صرفه جویی در مصرف آب در طول برنامه پنجم توسعه

یکی از چالش های اصلی کشور مسئله تأمین امنیت غذایی و به تبع آن تأمین آب مورد نیاز کشاورزی است، بطوری‌که حدود 88 میلیارد مترمکعب آب در این بخش به مصرف می‌رسد.

با توجه به اقداماتی که تاکنون صورت گرفته است می توان گفت 96 میلیارد متر مکعب مصرف کنونی آب از منابع آبهای سطحی 46 درصد و زیر زمینی54 درصد تأمین می شود.
 
در برنامه پنجم توسعه که از امسال آغاز شده، بخش آب به همراه سایر بخش‌های اقتصادی، برنامه‌ریزی منسجمی را برای 5 سال آینده طراحی کرده است. بخش آب وزارت نیرو، برنامه پنجم توسعه را فرصتی مغتنم دانسته و برای دستیابی به اهداف چشم‌انداز بلند مدت کشور، برنامه‌ریزی پویایی ارائه کرده است.

یکی از برنامه‌های اصلی بخش آب طی اجرای قانون برنامه پنجم توسعه، احداث تمامی شبکه‌های آبیاری و زهکشی اصلی و فرعی پایین‌دست سدهای ساخته‌شده و دردست ساخت است که گام بزرگی در جهت ارتقای بهره‌وری مصرف آب در بخش کشاورزی است.
 
همچنین درطول برنامه پنجم توسعه بالغ بر 14 میلیارد مترمکعب به حجم سدهای کشور و به میزان حدود 6 میلیارد مترمکعب قدرت تنظیمی سدها افزوده خواهد شود. بخش زیادی از این حجم به تأمین آب کشاورزی اختصاص دارد. با افزایش اعتبار و تسهیلات پیش‌بینی شده و با توجه به مصوبات شورای عالی آب طی سه‌سال اخیر، مقرر شده که تا پایان برنامه پنجم حدود 1.5 میلیون هکتار شبکه‌های آبیاری و زهکشی تکمیل شود که با اجرای آن سطح اراضی تحت پوشش شبکه‌های آبیاری حدود 90% افزایش یافته و حدود 4.5 میلیارد متر مکعب آب در سال صرفه‌جویی خواهد شد.

احداث این میزان شبکه مدرن آبیاری و زهکشی در تاریخ کشور بی‌سابقه بوده ‌است و هم‌اکنون در بخش آب وزارت نیرو احداث شبکه های آبیاری و زهکشی طی یک برنامه‌ویژه و با بکارگیری تمامی روش های تأمین منابع مالی در حال انجام است.
 
طی دوره دولت دهم، حدود 135هزار هکتار به سطح تحت پوشش شبکه‌های اصلی ( از اعتبارات ملی و استانی) افزوده شده است. لازم به ذکر است که راندمان شبکه‌های اصلی آبیاری و زهکشی در حال حاضر بین 85 تا 87 درصد است.

در این راستا امور آب و آبفا وزارت نیرو از مدت ها قبل ، تاسیس مرکز تحقیقات آبیاری و زهکشی را در دستور کار قرار داده بود. خوشبختانه این مهم با همت همکاران بخش آب به ویژه موسسه تحقیقات آب با هدف گسترش پژوهش های مرتبط با آبیاری و زهکشی به بار نشست.

همچنین بیست و یکمین کنگره بین المللی آبیاری و زهکشی با عنوان "بهره وری آب به منظور تامین امنیت غذایی" و هشتمین کنگره بین المللی آبیاری میکرو تحت عنوان "نوآوری در فن آوری و مدیریت آبیاری میکرو به منظور ارتقای بهره وری آب و گیاه" و همچنین یک سمینارتحت عنوان " تأثیرات تغییر اقلیم بر منابع آب و خاک" ، یک جلسه ویژه تحت عنوان " مدرنسازی مدیریت آب کشاورزی" و یک سمینار تحت عنوان" امکان بکارگیری روش‌های سنتی در سامانه‌های مدرن مدیریت آب" از تاریخ 23 مهر ماه لغایت 1 آبان ماه سال جاری در تهران برگزار خواهد شد.

علاوه بر موارد فوق شصت و دومین نشست سالانه کمیسیون بین المللی آبیاری و زهکشی (ICID)، یک نشست ویژه توسط فائو و یک نشست ویژه توسط سازمان آبیاری استرالیا همزمان در تهران برگزار می شود.

تا کنون بیش از 400 نفر از حدود 56 کشور دنیا اعم از ایتالیا، آمریکا، انگلستان، دانمارک، ژاپن، روسیه، کره، تایوان، اسپانیا، استرالیا، صربستان، مصر، الجزایر، تونس، ازبکستان، استونی و ... شرکت خود را در این اجلاس قطعی کرده‌اند.