بزرگداشت پایتختهای تاریخی، زمینهساز تقویت هویت ملی و توسعه متوازن ایران است
به گزارش خبرنگار برنا از قزوین؛ علیاکبر صالحی، رئیس بنیاد ایرانشناسی، در نشست شهرداران پایتختهای تاریخی ایران، ابتکار شهر قزوین در بازشناسی و بزرگداشت پایتختهای تاریخی کشور را اقدامی ارزشمند و هوشمندانه دانست و اظهار کرد: این حرکت به احیای حافظه تاریخی، تقویت احساس تعلق ملی و توجه به ظرفیتهای تاریخی و تمدنی شهرهای مختلف ایران کمک میکند.
وی با بیان اینکه تاریخ ایران را نمیتوان به یک شهر، دوره یا خاندان محدود کرد، افزود: شهرهایی همچون همدان، پاسارگاد، شوش، تختجمشید، اصفهان و دیگر مراکز تاریخی، حلقههای بههمپیوسته هویت و تمدن ایران هستند و باید در قالب روایتی مشترک مورد توجه قرار گیرند.
رئیس بنیاد ایرانشناسی با اشاره به نقش پایتختها در شکلگیری تمدنها و نظامهای سیاسی بیان کرد: پایتخت از گذشته محل پیوند سه مؤلفه قدرت، ثروت و معنا بوده و شهرها در طول تاریخ به مراکز تصمیمگیری، گردآوری منابع، برگزاری آیینها و ثبت رویدادهای تاریخی تبدیل شدهاند.
صالحی با اشاره به نمونههایی از پایتختهای تاریخی جهان، از آتن بهعنوان نماد اندیشه و شهروندی، روم بهعنوان نماد قدرت و تمدن باستان و قسطنطنیه بهعنوان دروازه پیوند دو قاره یاد کرد و گفت: شهرهایی همچون چانگان، بغداد و قاهره نیز در دورههای مختلف نماینده تمدنهای بزرگ بودهاند.

وی با تأکید بر چندمرکزی بودن ساختار حکومتی ایران در دوران پیش از اسلام اظهار کرد: ایران برخلاف بسیاری از سرزمینهای همسایه، همواره یک پایتخت ثابت و یگانه نداشته و تعدد مراکز حکومتی با توجه به وسعت و تنوع جغرافیایی کشور، شیوهای برای اداره سرزمینی گسترده بوده است.
رئیس بنیاد ایرانشناسی با اشاره به جایگاه همدان یا هگمتانه در دوره مادها، پاسارگاد در دوره هخامنشی، شوش بهعنوان یکی از مراکز سیاسی و اداری هخامنشیان و تختجمشید بهعنوان نماد شکوه این شاهنشاهی، به تنوع مراکز قدرت در ایران باستان پرداخت.
وی همچنین از دامغان و صددروازه در دوره اشکانی و فیروزآباد یا اردشیرخوره در دوره ساسانی بهعنوان دیگر مراکز مهم تاریخی نام برد و افزود: برخی شهرها نماد آغاز یک جریان سیاسی و فرهنگی و برخی دیگر نشانه تثبیت و شکوه آن بودهاند.
از نیشابور و مراغه تا قزوین و اصفهان؛ حلقههای پیوسته تاریخ ایران
صالحی در ادامه با اشاره به مراکز مهم سیاسی، علمی و فرهنگی ایران پس از اسلام، اصفهان را از شهرهای برجسته در دوره آلبویه و آغاز سلجوقیان دانست و نیشابور را نمونه شهری معرفی کرد که هویت آن علاوه بر جایگاه حکومتی، با مدارس، کتابخانهها، محافل علمی و مراکز عرفانی شکل گرفته است.

وی با اشاره به دوره ایلخانان، از مراغه، تبریز و سلطانیه بهعنوان مراکز مهم قدرت و تمدن یاد کرد و گفت: رصدخانه خواجه نصیرالدین طوسی در مراغه نمادی از تداوم اندیشه و علم در دورهای دشوار بود و گنبد اولجایتو در سلطانیه نیز از جلوههای برجسته معماری ایرانی ـ اسلامی به شمار میرود.
رئیس بنیاد ایرانشناسی همچنین تبریز را از کانونهای مهم نوگرایی، چاپ، آموزش جدید و تحولات مشروطه در دوره قاجار برشمرد و به جایگاه اردبیل در شکلگیری معنوی خاندان صفوی و خاستگاه تاریخی این سلسله اشاره کرد.
صالحی در بخش دیگری از سخنان خود، قزوین را یکی از مراکز مهم سیاسی دوره صفوی دانست و با اشاره به آثار تاریخی و معماری این شهر از جمله عمارت چهلستون، باغها، بازارها و مساجد، بر نقش آن در تاریخ ایران تأکید کرد.
وی با اشاره به انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان در دوره شاه عباس اول اظهار کرد: این انتقال زمینه شکلگیری یکی از برجستهترین نمونههای برنامهریزی شهری را فراهم کرد؛ بهگونهای که میدان نقشجهان با استقرار مسجد، بازار و کاخ در پیرامون خود، نمونهای از پیوند سیاست، دین و اقتصاد در ساختار شهری است.
رئیس بنیاد ایرانشناسی در پایان با تأکید بر اینکه بزرگی یک شهر با کوچککردن شهرهای دیگر به دست نمیآید، خاطرنشان کرد: توجه به جایگاه تاریخی همه شهرهای ایران و معرفی ظرفیتهای آنها، ضرورتی برای تقویت پیوستگی ملی و تحقق توسعه متوازن کشور است.
انتهای پیام