قیّم به معنای مردسالاری در خانواده نیست/ماجرای جوان گستاخی که به امیرالمومنین(ع) توهین کرد

به گزارش سرویس قاب نقره برنا، حضرت آیت الله جوادی آملی درباره معنای قیم بودن شوهر نسبت به زن توضیحاتی را داده‌اند و در آن مردسالاری را ناروا دانسته‌اند. ایشان در این باره فرموده‌اند: معنای قیم بودن شوهر نسبت به زن یك امر حقوقی تخلف یا اختلاف ناپذیر نیست، زیرا در صورتی كه زن استقلال اقتصادی داشته باشد و صلاحیت اداره و تدبیر و نگهبانی و نگهداری حیثیت خویش را واجد باشد، می‏‌تواند در متن عقد نكاح مثلاً محدوده آن قیمومیت را با توافق طرفین تعیین نموده كه به هیچ وجه به استقلال و كیان وجودی او آسیبی نرسد، البته تمكین غریزی غیر از قیمومیت خانگی است، زیرا آن یك حقِ دیگری است كه می‌‏تواند با تعهد متقابل و تراضی طرفین قلمرو آن مشخص شود، و تحدید بعضی از انحاء یا مراتب یا مراحل آن نه با كتاب و سنت معصومین مخالف است و نه با مقتضای عقد نكاح مباین، چون تقیید اطلاقِ مقتضای برخی از عقود با توافق طرفینِ عقد، محذوری را به همراه ندارد.

از رهگذر فوق لازم است توجه شود كه عنوان سالار به معنای فرمانروا و حكمران و فوق قانون و غیر مسؤول، برای هیچ كسی نسبت به دیگری روا نیست خواه در حریم خانه به عنوان مردسالاری و خواه در متن جامعه به عنوان رئیس‌‏سالاری یا فقیه‏‌سالاری یا عناوین دیگر، زیرا مهم‏ترین شرط صلاحیت سرپرست خانواده یا جامعه همانا دو عنصر محوری علم و عدل است، یعنی: در جریان تشخیص اصول مدیریت، آگاه و مطلع و در اجرای اصول و مواد مدیریت، عادل و معتدل باشد، زیرا بازگشت چنین مسؤولیت‏ها در نظام اسلام به علم و عدالت‏‌سالاری است كه همه فرهیختگان بشری خواهان چنین حكمرانی و فرمانروایی هستند كه هرگز جهل به جای علم ننشیند و جور به جای عدل حكم نراند. نمونه آن را می‌‏توان از سیرت و سنت حضرت علی(ع) استفاده كرد، چنانچه حضرت امام محمد باقر (ع) نقل می‏‌كند كه امیرالمؤمنین(ع) در روز گرمی از محل كار به خانه خود برمی‏‌گشت، زنی را ایستاده دید كه می‏‌گوید: شوهرم به من ستم نمود و مرا ترساند و بر من تعدی كرد و سوگند یاد نموده كه مرا بزند.

حضرت علی علیه السلام فرمود: صبر كن كه روز خنك شود آنگاه با تو می‏‌آیم، زن گفت: خشم شوهرم بر من شدیدتر می‌‏شود، حضرت علی(ع) فرمود: خانه‏‌ات كجاست؟ آنگاه به طرف خانه آن زن حركت كرد و به اهل خانه سلام نمود، جوانی بیرون آمد، حضرت علی(ع) به او فرمود: ای بنده خدا از خدا بپرهیز... آن جوان گفت: به تو چه، من او را می‏‌سوزانم. امیرالمؤمنین(ع) فرمود: من تو را امر به معروف و نهی از منكر می‏‌كنم، تو با منكر با من روبرو می‌‏شوی و معروف را انكار می‏‌كنی؟ مردم از راه رسیدند و حضرت علی(ع) را شناختند و به او می‏‌گفتند: سلام علیكم یا امیرالمؤمنین، آن جوان حضرت را شناخت و به دست و پای حضرت علی(ع) افتاد و عذرخواهی كرد.

آنگاه امیرالمؤمنین(ع) به آن زن فرمود: داخل خانه‌‏ات برو و شوهرت را به چنین كاری وادار نكن.

منبع: زن در آینه جلال و جمال - صفحه 343