افزایش عمر سلول‌های كبدی حاصل از سلول‌های بنیادی

به گزارش سرویس دانش و فناوری برنا، پژوهشگران دانشگاه تربیت مدرس عمر سلول های کبدی پیوندی حاصل از سلول های بنیادی را افزایش دادند.

این پژوهشگران موفق به بهینه‌سازی محیط كشت و شرایط تكثیر و تمایز سلول‌های كبدی تمایز یافته از سلول‌های بنیادی در محیط آزمایشگاهی شدند، همچنین توانستند با تمایز سلول‌ها روی داربست‌های پلیمری سه بعدی، مقاومت و بقاء سلول‌های کبدی در شرایط آزمایشگاه را افزایش دهند.

پیوند كبد در دنیا بسیار محدود است و از بیماران مرگ مغزی به عنوان دهنده‌ی بافت استفاده می‌شود كه موفقیت آن قطعی نیست.لذا پیوند سلول‌های بنیادی برای ترمیم یا جایگزین سلول‌های كبدی، می‌تواند جایگزین درمان‌های فعلی بیماری‌های کبدی شود.
دكتر عبدالامیر علامه، استاد گروه بیوشیمی بالینی دانشگاه تربیت مدرس، در این باره می گوید: بیش از 20 سال است كه در زمینه‌ی واكنش كبد در مواجهه با سموم تحقیق می‌كنم، از 6 سال پیش تلاش كردیم سلول‌های كبدی (هپاتوسیت) را از سلول‌های مغز استخوان به‌دست بیاوریم و در محیط آزمایشگاهی، این سلول‌ها را زنده و فعال از لحاظ متابولیكی برای استفاده به‌عنوان مدل مطالعه نگهداری کنیم. این كار خوشبختانه با موفقیت انجام شد و هم اكنون سلول‌های كبدی (هپاتوسیت) فعال به‌دست آمده از مغز استخوان و همچنین خون بند ناف انسان تمایز داده می‌شود و پاسخ این سلول‌ها به عوامل سمی و سرطان‌زا در حال بررسی است.

دکتر علامه در ادامه گفت: همچنین موفق شدیم هپاتوسیت‌ها را به مدت 21 روز به صورت فعال و زنده نگهداری کنیم. به علاوه با حذف فاكتور رشد گاوی از محیط كشت و جایگزینی آن با فاكتور پلاكتی انسانی، خطر استفاده و كاربرد سلول‌های بالینی و استفاده در انسان را به حداقل رساندیم.

او افزود: بررسی‌ها نشان می‌دهد كه سلول‌های بنیادی، قبل از تمایز در محیط آزمایشگاه (in vitro)، حساسیت كمتری نسبت به آسیب‌های ناشی از عوامل سرطان‌زا و سمی دارند و هپاتوسیت‌ها پس از تمایز به دلیل وجود آنزیم‌های متابولیز كننده‌ی مواد سمی، نسبت به سلول‌های تمایز نیافته، حساسیت نسبتا بیشتری به آسیب‌های ناشی از مواد سمی نشان می‌دهند.

محقق این طرح، برای انجام این کار پژوهشی، ابتدا با جداسازی سلول‌های تك‌یاخته از نمونه‌ی مغز استخوان انسان(دهنده) و یا خون ‌بند ناف، به القای تمایز آنها به سلول‌های شبه هپاتوسیت پرداخته‌است. سپس با روش‌های مختلف سلولی و مولكولی، ویژگی‌های ساختاری و عملكردی هپاتوسیت‌ها را تعیین کرده‌است. انتقال سلول‌ها را هم به محیط كشت‌های دو بعدی و داربست‌های پلیمری(سه بعدی) بررسی نموده‌است. در پایان نیز مقاومت سلول‌ها و DNA آنها به عوامل سمی و سرطان‌زا و میزان زنده بودن و نگهداری آنها را برای 2 تا 3 هفته مورد ارزیابی قرار داده‌است.

دکتر علامه در پایان، بهینه‌سازی محیط كشت و شرایط تكثیر، تمایز سلول‌ها در شرایط آزمایشگاهی و ایجاد شرایط برای افزایش مقاومت و بقای سلول‌های كبدی تمایز یافته از سلول‌های بنیادی را از نتایج این کار پژوهشی عنوان کرد.

جزئیات این پژوهش در مجله Iranian Journal of Biotechnology منتشر شده‌است.