زمستان سخت صنایع با کسری ۱۵۰ میلیون مترمکعبی گاز/ مصرف گاز خانگی باید ۶۰ میلیون مترمکعب کاهش یابد

یاسر میرزایی معاون سیاست‌گذاری مصرف و هدفمندی یارانه‌های انرژی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی برنا با تشریح وضعیت تأمین انرژی در زمستان پیش‌رو گفت: ظرفیت تأمین گاز کشور در مقایسه با زمستان گذشته حدود ۱۵۰ میلیون مترمکعب در روز کاهش یافته و از ۸۵۰ میلیون مترمکعب به حدود ۷۰۰ میلیون مترمکعب رسیده است.

میرزایی با اشاره به اینکه کسری گاز کشور در مقایسه با نیاز واقعی بیشتر از این میزان است اظهار کرد: اگر نیاز واقعی کشور را مبنا قرار دهیم حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب بیش از ظرفیت در دسترس سال گذشته گاز نیاز داریم اما در مقایسه با شرایط زمستان گذشته با ۱۵۰ میلیون مترمکعب کسری مواجه هستیم.

وی افزود: بخشی از تأسیسات گازی کشور در پارس جنوبی بر اثر حملات آسیب دیده است. با تلاش وزارت نفت و مجموعه شرکت ملی نفت و شرکت ملی گاز بخشی از ظرفیت ازدست‌رفته بازگردانده شده و اقدامات برای کاهش بیشتر این کسری همچنان ادامه دارد. با این حال بخشی از ظرفیت بازیابی‌شده با روش‌های فوری و جهادی به مدار بازگشته و ممکن است در شرایط فشار بالا با چالش مواجه شود.

وی با تشریح اولویت‌بندی مصرف گاز در فصل سرد ادامه داد: در زمستان نخستین اولویت تأمین گاز بخش خانگی، عمومی و تجاری است که برای گرمایش و تأمین آب گرم استفاده می‌شود. این بخش در چهار ماه سرد سال بیش از ۶۰ درصد مصرف گاز را به خود اختصاص می‌دهد و در روزهای اوج سرما سهم آن به بیش از ۸۰ تا ۸۵ درصد می‌رسد.

معاون سیاست‌گذاری مصرف و هدفمندی یارانه‌های انرژی گفت: پس از تأمین مصارف خانگی، عمومی و تجاری، گاز باقی‌مانده میان نیروگاه‌ها و صنایع تقسیم می‌شود که در این میان نیروگاه‌ها اولویت بالاتری دارند. زیرا کاهش گاز نیروگاه‌ها می‌تواند تأمین برق بخش خانگی را نیز با مشکل مواجه کند.

وی افزود: بر اساس پیش‌بینی‌ها میانگین مصرف بخش خانگی، عمومی و تجاری در زمستان امسال به حدود ۴۵۰ میلیون مترمکعب در روز می‌رسد. در صورت تحقق این میزان مصرف و با فرض دسترسی به ۷۰۰ میلیون مترمکعب گاز در روز تنها حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب برای تأمین نیاز نیروگاه‌ها و صنایع باقی می‌ماند.

میرزایی تصریح کرد: اگر رفتار مصرفی بخش خانگی مشابه سال گذشته باشد صنایع ممکن است بیش از یک‌سوم با محدودیت و قطعی مواجه شوند و نیروگاه‌ها نیز ناچار خواهند بود وابستگی بیشتری به سوخت مایع داشته باشند. این در حالی است که سوخت مایع هزینه بالاتری دارد و استفاده از آن می‌تواند به نیروگاه‌ها آسیب بزند و آلودگی بیشتری ایجاد کند.

وی با تأکید بر ضرورت کاهش مصرف بخش گرمایشی کشور اظهار کرد: هدف‌گذاری این است که مصرف روزانه بخش خانگی و تجاری از حدود ۴۵۰ میلیون مترمکعب به کمتر از ۴۰۰ میلیون مترمکعب برسد. با کاهش ۵۰ تا ۶۰ میلیون مترمکعبی مصرف در این بخش می‌توان منابع بیشتری را در اختیار صنایع و نیروگاه‌ها قرار داد و شرایط را نسبت به زمستان گذشته مدیریت کرد.

مدیریت مصرف گاز خانگی و راهکارهای کاهش مصرف

میرزایی با اشاره به برنامه شرکت ملی گاز برای استفاده از ظرفیت شرکت‌های کارور انرژی گفت: این شرکت‌ها با مشترکان وارد مذاکره می‌شوند و از روش‌های مختلف برای کاهش مصرف انرژی استفاده می‌کنند. اصلاح یا تعویض تجهیزات پرمصرف، شناسایی نقاط هدررفت انرژی در ساختمان‌ها و ارائه راهکارهای ساده برای جلوگیری از خروج گرما از جمله اقداماتی است که می‌تواند در این مسیر انجام شود.

وی ادامه داد: بخشی از کاهش مصرف نیز از طریق اصلاح رفتار مصرف‌کنندگان امکان‌پذیر است. تنظیم دمای وسایل گرمایشی، مدیریت نحوه باز و بسته کردن پنجره‌ها و استفاده بهینه از منابع گرمایشی می‌تواند بدون ایجاد اختلال جدی در آسایش خانوارها به کاهش مصرف منجر شود.

معاون سیاست‌گذاری مصرف و هدفمندی یارانه‌های انرژی با تأکید بر ضرورت ایجاد انگیزه اقتصادی برای صرفه‌جویی گفت: صرفاً توصیه به مردم برای کاهش مصرف کافی نیست و باید سازوکاری ایجاد شود که ارزش واقعی انرژی صرفه‌جویی‌شده به خود مصرف‌کننده بازگردد.

وی افزود: در شرایطی که صنایع برای تأمین هر مترمکعب گاز در بازار حاضر به پرداخت مبالغ قابل توجهی هستند می‌توان سازوکاری طراحی کرد که مصرف‌کننده خانگی با کاهش مصرف خود امکان کسب درآمد داشته باشد و انرژی صرفه‌جویی‌شده در اختیار بخش تولید قرار گیرد.

میرزایی اظهار کرد: در این روش صرفه‌جویی صرفاً یک توصیه اخلاقی یا اجتماعی نیست بلکه به یک فعالیت اقتصادی تبدیل می‌شود. نتیجه این فرآیند علاوه بر درآمدی که به مصرف‌کننده بازمی‌گردد به پایداری تولید و حفظ اشتغال نیز کمک می‌کند.

وی با اشاره به ضرورت شناسایی مصارف غیرمتعارف گاز گفت: شرکت گاز بر اساس مصوبات دولت در حال شناسایی مصارفی مانند گرمایش استخرها، ویلاها و باغ‌ها و سامانه‌های گرمایشی فضاهای روباز است تا در صورت لزوم محدودیت‌هایی برای این مصارف اعمال شود.

میرزایی افزود: البته نباید تصور کرد که محدود کردن این مصارف به‌تنهایی می‌تواند مشکل ناترازی گاز را برطرف کند. بر اساس آمارهای موجود سهم ساختمان‌های دولتی از کل مصرف گاز کمتر از دو درصد است و مصرف مشترکان قرارگرفته در بالاترین پله‌های مصرف نیز حدود پنج درصد از کل مصرف را شامل می‌شود.

وی تأکید کرد: شناسایی و محدود کردن مصارف غیرمتعارف اقدام درستی است اما تمرکز اصلی برای مدیریت ناترازی باید بر بخش بزرگی از مصرف‌کنندگان گرمایشی باشد. نمی‌توان با تمرکز بر بخش کوچکی از مصرف انتظار داشت مسئله اصلی تأمین انرژی کشور حل شود.

برنامه کارورهای انرژی و افزایش مشارکت مشترکان

معاون سیاست‌گذاری مصرف و هدفمندی یارانه‌های انرژی با اشاره به برنامه شرکت ملی گاز برای توسعه فعالیت کارورهای انرژی گفت: بر اساس هدف‌گذاری اعلام‌شده از سوی شرکت گاز قرار است تا پایان سال ۱۴۰۵ حدود یک میلیارد مترمکعب صرفه‌جویی از مسیر فعالیت این شرکت‌ها محقق شود. همچنین جذب حدود دو میلیون مشترک برای مشارکت در برنامه‌های کاهش مصرف پیش‌بینی شده است.

وی ادامه داد: اگر بخش عمده این صرفه‌جویی در چهار ماه سرد سال اتفاق بیفتد به معنای کاهش میانگین حدود هشت میلیون مترمکعبی مصرف روزانه خواهد بود. با این حال برای عبور از زمستان پیش‌رو نمی‌توان تنها به ظرفیت فعلی کارورهای انرژی اتکا کرد.

میرزایی تصریح کرد: لازم است وزارت نفت و شرکت ملی گاز علاوه بر توسعه فعالیت بخش خصوصی در کوتاه‌مدت به‌صورت مستقیم نیز برای جذب مشترکان و تشویق آنها به کاهش مصرف وارد عمل شوند. البته موانع قانونی و نظارتی پیش روی دستگاه‌های دولتی باید با همکاری دولت و مراجع ذی‌ربط برطرف شود.

وی افزود: اگر امکان گسترش دامنه مشارکت از دو میلیون مشترک به پنج میلیون مشترک فراهم شود ظرفیت صرفه‌جویی نیز می‌تواند دو تا سه برابر افزایش پیدا کند. تحقق چنین هدفی می‌تواند به عبور از شرایط بحرانی زمستان کمک کند اما به معنای بازگشت کامل وضعیت انرژی کشور به شرایط سال گذشته نیست و جبران آسیب‌های واردشده به ظرفیت تولید به چند سال فعالیت نیاز دارد.

وضعیت تأمین برق و مدیریت سوخت نیروگاه‌ها در زمستان

میرزایی درباره وضعیت تأمین برق در زمستان امسال نیز گفت: در فصل سرد سال با مشکل ظرفیت تولید برق مواجه نیستیم و توان نیروگاهی کشور برای پاسخگویی به میزان تقاضا کفایت می‌کند. مسئله اصلی تأمین سوخت نیروگاه‌هاست و کمبود گاز و سوخت مایع می‌تواند محدودیت‌های بخش انرژی را به حوزه برق نیز منتقل کند.

وی افزود: یکی از اقدامات در حال انجام در بخش تولید برق افزایش استفاده از سوخت مایع در نیروگاه‌هاست. در این زمینه هماهنگی میان شرکت ملی گاز، شرکت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی و وزارت نیرو اهمیت زیادی دارد.

معاون سیاست‌گذاری مصرف و هدفمندی یارانه‌های انرژی با تأکید بر ضرورت مدیریت مصرف برق اظهار کرد: کاهش مصرف نباید به جابه‌جایی مصرف از یک حامل انرژی به حامل دیگر منجر شود. برای مثال خاموش کردن بخاری گازی و روشن کردن بخاری برقی به معنای حل مسئله ناترازی انرژی نیست.

وی ادامه داد: کاهش مصرف برق در زمستان به دلیل وابستگی کمتر بخش بزرگی از مصارف به سامانه‌های سرمایشی می‌تواند با دشواری کمتری نسبت به تابستان انجام شود. البته به دلیل پایین‌تر بودن سهم تجهیزات پرمصرف در سبد مصرف زمستانی برق، میزان صرفه‌جویی حاصل از اصلاح این تجهیزات ممکن است کمتر باشد.

میرزایی گفت: همان سازوکاری که برای کاهش مصرف گاز در نظر گرفته شده در حوزه برق نیز قابل اجراست. هدف این است که فرصت‌های صرفه‌جویی در بخش‌های مختلف تولید، انتقال، توزیع و مصرف شناسایی شود و زمینه مشارکت بخش خصوصی برای اجرای این طرح‌ها فراهم شود.

وی با اشاره به ظرفیت کاهش تلفات در شبکه برق افزود: اصلاح و جایگزینی ترانسفورماتورهای قدیمی با تجهیزات جدید و انجام اقدامات اصلاحی در شبکه توزیع از جمله فرصت‌هایی است که می‌تواند میزان هدررفت برق را کاهش دهد. سازمان بهینه‌سازی در تعامل با توانیر در حال پیگیری این موضوع است تا برق صرفه‌جویی‌شده در اختیار مجریان طرح‌ها قرار گیرد.

میرزایی با بیان اینکه صرفه‌جویی باید به‌عنوان نوعی تولید در اقتصاد انرژی شناخته شود اظهار کرد: همان‌طور که برای افزایش تولید انرژی باید فرصت‌های سرمایه‌گذاری شناسایی و شرایط مشارکت فراهم شود در حوزه صرفه‌جویی نیز باید فرصت‌ها مشخص و در اختیار سرمایه‌گذاران و شرکت‌های فعال قرار گیرد.

وی افزود: بخش خصوصی در شناسایی فرصت‌های کاهش مصرف ظرفیت و خلاقیت بالایی دارد و می‌تواند راهکارهایی ارائه کند که شاید در ساختار دولتی به آنها توجه نشده باشد. وظیفه دولت این است که زمینه ورود فعالان اقتصادی را تسهیل کند و اطمینان دهد منافع حاصل از صرفه‌جویی به مجریان طرح‌ها بازمی‌گردد.

انتهای پیام/