سطح آب دریاچه ارومیه در مقایسه با سال ۵۰ شمسی کاهش ۹۰ درصدی داشته است

به گزارش برنا سینا خاتمی پژوهشگر منابع آب گفت: نتایج پژوهش گروهی از محققین ایرانی‌ ساکن در آمریکا، انگلیس و کانادا، بر روی وضعیت خشکی دریاچه ارومیه طی‌ چهار دهه گذشته، به تازگی در مجله معتبر علمی‌ و تخصصی «پژوهش‌های دریاچه‌های بزرگ» به چاپ رسیده است .

به گفته وی، این پژوهشگران، نتایج یافته‌هایشان را در قالب مقاله‌ای در روزنامه گاردین، با عنوان چگونه دریاچه بلند‌آوازه‌ی ایران در حال ناپدید شدن است"چاپ کرده اند .

این پژوهشگر منابع آب و هیدرولوژی در دانشگاه ملبورن استرالیا اظهار داشت: در طی‌ چند هفته گذشته پس از انتشار این پژوهش ابتکاری و مستقل، نتایج آن در بسیاری از رسانه‌های خبری و مجازی و در میا‌‌ن انجمن‌های مربوط به محیط زیست و دریاچه‌ها و تالاب‌ها، در بسیار از نقاط جهان، بازتاب ویژه‌ای داشت .

خاتمی تصریح کرد: بر اساس این گزارش دریاچه ارومیه زمانی بزرگترین دریاچه آب شور خاورمیانه و از غنی‌ترین و خاص‌ترین اکوسیستم‌های این منطقه بوده است. بنا به یافته‌های این پژوهش، مساحت سطحی دریاچه در شهریور ۱۳۹۳ قریب به ۱۲ درصد متوسط این مقدار در دهه ۵۰ شمسی‌ بوده است .

وی با اشاره به اینکه یکی‌ از معضلات اساسی‌ پیش روی این محققین، عدم وجود و دسترسی به داده‌های قابل اتکای زمینی‌ (داده‌هایی‌ که توسط دستگاه‌های اندازه‌گیری نصب شده روز زمین جمع‌آوری می‌شوند) برای ترسیم و تشریح وضعیت دریاچه است گفت: از این رو، این محققین با تکیه و استناد به تصاویر ماهواره‌ای در پی‌ یافتن میزان افت سطح آب دریاچه در چهار دهه گذشته برآمدند .

این پژوهشگر منابع آب تأکید کرد: روند کاهش ۹۰ درصدی سطح آب دریاچه از دهه ۵۰ شمسی‌ تا کنون، در این پژوهش، مورد بررسی و تشریح تفصیلی قرار گرفته است. به علاوه، به اثرات فراگیر و مهیب ناشی‌ از اضمحلال دریاچه نیز پرداخته شده است .

وی افزود: نابودی زیستگاه پرندگان مهاجر شامل فلامینگو‌ها، پلیکان‌ها، اردک‌ها و و قارها (قسمی از مرغان ماهیخوار)، تخریب یکی‌ از بزرگترین زیست‌بوم‌های آرتمیا درجهان، سخت‌پوستی‌ که در صنایع پرورش میگو و ماهی مورد استفاده قرار می‌گیرد و زیستن در آب هایی‌ ۸ برابر شورتر از اقیانوس را بر می‌‌تابد. پاره‌ای از پیامد‌های محسوس و ملموس احتمالی‌ کاهش سطح آب دریاچه ارومیه است .

به گفته خاتمی، افزایش توفان های نمک که محصول خشکی بستر دریاچه بوده و نمک را به سمت زمین‌های کشاورزی برده و موجبات کاهش فرآوری این زمین‌ها را فراهم می‌‌کند و ازدیاد بیماری های چشمی و تنفسی مترتب از کاهش کیفیت خاک، هوا و آب در حوزه آبریز ارومیه از دیگر اثرات خشکیدگی این دریاچه است .

این پژوهشگر منابع آّب یادآور شد: بر اساس این پژوهش، افزایش آگاهی‌ عمومی‌ از معضلاتی چون سوءمدیریت آب و پسماند که وضعیت کنونی دریاچه ارومیه را به بار آورده‌است، می‌‌تواند اسباب کاهش تقاضای آب و بهبود الگوی مصرف را فراهم آورد. این مهم می‌‌تواند به مدد دست‌اندرکاران احیای دریاچه آمده و این روند را تسهیل کند .

به گفته این پژوهشگران، طرح‌های احیاء دریاچه می‌بایست سریعا به اجرا در آید. همچنین طرح‌های پیشنهادی مبنی بر انتقال آب به دریاچه نیازمند بازبینی بنیادین و اساسی‌است. به علاوه افراد و اصنافی که در طی‌ اجرای طرح‌های احیای دریاچه از کم‌آبی متضرر خواهند شد، می‌‌بایست توسط طرح‌های جبران مافات، منصفانه، مورد حمایت قرار بگیرند .

وی افزود: در این پژوهش آمده است با توجه به عواقب فرامنطقه ای اجتماعی‌ - اقتصادی بحران دریاچه ارومیه، احیای این دریاچه نیازمند مشارکت جدی و فعالانه سازمانهای بین‌المللی است. اما اگرچه مساعدت‌های مالی و تخصصی این سازمان‌ها در بازگردانی دریاچه به شکوه پیشینش حائز اهمیت است، اما عهده‌دار اصلی‌ این مسئولیت خود ایرانیان هستند

خاتمی اظهار داشت: در این گزارش آمده؛ ایران کشوری عمد‌تاً خشک و نیمه خشک است؛ با این وجود پیشرانی ایران برای توسعه از یک سوی، و پروژه‌های کوته‌بینانه انتقال آب برای تامین نیازهای آبی کشاورزی ناکارآمد و مناطق شهری در حال افزایش از سوی دیگر، هزینه‌های جدی بر منابع آبی کشور تحمیل کرده است. تجربه‌ خشکیدن دریاچه ارومیه و دیگر تالاب‌های کشور، و به طور کلی‌ بحران فراگیر و فزاینده منابع آبی کشور، این درس مهم را برای مسئولین و سیاستگذاران کشور دارد که محیط‌ زیست می‌‌بایست یکی‌ از ارکان رکین تمام طرح‌ها و سیاست‌گذاری‌های اقتصادی، صنعتی و توسعه در هر سطح و جایی‌ از کشور باشد