شمقدری: فیلمسازان ما نیازمند حمایت حقوقی ملی و جهانی هستند

به گزارش خبرنگار سینمایی برنا ،جواد شمقدری(رئیس سازمان سینمایی) در همایش حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط با رویکرد سینما با اشاره به وضعیت امروز سینمای ایران گفت: صنعت سینمای ایران و بقای آن آرام آرام دارد به وضعیت ساماندهی مالکیت ادبی هنری گره می‌خورد.
رئیس سازمان سینمایی کشور در این همایش گفت: تاریخ ورود سینما به کشور عزیزمان تقریباً همزمان با پیدایش صنعت سینما در جهان است، اما سال‌ها طول کشید تا بالاخره در سال 1348 اولین قانون کشور در خصوص حمایت از حقوق مولفین ، مصنفین و هنرمندان به تصویب قوه مقننه وقت رسید. اگرچه حقوق هنرمندان و سینماگران ولو بصورت حداقل ها در قانون مذکور به رسمیت شناخته شده است اما قانون مذکور حتی در دهه 40 شمسی نیز دارای ابهامات و نقائص و نارسائی هایی بوده است که شاید به دلیل نو بودن این رشته از حقوق در نظام حقوقی وقت کشور این اشکالات نارسائی ها و نقائص مرتفع نگشته بود.
شمقدری ادامه داد: سینمای ایران امروز به عنوان یک سینمای مکتبی و ارزشی مهمترین و بلکه پرجاذبه ترین رسانه فرهنگی کشور است. سینمای ایران این ظرفیت و شایستگی را دارد که در خدمت اشتغال ، توسعه پایدار و خلق آثار بدیع و بی بدیل هنری و حفظ ارزش‌های مذهبی ، دینی و ملی قرار گیرد و همچون گذشته در آنسوی مرزهای جغرافیایی کشور به عنوان نمادی از فرهنگ غنی اسلامی و ایرانی بدرخشد اما تحقق شایستگی مذکور مستلزم ابزارها و لوازمی است که بدون آن نه تنها قادر به حمایت از حقوق پدیدآورندگان آثار سینمایی در خارج از کشور نیستیم بلکه در حوزه حقوق داخلی قادر به حمایت موثر از جامعه سینمایی کشور، پدیدآورندگان و هنرمندان فداکار این صنعت نیز نبوده‌امی. اگرچه ابزارها و وسایل مذکور منحصر در حمایت های قانونی از حقوق پدیدآورندگان آثار سینمایی نیست اما شالوده و اساس هرگونه حمایتی از جامعه سینمایی و همه پدیدآورندگان آثار ادبی و هنری کشور همانا روزآمد نمودن قوانین و مقررات و تعیین تکلیف نمودن آن دسته از گره های کوری است که در نظام حقوقی ایران به درستی شناسایی و منجر به ارائه راه حلی نشده است. نمی‌توان در اثر تکنولوزی و فناوری دیجیتال، عصر تسخیر ماهواره‌های پخش رادیو-تلویزیونی و نیز عصر مبادلات سریع و خیره کننده صدا و تصویر دربستر اینترنت با نظام حقوقی دهه 40شمسی از حقوق سینماگران این سرزمین حمایت نمود. مضاف بر اینکه این یک واقعیت انکار ناپذیر است که در خلق یک اثر سینمایی عوامل و عناصر متعددی بخصوص نیروی انسانی متعددی نقش‌آفرینی می‌نماید و خلق یک عصر سینمایی دیگر نمی‌تواند براساس قراردادهای سنتی و انعقاد قراردادها برپایه قواعد عمومی قراردادها شکل گیرد. باید نظام حقوقی ایران به این سوالات پاسخ دهد که پدیدآورنده یک اثر سینمایی کیست؟ شرایط حمایت از یک اثر سینمایی با توجه به اقتضائات روز عصر ارتباطات چیست؟ تنظیم رابطه حقوقی بین کارگردان، تهیه کننده، نویسنده، فیلمنامه نویس، بازیگران، نقش های اصلی و فرعی و نیز صاحبان سایر آثار ادبی و هنری که در یک اثر سینمایی از آثار آنها نیز استفاده می‌شود در نظام حقوقی ایران چگونه تعیین تکلیف می‌شود.
رئیس سازمان سینمایی گفت: بسیاری از تعدیّات و یا موارد نقض حقوق آثار سینمایی ایران نه تنها ناشی از فقدان قوانین و مقررات کارآمد است بلکه تا حدود زیادی متاثر از این است که جامعه سینمایی ایران همچون سایر پدیدآورندگان آثار ادبی و هنری از حقوق مشروع ومعقول خود که در همین قانون 1348 به رسمیت شناخته شده است اطلاعی شایسته و کافی ندارند و ای بسا بسیاری از تعدیّاتی که به حقوق جامعه سینمایی ایران می شود در همین قانون فعلی نیز دارای حمایت‌های حداقلی است تا از نقض حقوق پدیدآورندگان آثار سینمایی جلوگیری و یا پیشگیری بنماید اما متاسفانه فقدان راه‌اندازی رشته حقوق ادبی و هنری در سالهای گذشته سبب شده است که حتی جامعه حقوقی ایران نیز که واقعاً مایل به شکل‌گیری نظام حقوق مالکیت ادبی و هنری ایران بوده است نتواند اقدام موثری به عمل آورد اما در چندسال گذشته شاهد این بوده‌ایم که هر ساله همایشی تخصصی با حضور صاحبنظران و متخصصین هر دو مقوله حقوق و هنر در کشور با حضور عالی ترین مقامات اجرایی، تقنینی و قضایی کشور برگزار شده و نوید بخش آینده‌ای روشن برای ارتقاء روز افزون حقوق مالکیت ادبی و هنری ایران زمین باشیم که جامعه سینمایی کشور جزئی از آن به شمار می‌رود.
شمقدری ادامه داد: در کنار دو واقعیت مذکور باید اضافه شود که حتی اگر بهترین و به روز ترین قانون داخلی برای حمایت از پدیدآورندگان آثار ادبی و هنری و سینمایی را دولت و مجلس شورای اسلامی به شکل قانون تصویب نماید نمی‌توان ادعا نمود سینماگرو پدیدآورنده یک اثر سینمایی ایرانی مشکلات حقوقی و قانونی خود را حل شده می‌یابد. امروز پدیدآورنده یک اثر سینمایی نیازمند آن است که اثرش هم در قلمرو ملی و هم در سایر کشورهای جهان مورد حمایت حقوقی و قانونی موثر قرار گیرد و این امر امکان‌پذیر نیست مگر اینکه ما نیز حقوق آثار سینمایی پدیدآورندگان خارجی را محترم شمرده ودر صدد این باشیم که با انعقاد قراردادهای دو جانبه، چندجانبه و الحاق به معاهدات و کنوانسیون‌های بین‌المللی حداقل آن دسته از کنوانسیون‌های بین‌المللی که حداقل حمایت‌های قانونی را از سینماگران و پدیدآورندگان ایرانی ارائه می‌نمایند گامی در جهت حمایت از حقوق صنعت سینمای ایران برداریم.
وی اظهار داشت: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی طی چند سال گذشته به ویژه پس از همایش‌های اول و دوم حقوق مالکیت ادبی و هنری به این مطالبه پدیدآورندگان علمی و ادبی و هنری لبیک گفته و اقداماتی را با استعانت از خداوند متعال ، حسن نیت و همکاری سایر دستگاه های اجرایی در دستور کار خود قرارداده است که به اختصار می‌توان به مهمترین آنها در ذیل اشاره نمود:
1- در بعد حمایت های داخلی لایحه جامع حمایت از حقوق مالکیت ادبی، هنری و حقوق مرتبط پس از سالها تلاش و تکمیل آن و حمایت موثر جامعه دانشگاهی و سایر دستگاه های اجرایی که مجال نامبردن همه آنها نیست به هیئت محترم دولت تقدیم نمود که طی حدود یک سال و نیم گذشته حسب اطلاع واصله قریب به یکصد جلسه کمیسیون فرعی و اصلی هیئت محترم دولت را به بررسی خود اختصاص داده است. جا دارد که اینجانب نیز از همه کسانی که برای بررسی و نهایی شدن این لایحه قانونی به هر طریقی سهمی داشته‌اند و زحمت کشیده‌اند به نمایندگی از جامعه سینمایی ایران تقدیر و تشکر بنمایم.
2- شمقدری ادامه داد: آنچه موجب فرهنگ سازی و ارتقاء جایگاه شایسته جامعه سینمایی و ادبی و هنری ایران و نیز احترام و ارج گذاردن به پدیدآورندگان این آثار است، این است که دانشگاه‌ها و موسسات آموزشی ما نیز به هر طریق ممکن تشویق و ترغیب به انجام پژوهش‌های حقوقی و تربیت نیروی انسانی برای جامعه حقوقی بخصوص برای حقوق مالکیت ادبی و هنری ایران شوند. از این رو خوشبختانه علاوه بر چند دانشگاهی که از چند سال پیش به امر جذب دانشجویان رشته حقوق مالکیت فکری اهتمام ورزیده‌اند؛ به تازگی اولین دوره مقطع کارشناسی ارشد حقوق مالکیت ادبی و هنری در دانشگاه امام رضا در خراسان رضوی راه‌اندازی شده است که این امر را به فال نیک گرفته و امید است سایر دانشکده های کشور بخصوص دانشکده‌های حقوق و هنر و معماری اقدام به راه‌اندازی دوره های تحصیلات تکمیلی رشته حقوق مالکیت ادبی و هنری بنمایند. همچنین مایه خرسندی است که هر سال در چنین همایشی مولفین برترین پایان‌نامه‌های دانشجویی مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری در رشته حقوق مالکیت ادبی و هنری معرفی و مورد تقدیر قرار می گیرند.
3- رئیس سازمان سینمایی گفت: در حوزه حمایت از پدیدآورندگان آثار سینمایی ایران در سایر کشورهای جهان به اختصار لازم می‌دانم اشاره کنم متعاقب برگزاری همایش‌های سالیانه اول و دوم حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط معاونت‌های ذی ربط وزارت متبوع من جمله سازمان سینمایی موضوع بررسی آثار و تبعات الحاق دولت ایران به کنوانسیون‌های برن و رم را که جزء کنوانسیون‌های پایه حقوق مالکیت ادبی، هنری و حقوق مرتبط است، در دستور کار جدی خود قرار داده و ضمن مشارکت در جلسات سازمان جهانی مالکیت فکری با کارشناسان و مدیران آن سازمان و نیز انتقال تجربیات سایر کشورهای اسلامی و در حال توسعه اقدام نماید. پس از جمع بندی کارشناسی‌ها و اخذ نظرات متخصصین داخلی و خارجی و نیز تجربیات سایر کشورهای هم سو از نظر سطح توسعه یافتگی در مجموع به این نتیجه رسیدیم که الحاق به این معاهدات موجب حمایت موثر از آثار سینمایی و سایر آثار ادبی و هنری و علمی در سایر کشورهای جهان خواهد شد. لذا همانگونه که استحضار دارند لایحه الحاق کشور به کنوانسیون‌های برن و رم توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به هیئت محترم دولت تقدیم شده و در حال بررسی در کمیسیون محترم لوایح دولت است.