چه انگیزه‌هایی جوانان را به کشورهای دیگر می‌کشاند؟

باشگاه جوانی برنا/ یکی از عواملی که منجر به ادامه تحصیل می‌شود، رشد و تعالی در اجتماع از طریق اشتغال به شغل و حرفه‌ای است که انسان را از لحاظ روحی و جسمی راضی کند؛ رویه‌ای که امروزه به عنوان هدف متعالی بسیاری از جوانان در جامعه شده است. بسیاری از جوانان، پول و درآمد را قربانی تحصیلات سطح بالا نمی‌کنند و به مدرک کاردانی یا کارشناسی‌ بسنده کرده و به دنبال کسب درآمد می‌روند. اما در طرفی دیگر، جوانان بسیاری هستند که تحصیلات دانشگاهی را ترجیح می‌دهند و از هر راهی برای رسیدن به هدف‌شان فروگذار نمی‌کنند. این گونه افراد در برهه‌ای از زمان، تصمیم می‌گیرند که به کشوری دیگر برای تحصیل سفر کنند یا بورسیه‌ای از کشوری که دانشجو می‌پذیرد، قبول کنند و هر مشکلی را به جان می‌خرند تا به این هدف برسند.

در این میان، مهاجرت به کشورهای خارجی، همواره یکی از دغدغه‌های افراد در چند سال اخیر شده است، با وجود این‌که قوانین مهاجرت به این کشورها با مشکلات زیادی همراه است، اما عده‌ای، مهاجرت را عاملی برای تغییر می‌دانند و جذابیت‌ها و راحتی‌هایى را در این کشورها می‌جویند که ممکن است جوانان بسیاری را از کشورهای مختلف براى ادامه تحصیل به سوی خود بكشاند. اما واقعا این جذابیت‌ها در چه عاملی نهفته است؟ جوانان ایرانى با چه انگیزه و تصورات ذهنی راهى کشورهای دیگر می‌شوند و در طى زندگى و تحصیلات دانشگاهى خود در این كشور با چه مسایلى روبرو هستند؟ به نظر می‌آید که مهاجرت به هر کشوری، اگر با مطالعه و در نظر گرفتن شرایط زندگی در آن کشور همراه نباشد، زندگی در آن کشور را بسیار سخت و غیر قابل تحمل می‌کند.

شاید یکی از دلایلی که جوانان برای تحصیل در خارج از کشور دارند، نبود کنکور در خارج از کشور است. از طرف دیگر تقویت زبان انگلیسی در حین تحصیل در دانشگاه‌های کشورهای دیگر از جمله دلایل مطرح شده از سوی جوانان عنوان می‌شود. البته شاید تحصیل در دانشگاه‌های خارجی و دوست داشتن لقب «خارج درس خوانده» یکی دیگر از عوامل تحصیل در خارج از کشور باشد.


جلوی سفارت انگلستان
سفارت انگلیس یا به قولی سفارت بریتانیا که در تقاطع خیابان فردوسی و جمهوری تهران واقع شده، یکی از سفارتخانه‌هایی است که همه روزه (به جز روزهای تعطیلی)، جمعیت زیادی جلوی درهای آن می‌ایستند تا کارهای دریافت ویزا و اقامت‌شان را در انگلیس دنبال کنند. اصطلاحی که بیش از هر چیزی در حول و حوش سفارتخانه شنیده می‌شود، «تعیین» وقت است؛ تعیین وقت برای دریافت ویزا یکی از دغدغه‌های مراجعان به سفارتخانه، است. ماموری که جلوی در ورودی سفارت انگلیس ایستاده، به هر کسی پس از بررسی مدارکش اجازه ورود می‌دهد، وقتی از او درباره چگونگی دریافت ویزای انگلیس سوال می‌پرسیم، می‌گوید: به تازگی به دلیل این‌که درخواست‌های دریافت ویزا از جانب مردم زیاد شده است، وقت‌های اختصاص داده شده برای بررسی درخواست‌ها را افزایش داده‌ایم. با این حال توصیه می‌کنیم حداقل ١٢ هفته پیش از موعدی که برای سفر در نظر گرفته‌اید، نسبت به اخذ ویزای خود اقدام کنید.

خانم جوانی که تا به حال به کشورهای اتریش، هلند و چند کشور اروپایی سفر کرده نیز می‌گوید: اقدام برای ویزا و اقامت تحصیل در انگلستان، به آسانی نتیجه می‌دهد و به سرعت اقامت می‌دهند، چرا که برای تحصیل در انگلیس، هزینه بالایی می‌خواهند. البته اگر دعوت‌نامه از این کشور برای کار داشته باشی، حتما زودتر سفر خواهی کرد. او ادامه می‌دهد: رفتار کارکنان سفارت انگلیس با ایرانی‌ها زیاد جالب نیست و زمانی که خواستم برای ویزا اقدام کنم، استرس گرفته بودم.


جلوی سفارت فرانسه
مقابل سفارت فرانسه نیز همچون سفارت انگلستان، صفی طویل از افرادی که بیشتر آن‌ها را جوانان تشکیل می‌دهند، برای دریافت ویزا یا اقامت کشیده شده است. این کشور، ویزاهای متعددی از جمله ترانزیت (1 تا 5 روزه) یا روادید کوتاه مدت عادی، بلند مدت، پزشکی، الحاق به خانواده، ترانزیت فرودگاهی (VTA) و گذرنامه سیاسی یا خدمت، صادر می‌کند.

خانم مسنی در صف ایستاده که مقیم فرانسه بوده و به همین دلیل، ظرف مدت یک هفته، توانسته ویزایش را دریافت کند. وی که دخترش نیز در فرانسه در مقطع دکترای حقوق تحصیل می‌کند، تنها از زبان فرانسوی که بسیار سخت است، گله می‌کند و می‌گوید: "تحصیل در فرانسه برای کسی که از زبان فرانسه هیچ نمی‌داند، بسیار مشکل است، چرا که بر روی زبان‌شان بسیار متعصب هستند. همچنین شرایط کار برای اتباع خارجی به دلیل شرایط سخت اقتصادی، خوب نیست. مثلا دخترم که در حال خواندن درس حقوق است، شاید برایش کاری نباشد، چون کمتر فرانسوی پیدا می‌شود که به وکیلی خارجی مراجعه کند. فرانسه مردمان خوب و مؤدبی دارد، اما اگر هم بخواهند برای اتباع خارجی اقدامی صورت دهند، به صورت رو در رو کاری نمی‌کنند ولی در مجلس‌شان لایحه یا طرحی تصویب می‌کنند که شرایط مهاجرت و اقامت را برای این اتباع سخت کنند. همچنان‌که اخیرا هم قصد دارند شرایط ویزاهای شینگن را برای مهاجران سخت کنند."


برده‌کشی مدرن از مهاجرها
وقتی مهاجری به کشوری می‌رود برای آن کشور هزینه‌بر می‌شود؛ ولی کشورهای مهاجرپذیر روشی دارند که با ابزارهای خود، پول، امکانات، عمر و خیلی از سرمایه‌های فرد را می‌گیرند تا مهاجر به کشورشان خدمت کرده و برای‌شان در آمدزا باشد. به نوعی از مهاجرین، برده‌کشی مدرن را انتظار دارند. برده‌کشی مدرن، نیرو را با کمترین هزینه به‌دست می‌آورد. گاه دستی به سرش می‌کشند و احساسات عاطفی او را با ابزارهای روانی تا حدودی جبران می‌کنند.


دانشجویان ایرانی پس از ورود به کشوری خارجی با مشكلات عدیده‌ای روبرو هستند، از مسایل اقتصادى و مالى گرفته تا یادگیری زبان، پیدا كردن جایى براى زندگى و خوابیدن و در مواردى پیدا كردن كار و به طور کلی عادت كردن و خو گرفتن به محیط زندگى و دانشگاهى كشورى بیگانه. تورم اقتصادی و هزینه بالای زندگی که به تبع اوضاع وخیم اقتصادی ناشی از مسائل مختلف جهانی روز به روز در حال بدتر شدن نیز است، از دیگر مشکلات بزرگ زندگی مهاجران است.