مدیر موزه سینما در گفتوگوی مشروح با برنا
موزه سینما برای انجام فعالیتهای فرهنگی بودجه دولتی ندارد
محمدحسن پزشک گفت: موزه فاقد هر گونه بودجهای است به طوری که ناچار است حتی هزینه نگهداری فضای سبز را از طریق منابع خودش تامین کند.
سرویس فرهنگ و هنر /محمد حسن پزشک کار مدیریتی خود را در حدود 40 سال پیش آغاز کرده و در دورهای نیز معاونت امور سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را نیز برعهده داشته است و از بنیانگذاران موزه سینما و موسیقی محسوب میشود. وی در حال حاضر مدیر موزه سینماست. درباره فعایت های موزه سینما و ایجاد پاتوقهای فرهنگی در موزه با وی به گفتوگو نشستیم وی در طول مصاحبه از دغدغههای خود برای موزه میگوید به قول خودش جدا از مسولیتش یک رابطه عاطفی و احساسی دارد که مسولیتش را دوچندان کرده است با وجود دشوار بودن مصاحبه برای آقای پزشک اما به تمام سوالات ما با صبر و حوصله مثال زدنی پاسخ گفت که در زیر مشرح این گفتوگو را میخوانید.
-اساس شکلگیری موزه سینما در چه تاریخی آغاز شد و فعالیت شما در این زمینه چگونه بود؟
در سال 73 مهندس بهشتی مدیر توسعه فضای فرهنگی بود و من نیز به عنوان قائم مقام آن مجموعه حضور داشتم در آن دوره به تشکیل چند موزه فکر کردیم که شامل موزههای سینما، موسیقی و تئاتر بود. در همان سالها کارهای اجرایی موزه سینما آغاز شد و در پی آن برنامه ریزیهای موزه موسیقی نیز شکل گرفت که خوشبختانه چندی پیش این موزه نیز افتتاح شد اما متاسفانه برای موزه تئاتر هنوز هیچ قدمی برداشته نشده است.
-کارهای اجرایی موزه سینما نیز در همان زمان شکل گرفت؟
مقدمات موزه فراهم شد و در سال 77 ساختمانی که خانه محروم پیرنیا واقع در لاله زار بود را از شهرداری گرفتیم و با کمکهای اعتباری افرادی چون عزتالله انتظامی، عباس کیارستمی و ... موزه راه اندازی شد. در وهله اول این دوستان یادگاریهای خودشان را در اختیار موزه قرار دادند و افرادی چون جمال امید، امیراثباتی و ... وجه اجرایی موزه را عهدهدار شدند و طی روند، کار موزه به جایی رسید که به دلیل حجم بالای آثار دیگر قابل بازدید عموم نبود و در سال 80 ساختمان فعلی در اختیار موزه قرار گرفت و موزه سینما افتتاح شد.
-آیا با توجه به موقعیت مکانی موزه تلاش نکردهاید موزه سینما را به پاتوق فرهنگی برای اهل هنر و فرهنگ تبدیل کنید؟
اتفاقاً برای ایجاد پاتوقهای فرهنگی و نمایش فیلم چندین بار اقدام کردیم آخرین صحبت در این زمینه را با علی معلم انجام دادیم. در نظر داشتیم یکی از سالنهای موزه را به اکران فیلمهایی با مخاطب خاص و فیلم خارجی اختصاص دهیم اما موزه موقعیتی محلی دارد و متاسفانه سینما رو آن زیاد نیست و ظرفیت سالنهای موزه خالی میماند. من به عنوان مسوول دوست دارم ظرفیتهای سالن پرشود. برای نمایش آثار خاص و اکران فیلمهای خارجی موزه نیازمند آن است که پاتوقهای فرهنگی را به وجود آورد تا پروژه به صورت دقیق اجرا شود. با چند تن از منتقدان در این باره گفتوگو شد، مقدمات اولیه آن نیز مهیا شد اما تعداد ثبت نام کنندگان به حد نصاب نرسید تا کانون فیلم موزه راه اندازی شود.
-آیا موزه بودجهای برای فعالیتهای فرهنگی همچون ایجاد کانون فیلم در اختیار دارد؟
موزه فاقد هر گونه بودجه است به طوری که ناچار است حتی هزینه نگهداری فضای سبز حراست و ... را از طریق منابع خودش تامین کند. متاسفانه تبلیغات رسانهای نیز در جهت معرفی موزه کم صورت میگیرد. آیا نوشتن شدن یک فیلمنامه، پیش تولید یک فیلم، آغاز فیلمبرداری و اتمام یک پروژه سینمایی نمیتواند به اندازه سایر اخبار دیگر در رسانهها جایگاهی پیدا کند تا از این طریق مخاطب سینما افزایش یابد. با اطلاع رسانی اخبار طبعا مخاطب سینما بیشتر خواهد شد. نبود شبکه اطلاع رسانی مهم و موثر در این زمینه ما را با مشکل مواجه کرده است.
-تجربه فارابی در زمینه اکران فیلم خارجی در سینما فرهنگ تجربه موفقی بود چرا موزه نمیتواند به آن جایگاه دست یابد آیا با گذشت زمان این جایگاه را کسب نخواهد کرد؟
در مقایسه تجربه فارابی در سینما فرهنگ با موزه سینما باید کمی تامل کرد. موزه سینما یک موسسه مردم نهاد و در واقع بدون پشتوانه مالی است و هزینههای جاری و ماندگاری موزه با یک موسسه دولتی که بودجهای در اختیار دارد متفاوت است. همیشه دغدغه چنین کارهایی را داریم اما متاسفانه مستمر نبوده است. از طرفی عمر موزه هنوز به ده سال نرسیده و تازه اول راه هستیم. ما از شروع به کار موزه با مشکلات زیادی چون آماده سازی موزه، تجهیز و ... مواجه بودیم.
- وضعیت سالن های موزه چگونه است، از ابتدا سالن سینما برای موزه در نظر گرفته شده بود؟
این عمارت یک حوضخانه داشت که با ما توانستیم در روزهای اول آنجا را تبدیل به سالن سینما کنیم. دو سال پیش با پیگیریهای موزه، شهرداری اقدام به ساخت سالن دوم موزه سینما کرد و آن را در اختیار موزه قرار داد که این سالن نیز در حدود 200 صندلی دارد.
با توجه به امکانات و وجود 2 سالن سینما از شرایط موجود بهره کافی را میبرید؟
من به عنوان یک پیر مدیر، شلاق شتاب کردن را خوردهام باید بتوانیم یک مجری طرح شایسته پیدا کنیم که بتواند سالن را به بهترین وجه پر کند، فیلمهای خوبی برگزیند و به گونه باشد که حرف و حدیثی نیز در پی نداشته باشد. اگر به دست فرد ذیصلاحی سپرده نشود میتواند لطمات جبران ناپذیری به موزه وارد شود.
-چگونه می توان به این مهم دست یافت؟
این طرح یا از طریق یک برنامهریزی صحیح و با حمایت دولتی باید صورت بگیرد یا به گونهای طراحی شود که به صورت خصوصی نیز به سود دهی برسد و نیاز به اسپانسر هم نداشته باشد.
-با توجه به اینکه آقای فرهاد از اهالی موسیقی ایران بودند چطور شد که آثار فرهاد به موزه سینما اهدا شد؟
درباره این مساله همسر مرحوم فرهاد در مصاحبههای خود علت را توضیح دادند. اما با توجه به فضای بسیار محدود موزه موسیقی این آثار در موزه سینما به نمایش گذاشته خواهد شد که افراد بیشتری بتوانند یادگاریهای فرهاد را ببیند از طرفی درست است که مرحوم فرهاد عمدتا در حوزه موسیقی شناخته شده هستند اما برای 7 فیلم سینمایی نیز خوانندگی کرده بودند. فیلمهایی که در زمان خودش بسیار تاثیر گذار بود.
-موزه سینما از آثار دیگر هنرمندان نیز استقبال می کند؟
ما در دورهای اعلام کردیم که هنرمندان آثار و اشیا خود را به موزه بسپارند تا موزه از آنها نگهداری و امانت داری کند چون در واقع بهتر از منزل مراقبت میشود و از طرفی در معرض دید همگان نیز قرار میگیرد. آرزوی هر هنرمندی است که چه در دوره حیات و چه بعد از آن بتواند ماندگار شود با این روش هنرمندان میتوانند نزد مردم مانگارتر بمانند. در همین راستا ما توانستیم اعتماد خانم گلفام را با ایجاد فضای مناسب در موزه جلب کنیم تا آثار مرحوم فرهاد را در اختیار موزه قرار دهند، همچنین این آثار باعث میشود مخاطبان موزه نیز افزایش یابد.
-یعنی موزه سینما به گونهای جنبه عمومی دارد صرفاً به مسایل تخصصی و یا تکنیکی در حوزه سینما نمیپردازد؟
در دنیا چندین نوع موزه سینما داریم بعضی از موزهها موزه فیلمنامه هستند و گروهی تاریخ پیشرفت تکنولوژی سینما را به نمایش می گذارد اما موزه سینما در ایران همه اتفاقات را پوشش میدهد البته نه به صورت تخصصی و درست هم همین بود که آثار فرهاد در موزه سینما و باغ فردوس به نمایش درآید. به طور نمونه چندی پیش عباس کیارستمی چند تابلوی نقاشی فیلمساز بزرگ ژاپنی کوروساوا را به موزه اهدا کرد، ما قطعاً از این آثار استقبال میکنیم و مغایرتی با تعریف ما از موزه سینما ندارد. آثار فرهاد در حال چیدمان است و امیدواریم اواخر مرداد ماه به نمایش عمومی در آیند.
-موزه سینما به گونه ای است که هر روز به گنجینههایش افزوده میشود یعنی هر زمان که علاقهمندان موزه به این مکان بیایند با آثار جدیدی روبرو میشوند؟
بله دقیقا این موزه بر عکس سایر موزهها با افزایش آثار روبروست ما در طول سال تنها 5 روز تعطیل داریم و سایر ایام در موزه به روی علاقه مندان باز است و به طور متوسط روزانه 200 بازدید کننده داریم که بیشترین بازدید کننده در بین سایر موزههاست و از معدود موزههای دنیاست که تازههای فراوانی هر روز به گنجینه آن افزوده میشود. متاسفانه تماشای موزه در سبد خانوار ایرانی قرار ندارد به طور مثال موزه موسیقی در کشورهای اروپایی مشتریهای فراوانی دارند که از کودکی با رفتن به موزه آشنایی دارن باید بتوانیم در این زمینه فرهنگ سازی کنیم تا از کودکی انجام کار فرهنگی و رفتن به موزه در بین مردم به عنوان یک عادت درآید.
گفتوگو از احسان طوسی
-اساس شکلگیری موزه سینما در چه تاریخی آغاز شد و فعالیت شما در این زمینه چگونه بود؟
در سال 73 مهندس بهشتی مدیر توسعه فضای فرهنگی بود و من نیز به عنوان قائم مقام آن مجموعه حضور داشتم در آن دوره به تشکیل چند موزه فکر کردیم که شامل موزههای سینما، موسیقی و تئاتر بود. در همان سالها کارهای اجرایی موزه سینما آغاز شد و در پی آن برنامه ریزیهای موزه موسیقی نیز شکل گرفت که خوشبختانه چندی پیش این موزه نیز افتتاح شد اما متاسفانه برای موزه تئاتر هنوز هیچ قدمی برداشته نشده است.
-کارهای اجرایی موزه سینما نیز در همان زمان شکل گرفت؟
مقدمات موزه فراهم شد و در سال 77 ساختمانی که خانه محروم پیرنیا واقع در لاله زار بود را از شهرداری گرفتیم و با کمکهای اعتباری افرادی چون عزتالله انتظامی، عباس کیارستمی و ... موزه راه اندازی شد. در وهله اول این دوستان یادگاریهای خودشان را در اختیار موزه قرار دادند و افرادی چون جمال امید، امیراثباتی و ... وجه اجرایی موزه را عهدهدار شدند و طی روند، کار موزه به جایی رسید که به دلیل حجم بالای آثار دیگر قابل بازدید عموم نبود و در سال 80 ساختمان فعلی در اختیار موزه قرار گرفت و موزه سینما افتتاح شد.
-آیا با توجه به موقعیت مکانی موزه تلاش نکردهاید موزه سینما را به پاتوق فرهنگی برای اهل هنر و فرهنگ تبدیل کنید؟
اتفاقاً برای ایجاد پاتوقهای فرهنگی و نمایش فیلم چندین بار اقدام کردیم آخرین صحبت در این زمینه را با علی معلم انجام دادیم. در نظر داشتیم یکی از سالنهای موزه را به اکران فیلمهایی با مخاطب خاص و فیلم خارجی اختصاص دهیم اما موزه موقعیتی محلی دارد و متاسفانه سینما رو آن زیاد نیست و ظرفیت سالنهای موزه خالی میماند. من به عنوان مسوول دوست دارم ظرفیتهای سالن پرشود. برای نمایش آثار خاص و اکران فیلمهای خارجی موزه نیازمند آن است که پاتوقهای فرهنگی را به وجود آورد تا پروژه به صورت دقیق اجرا شود. با چند تن از منتقدان در این باره گفتوگو شد، مقدمات اولیه آن نیز مهیا شد اما تعداد ثبت نام کنندگان به حد نصاب نرسید تا کانون فیلم موزه راه اندازی شود.
-آیا موزه بودجهای برای فعالیتهای فرهنگی همچون ایجاد کانون فیلم در اختیار دارد؟
موزه فاقد هر گونه بودجه است به طوری که ناچار است حتی هزینه نگهداری فضای سبز حراست و ... را از طریق منابع خودش تامین کند. متاسفانه تبلیغات رسانهای نیز در جهت معرفی موزه کم صورت میگیرد. آیا نوشتن شدن یک فیلمنامه، پیش تولید یک فیلم، آغاز فیلمبرداری و اتمام یک پروژه سینمایی نمیتواند به اندازه سایر اخبار دیگر در رسانهها جایگاهی پیدا کند تا از این طریق مخاطب سینما افزایش یابد. با اطلاع رسانی اخبار طبعا مخاطب سینما بیشتر خواهد شد. نبود شبکه اطلاع رسانی مهم و موثر در این زمینه ما را با مشکل مواجه کرده است.
-تجربه فارابی در زمینه اکران فیلم خارجی در سینما فرهنگ تجربه موفقی بود چرا موزه نمیتواند به آن جایگاه دست یابد آیا با گذشت زمان این جایگاه را کسب نخواهد کرد؟
در مقایسه تجربه فارابی در سینما فرهنگ با موزه سینما باید کمی تامل کرد. موزه سینما یک موسسه مردم نهاد و در واقع بدون پشتوانه مالی است و هزینههای جاری و ماندگاری موزه با یک موسسه دولتی که بودجهای در اختیار دارد متفاوت است. همیشه دغدغه چنین کارهایی را داریم اما متاسفانه مستمر نبوده است. از طرفی عمر موزه هنوز به ده سال نرسیده و تازه اول راه هستیم. ما از شروع به کار موزه با مشکلات زیادی چون آماده سازی موزه، تجهیز و ... مواجه بودیم.
- وضعیت سالن های موزه چگونه است، از ابتدا سالن سینما برای موزه در نظر گرفته شده بود؟
این عمارت یک حوضخانه داشت که با ما توانستیم در روزهای اول آنجا را تبدیل به سالن سینما کنیم. دو سال پیش با پیگیریهای موزه، شهرداری اقدام به ساخت سالن دوم موزه سینما کرد و آن را در اختیار موزه قرار داد که این سالن نیز در حدود 200 صندلی دارد.
با توجه به امکانات و وجود 2 سالن سینما از شرایط موجود بهره کافی را میبرید؟
من به عنوان یک پیر مدیر، شلاق شتاب کردن را خوردهام باید بتوانیم یک مجری طرح شایسته پیدا کنیم که بتواند سالن را به بهترین وجه پر کند، فیلمهای خوبی برگزیند و به گونه باشد که حرف و حدیثی نیز در پی نداشته باشد. اگر به دست فرد ذیصلاحی سپرده نشود میتواند لطمات جبران ناپذیری به موزه وارد شود.
-چگونه می توان به این مهم دست یافت؟
این طرح یا از طریق یک برنامهریزی صحیح و با حمایت دولتی باید صورت بگیرد یا به گونهای طراحی شود که به صورت خصوصی نیز به سود دهی برسد و نیاز به اسپانسر هم نداشته باشد.
-با توجه به اینکه آقای فرهاد از اهالی موسیقی ایران بودند چطور شد که آثار فرهاد به موزه سینما اهدا شد؟
درباره این مساله همسر مرحوم فرهاد در مصاحبههای خود علت را توضیح دادند. اما با توجه به فضای بسیار محدود موزه موسیقی این آثار در موزه سینما به نمایش گذاشته خواهد شد که افراد بیشتری بتوانند یادگاریهای فرهاد را ببیند از طرفی درست است که مرحوم فرهاد عمدتا در حوزه موسیقی شناخته شده هستند اما برای 7 فیلم سینمایی نیز خوانندگی کرده بودند. فیلمهایی که در زمان خودش بسیار تاثیر گذار بود.
-موزه سینما از آثار دیگر هنرمندان نیز استقبال می کند؟
ما در دورهای اعلام کردیم که هنرمندان آثار و اشیا خود را به موزه بسپارند تا موزه از آنها نگهداری و امانت داری کند چون در واقع بهتر از منزل مراقبت میشود و از طرفی در معرض دید همگان نیز قرار میگیرد. آرزوی هر هنرمندی است که چه در دوره حیات و چه بعد از آن بتواند ماندگار شود با این روش هنرمندان میتوانند نزد مردم مانگارتر بمانند. در همین راستا ما توانستیم اعتماد خانم گلفام را با ایجاد فضای مناسب در موزه جلب کنیم تا آثار مرحوم فرهاد را در اختیار موزه قرار دهند، همچنین این آثار باعث میشود مخاطبان موزه نیز افزایش یابد.
-یعنی موزه سینما به گونهای جنبه عمومی دارد صرفاً به مسایل تخصصی و یا تکنیکی در حوزه سینما نمیپردازد؟
در دنیا چندین نوع موزه سینما داریم بعضی از موزهها موزه فیلمنامه هستند و گروهی تاریخ پیشرفت تکنولوژی سینما را به نمایش می گذارد اما موزه سینما در ایران همه اتفاقات را پوشش میدهد البته نه به صورت تخصصی و درست هم همین بود که آثار فرهاد در موزه سینما و باغ فردوس به نمایش درآید. به طور نمونه چندی پیش عباس کیارستمی چند تابلوی نقاشی فیلمساز بزرگ ژاپنی کوروساوا را به موزه اهدا کرد، ما قطعاً از این آثار استقبال میکنیم و مغایرتی با تعریف ما از موزه سینما ندارد. آثار فرهاد در حال چیدمان است و امیدواریم اواخر مرداد ماه به نمایش عمومی در آیند.
-موزه سینما به گونه ای است که هر روز به گنجینههایش افزوده میشود یعنی هر زمان که علاقهمندان موزه به این مکان بیایند با آثار جدیدی روبرو میشوند؟
بله دقیقا این موزه بر عکس سایر موزهها با افزایش آثار روبروست ما در طول سال تنها 5 روز تعطیل داریم و سایر ایام در موزه به روی علاقه مندان باز است و به طور متوسط روزانه 200 بازدید کننده داریم که بیشترین بازدید کننده در بین سایر موزههاست و از معدود موزههای دنیاست که تازههای فراوانی هر روز به گنجینه آن افزوده میشود. متاسفانه تماشای موزه در سبد خانوار ایرانی قرار ندارد به طور مثال موزه موسیقی در کشورهای اروپایی مشتریهای فراوانی دارند که از کودکی با رفتن به موزه آشنایی دارن باید بتوانیم در این زمینه فرهنگ سازی کنیم تا از کودکی انجام کار فرهنگی و رفتن به موزه در بین مردم به عنوان یک عادت درآید.
گفتوگو از احسان طوسی
نظر شما
پیشنهاد سردبیر
پرونده ویژه
