حمایت اعراب و پیشنهاد لیبرمن برای ائتلاف با حریدی‌ها
گروه سیاسی و بین‌الملل برنا/ گادی آیزنکوت، رقیب اصلی بنیامین نتانیاهو، از روز یکشنبه ۱۷ آبان‌ماه مأمور تشکیل کابینه جدید رژیم اسرائیل شد و ۴۲ روز فرصت دارد تا با جلب حمایت احزاب مختلف، ائتلافی برای در اختیار گرفتن قدرت تشکیل دهد. در شرایطی که دو جریان عربی با مجموع ۱۹ کرسی حمایت خود را از کابینه احتمالی او اعلام کرده‌اند، آویگدور لیبرمن، رهبر حزب اسرائیل بیتنو، از آیزنکوت خواسته است به‌جای تکیه بر حمایت احزاب عربی، برای جلب مشارکت احزاب حریدی تلاش کند؛ پیشنهادی که نشان‌دهنده اختلاف‌نظر‌ها درباره ترکیب و ساختار دولت آینده است.
انتخابات پارلمانی اسرائیل در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ در شرایطی برگزار شد که ائتلاف راست‌گرا و مذهبی بنیامین نتانیاهو نتوانست اکثریت لازم برای تشکیل کابینه را حفظ کند. بر اساس نتایج انتخابات، حزب لیکود به رهبری نتانیاهو با ۲۷ کرسی همچنان بزرگ‌ترین حزب کنست باقی ماند، اما مجموع کرسی‌های بلوک حامی او به ۵۳رسید. در مقابل، احزاب مخالف به رهبری آیزنکوت ۴۸کرسی کسب کردند و دو جریان عربی «فهرست مشترک» و «رعم» نیز با مجموع ۱۹ کرسی به بازیگران تعیین‌کننده معادلات سیاسی تبدیل شدند. در پی رایزنی احزاب با اسحاق هرتزوگ، رئیس رژیم اسرائیل، مأموریت تشکیل کابینه به آیزنکوت واگذار شد تا برای دستیابی به اکثریت ۶۱ کرسی تلاش کند.
ژنرال سابق در سودای نخست‌وزیری
گادی آیزنکوت ۶۶ ساله، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و رهبر حزب «یشار»، چهره‌ای است که بخش عمده فعالیت حرفه‌ای خود را در ساختار نظامی این رژیم سپری کرده است. او که از خانواده‌ای با تبار مراکشی و از جامعه یهودیان میزراحی است، در سال ۲۰۱۵ به ریاست ستاد کل ارتش رسید و تا سال ۲۰۱۹ در این سمت باقی ماند. آیزنکوت در سال ۲۰۲۲ وارد عرصه سیاست شد و پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ نیز در کابینه جنگ نتانیاهو حضور یافت؛ اما در ژوئن ۲۰۲۴، در اعتراض به اصرار نخست‌وزیر بر ادامه جنگ و تأکید بر «پیروزی کامل» به‌جای دستیابی به توافق برای آزادی گروگان‌‌ها، استعفا داد.
او سال گذشته حزب یشار را با هدف جذب رأی‌دهندگان راست میانه مخالف نتانیاهو تأسیس کرد. آیزنکوت در کارزار انتخاباتی خود بر ضرورت حفظ امنیت اسرائیل و بازنگری در سیاست‌هایی تأکید داشت که به افزایش انزوای بین‌المللی این رژیم منجر شده‌اند. با این حال، مواضع او درباره ایران و حزب‌الله لبنان تفاوت چشمگیری با رویکرد امنیتی نتانیاهو ندارد. او همچنین در کوتاه‌مدت با تشکیل کشور مستقل فلسطینی مخالفت کرده است.
حمایت احزاب عربی و پیشنهاد لیبرمن
یکی از تحولات مهم در روند تشکیل کابینه، اعلام حمایت احزاب عربی از دولت احتمالی آیزنکوت است. روزنامه عبری هاآرتص به نقل از مقام‌های حزب «رعم» به رهبری منصور عباس و فهرست مشترک گزارش داد که این دو جریان حتی در صورت نرسیدن به توافق رسمی ائتلافی، از کابینه‌ای به ریاست آیزنکوت حمایت خواهند کرد. این حمایت با توجه به در اختیار داشتن مجموع ۱۹ کرسی از سوی دو جریان عربی، می‌تواند در معادلات تشکیل دولت اهمیت تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
با این حال، حمایت احزاب عربی لزوما به معنای مشارکت آنها در کابینه نیست و همین مسئله نیز بخشی از پیچیدگی مذاکرات را تشکیل می‌دهد. برخی احزاب راست‌گرای یهودی حاضر در بلوک مخالفان نتانیاهو پیش‌تر اعلام کرده‌اند که به دولتی متکی بر حمایت احزاب عربی نخواهند پیوست.
در چنین شرایطی، دیدار روز دوشنبه آیزنکوت و آویگدور لیبرمن، رهبر حزب اسرائیل بیتنو، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرد. به گزارش شبکه ۱۲ اسرائیل، دو طرف در این نشست حدود یک ساعت و نیمه درباره مسیر تشکیل کابینه و ترکیب ائتلاف آینده گفت‌و‌گو کردند و بر تلاش برای تشکیل دولتی با مشارکت احزاب حریدی به توافق رسیدند.
لیبرمن در این دیدار به آیزنکوت گفت: «شما نخست‌وزیر خواهید شد. به مذاکرات زمان بدهید تا نظر حریدی‌ها را جلب کنید و ایده تشکیل کابینه با تکیه بر اعراب را کنار بگذارید.» او معتقد است نباید با شتاب و اتکا به حمایت احزاب عربی دولت تشکیل داد، بلکه باید فرصت بیشتری برای جلب همراهی احزاب مذهبی افراطی فراهم شود.
بر اساس گزارش شبکه ۱۲، دو طرف همچنین درباره ریاست حزب یشار بر کنست آینده و واگذاری ریاست کمیته مالی به نماینده‌ای از حزب اسرائیل بیتنو توافق کردند. آیزنکوت نیز قصد دارد پس از تغییر رئیس کنست، روند ادای سوگند کابینه را پیش ببرد. در همین حال، بلوک مخالفان نتانیاهو در تلاش است شماری از نمایندگان راست‌گرای کنست، به‌ویژه اعضای لیکود، را که تمایل به مشارکت در یک دولت گسترده دارند، به ائتلاف جدید جذب کند.
موانع پیش روی کابینه جدید
در کنار این رایزنی‌ها، اختلافات میان احزاب مخالف نتانیاهو همچنان یکی از موانع اصلی تشکیل دولت است.
آیزنکوت از یک سو باید حمایت احزاب عربی را حفظ کند و از سوی دیگر، مانع خروج متحدان راست‌گرایی شود که با اتکای کابینه به این احزاب مخالف هستند. جلب حمایت حریدی‌ها نیز به معنای مذاکره با جریان‌هایی است که در بسیاری از مسائل سیاسی و اجتماعی با بخشی از احزاب بلوک تغییر اختلاف دارند.
از سوی دیگر، حزب یشار درخواست نتانیاهو برای تشکیل دولت وحدت ملی را رد کرده و آن را مانوری سیاسی برای باقی ماندن در قدرت دانسته است. این حزب نخست‌وزیر فعلی را به تضعیف شرکای سیاسی و دامن زدن به شکاف‌های اجتماعی متهم کرده است.
در همین حال، مقام‌های بلوک تغییر درباره احتمال ایجاد اختلال در رأی‌گیری برای انتخاب رئیس جدید کنست هشدار داده‌اند؛ اقدامی که به گفته آنها ممکن است با هدف جلوگیری از پیشبرد روند تشکیل کابینه صورت گیرد.
به این ترتیب، مأموریت ۴۲ روزه آیزنکوت تنها به جلب چند کرسی و دستیابی به اکثریت پارلمانی محدود نمی‌شود؛ او باید میان جریان‌هایی با مواضع متفاوت درباره احزاب عربی، حریدی‌ها و ساختار سیاسی آینده اسرائیل توافق ایجاد کند. حتی در صورت تشکیل کابینه نیز حفظ انسجام ائتلافی که از احزاب ناهمگون تشکیل شده، چالشی جدی پیش روی نخست‌وزیر احتمالی خواهد بود.
انتهای پیام/
