتصاد استان قرار نگرفته است. فعال‌سازی این ۸۴ معدن، به‌ویژه در شهرستان مانه و سملقان و در حوزه مواد معدنی مرتبط با صنعت سیمان، می‌تواند تحولی اساسی در اشتغال و درآمدزایی استان ایجاد کند.
