آیا من در معرض ابتلا به افسردگی پس از زایمان هستم؟

به گزارش خبرنگار «نیمرخ» برنا، تحریك احساسات بعد از زایمان تا حدی طبیعی است و انتظار می‌رود كه رخ دهد. بسیاری از مادران پس از زایمان دچار احساس تشویش می‌شوند.

گرفتگی خلق پس از زایمان (Baby Blues)

حداقل 60 تا 80 درصد مادران پس از زایمان دچار گرفتگی خلق می‌شوند که نوعی افسردگی خفیف است و چند روز تا یک هفته ادامه می‌یابد ولی هیچگاه بیش از 2 هفته طول نمی كشد. مادرانی كه دچار این ناراحتی می‌شوند ممكن است زیاد گریه كنند و مضطرب و تحریك شده به نظر برسند و یا حتی قادر به خوابیدن نباشند. اكثراً پس از كمی استراحت و هنگامیكه اطرافیان آنها را در نگهداری از نوزاد یاری دهند و یا حتی پس از یك گریۀ طولانی متعاقب استرس و هیجان زایمان، احساس بهتری خواهند داشت.

افسردگی پس از زایمان

اگر ناراحتی و تنگی خلق پس از حدود 2 هفته بر طرف نشود ممكن است علت آن افسردگی بعد از زایمان باشد. 10 تا 20 درصد از مادران پس از زایمان دچار تابلوی كامل بالینی افسردگی می‌شوند كه ممكن است از 2 هفته تا یكسال به طول بیانجامد. در رابطه با علت این اختلال هنوز كارشناسان به یك نظریه قطعی نرسیده‌اند اما جملگی بر این امر كه مجموعه‌ای عوامل هورمونی، بیوشیمیایی، محیطی، روانشناسی و ژنتیك در ایجاد آن دخالت دارد متفق‌القولند. افت سطح هورمون‌ها بلافاصله پس از زایمان نیز ممكن است تا حدی بر این امر مؤثر باشد.

احساس شعف از تولد نوزاد خیلی سریع از بین می‌رود و جای خود را به مسئولیت‌های متـعددی می‌دهد كه بر عهده والدین است. مراقبت از نوزاد در عین حال كه موجب خرسندی است، ممكن است فشار زیادی بر آن‌هایی كه بخصوص برای اولین بار مادر شده اند، وارد آورد.

آیا من در معرض ابتلا به افسردگی پس از زایمان هستم؟

بعضی از خانم‌ها بیشتر از سایرین در معرض این اختلال هستند. شما نیز در صورتیكه واجد شرایط زیر باشید در این دسته قرار دارید:

- سابقۀ ابتلا به افسردگی یا سایر اختلالات روانی در خود فرد یا افراد خانواده و یا بروز حملات اضطراب در دوران بارداری

- بارداری بدون برنامه ریزی قبلی

- عدم حمایت همسر

- وجود مشكلات زناشویی

- وجود مشكلات مالی

- بروز تغییر جدی در زندگی همزمان با تولد نوزاد نظیر نقل مكان یا از دست دادن شغل

- سابقۀ وجود سندرم پیش از قاعدگی شدید

- وجود عوارض مامائی

- سابقه افسردگی

- سن پایین مادر

- اعتماد به نفس پائین

- فشار در مراقبت کودک

- افسردگی پیش از زایمان

- اضطراب پیش از زایمان

- زندگی پر فشار

- حمایت اجتماعی کم 

- مسائل مربوط به نوزاد

- وضعیت اجتماعی‌اقتصادی ضعیف


با این حال به خاطر داشته باشید كه صرف وجود این عوامل دلیل بروز افسردگی پس از زایمان نیست. بسیاری از خانم‌ها كه دارای چندین عامل خطرزا هستند هرگز دچار افسردگی نمی شوند و بالعكس افرادی نیز با یك یا دو عامل خطرزا و یا حتی بدون هیچ گونه عامل خطرزا به افسردگی شدید مبتلا می شوند.

چگونه می‌توانم بفهمم كه دچار افسردگی پس از زایمان شده‌ام؟

پزشك شما بهتر از هر فرد دیگر تشخیص خواهد داد كه شما دچار این اختلال شده اید یا خیر. خودتان نیز ممكن است متوجه علائمی بشوید كه عبارتند از:

- بی‌خوابی

- تمایل به گریه یا اندوه شدید كه تمام روز ادامه داشته باشد

- كاهش علاقه نسبت به انجام بسیاری از فعالیت‌ها

- اشكال در تمركز حواس

- تغییر اشتها

- اضطراب

- اختلالات خلق و تحریك پذیری

- احساس گناه شدید

- حملات پانیك (علائم آن عبارتند از افزایش تعداد ضربانات قلب، سرگیجه، منگی، احساس وقوع یك اتفاق ناگوار)

- افكار خودكشی

مهم است كه تفاوت بین تغییرات طبیعی احساسات بدنبال تولد نوزاد را با حالاتی كه نیاز به درمان و حمایت‌های بعدی دارد، بدانید. این تنها احساس شما نیست كه نشان می‌دهد اشكالی وجود دارد بلكه شدت و تعداد دفعات آن احساس و مدتی كه طول می‌كشد بسیار حائز اهمیت است. به عبارت دیگر بسیاری از مادران جدید در طول ماه‌های اول پس از تولد نوزاد احساس اندوه و اضطراب دارند. ولی اگر شما تمام روز در حال گریه كردن هستید و این حالت چند روز متوالی طول می‌كشد و نیز دچار حملات پانیك می‌شوید، حتماً باید به پزشك مراجعه كنید.