هشدار درباره شوک جدید به اقتصاد جهان؛ اِل‌نینو نزدیک است
به گزارش گروه اقتصادی برنا، فارین‌پالیسی گزارش خود را اینگونه آغاز می‌کند: سیلاب‌های مرگبار جنوب‌غرب آمریکا را درنوریده؛ بارش‌های بی‌وقفه به آمریکای جنوبی خسارت شدید وارد کرده و خشکسالی طاقت‌فرسا جنوب‌شرق آسیا را فراگرفته است.
جهان همچنان نظاره‌گر تشدید پدیده «اِل‌نینو» است؛ پدیده‌ای طبیعی که الگو‌های آب‌وهوایی را در سراسر جهان به‌هم می‌ریزد و می‌تواند خسارت‌های سنگینی به تولید محصولات کشاورزی وارد کند. اما این تصاویر کلی، هم هشداری درباره آینده و هم پنجره‌ای به روی آن چیزی هستند که ممکن است پیش روی ما باشد؛ زمانی که تمام قدرت این پدیده نیرومند با شدت به اقتصاد جهان که همین حالا نیز زیر فشار جنگ ایران و ماه‌ها تنش تجاری قرار دارد، برخورد خواهد کرد.
کالن هندریکس، پژوهشگر ارشد اندیشکده «موسسه اقتصاد بین‌الملل پترسون»، می‌گوید: پیامد این ال‌نینو‌ها خوش‌خیم نیست. این پدیده طی پنج سال آینده می‌تواند بیش از هفت تریلیون دلار به اقتصاد جهان خسارت وارد کند. ما درباره پدیده‌ای صحبت می‌کنیم که آثار گسترده‌ای در پی دارد و می‌تواند به جمعیت سراسر جهان آسیب بزند.
به نوشته فارین‌پالیسی، جهان با این پدیده بیگانه نیست؛ ال‌نینو به‌طور معمول هر ۲ تا هفت سال یک‌بار رخ می‌دهد و می‌تواند تا ۱۸ ماه ادامه داشته باشد. با این حال، هیچ ۲ دوره آن کاملا یکسان نیستند.
به گفته برایان بارکر، استاد دانشگاه مریلند که با برنامه امنیت غذایی و کشاورزی ناسا موسوم به «ناسا هاروِست/ NASA Harvest»، همکاری می‌کند، «هر دوره ال‌نینو اثر انگشت منحصر‌به‌فرد خود را دارد. تا زمانی که واقعا شاهد شکل‌گیری و تکامل آن نباشیم، دقیقا نمی‌دانیم چه چیزی در انتظارمان است.»
و به نوشته این رسانه، «ال‌نینوی امسال در حال تبدیل شدن به شاید شدیدترین دوره‌های ثبت‌شده این پدیده است. اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA) پیش‌بینی کرده است که احتمال وقوع یک ال‌نینوی "شدید تا بسیار شدید" در اوایل سال ۲۰۲۷ به ۸۳ درصد می‌رسد. سازمان جهانی هواشناسی (WMO) نیز پیش‌بینی کرده که ممکن است شدت این رویداد از مقیاس ثبت‌شده در نمودار‌های پایش جهانی این سازمان، فراتر برود.»
دولت‌ها، بانک‌ها و نهاد‌های بشردوستانه خود را برای اختلالات گسترده در زیرساخت‌های حیاتی، تولید مواد غذایی و تورم جهانی آماده می‌کنند.
تاثیر ال‌نینو بر بازدهی محصولات کشاورزی در مناطق مختلف جهان به‌شدت متفاوت خواهد بود. انتظار می‌رود که آفریقای جنوبی، آمریکای مرکزی، هند و استرالیا بیشترین آسیب را متحمل شوند و این در حالی است که آمریکا و آسیای مرکزی شاید حتی از برخی پیامد‌های آن منتفع شوند. در سطح جهانی، به طور معمول اثرات ال‌نینو بر تولید محصولات کشاورزی تا حدی یکدیگر را خنثی می‌کنند و انتظار می‌رود که ذخایر کافی مواد غذایی به تعدیل شدت این شوک کمک کند.
ال‌نینو‌های گذشته خسارت‌های عمیقی به بار آورده‌اند. به عنوان نمونه، ال‌نینوی سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ حدود ۶۰ میلیون نفر را به‌شدت تحت‌الشعاع قرار داد و به گفته سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، بیش از ۲۰ کشور درخواست‌هایی برای دریافت کمک بشردوستانه پنج میلیارد دلاری ارائه دادند. به‌رغم برآورد‌ها متفاوت، مطالعات نشان می‌دهد که دوره‌های پیشین ال‌نینو دست کم ده‌ها میلیارد و حتی تریلیون‌ها دلار خسارت اقتصادی در سراسر جهان به بار آورده‌اند.
به نوشته فارین‌پالیسی، انتظار می‌رود که ال‌نینوی کنونی در ماه دسامبر به اوج قدرت خود برسد، اما همین حالا نیز در سراسر جهان نشانه‌هایی از خسارت بر جای گذاشته است. پرو و بولیوی به‌تازگی وضعیت فوق‌العاده اعلام کرده‌اند و مقامات بولیوی می‌گویند که خشکسالی در این کشور حدود ۸۰ هزار خانواده را گرفتار کرده است.
کشاورزان هند نیز با ضعیف‌ترین میزان بارندگی این کشور طی یک دهه گذشته دست‌وپنجه نرم می‌کنند، در حالی که آتش‌سوزی‌های گسترده جنگلی، آسمان اندونزی را در دود پنهان کرده است.
مشکل بزرگ این است که بسیاری از این کشور‌ها هنوز از پیامد‌های اقتصادی و شوک‌های انرژی ناشی از جنگ آمریکا علیه ایران رهایی نیافته‌اند و برای جذب فشار‌های جدید، از توان و ذخایر کافی برخوردار نیستند.
کالن هندریکس از اندیشکده پترسون که خسارت اقتصادی ناشی از این ال‌نینو را بیش از هفت تریلیون دلار برآورد کرده است، می‌گوید که «هزینه‌های این پدیده به کشور‌های کم‌درآمد و با درآمد متوسط، ضربه‌ای دردناک تحمیل خواهد کرد.»
به گفته وی، «خسارت یک‌ساله ناشی از این ال‌نینو احتمالا به حدود یک تریلیون دلار خواهد رسید. اگر بخواهیم آن را در ابعادی قابل‌درک بیان کنیم، تقریبا معادل محو شدن اقتصادی به اندازه اقتصاد مکزیک از روی کره زمین است.»
همزمان با اینکه هشدار‌های هواشناسی فوریت بیشتری به خود گرفته‌اند، نهاد‌های امدادرسان نیز وارد عمل شده‌اند، هرچند شبکه‌های امدادی آنها به دلیل کاهش بودجه و افت کمک‌های مالی تحت فشار قرار گرفته است. دفتر سازمان ملل متحد برای هماهنگی امور بشردوستانه (OCHA) و سازمان جهانی هواشناسی ماه گذشته خواستار کمک فوری برای مناطقی شدند که هم‌اکنون با پیامد‌های ال‌نینو دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
سودان به طور ویژه نگران‌کننده‌ترین مورد است؛ کشوری که درگیر یک جنگ داخلی ویرانگر بوده و اکنون در بحبوحه طغیان مجدد ال‌نینو و خطر خشکسالی، با تشدید نگرانی‌ها درباره قحطی مواجه شده است. طبق اعلام برنامه جهانی غذای سازمان ملل متحد، ۱۹.۵ میلیون نفر در سراسر این کشور با گرسنگی حاد مواجه هستند و بیش از چهار میلیون زن و کودک نیز از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند. این سازمان برای ادامه عملیات خود با کمبود بودجه‌ای معادل ۳۰۰ میلیون دلار مواجه است.
افزون بر این، میان شروع خشکسالی و تاثیر آن بر امنیت غذایی فاصله زمانی وجود دارد؛ بدین معنا که ممکن است برخی از پیامد‌های شدید آن احتمالا تا ماه‌ها بعد خود را نشان نخواهند داد. به گفته ریچارد چولارتون، مدیر بخش اقلیم و تاب‌آوری برنامه جهانی غذا، «در رابطه با خشکسالی، شدیدترین پیامد‌ها ممکن است با ۶ تا ۹ ماه و حتی یک سال تاخیر پدیدار شوند.»
تام فلچر، رئیس دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد، به‌تازگی دراین‌باره در نشستی خبری گفت: این یک ال‌نینوی غول‌پیکر است؛ یک گوی تخریب است. ناکامی و شکست بسیار بسیار بزرگی خواهد بود اگر شاهد نزدیک شدن این بحران باشیم، پیش‌بینی‌های کارشناسان را بشنویم و با این حال فرصت محافظت از مردمی که در مسیر آن قرار دارند را از کف بدهیم.
