او چمران خمینی بود/چمران معمایی حل نشده در تاریخ ایران
به گزارش خبرگزاری برنا از قزوین؛ یکی از این شخصیتهای تاثیرگذار در انقلاب اسلامی، شهید دکتر مصطفی چمران است که همواره از او به عنوان دانشمندی کم نظیر، فرماندهای شجاع، عارفی دلسوخته یاد میشود. هر چند که اینها نیز از ویژگیهای غیرقابل انکار دکتر چمران است، اما یکی از مهمترین مسائلی که در مورد ایشان مورد غفلت قرار گرفته است و کمتر به آن پرداخته شده، دیدگاههای سیاسی او است؛که عدم آگاهی از آن سبب میشود برخی از جریانهای سیاسی، ایشان را مصادره جناحی کنند.
مصطفی چمران در سال ۱۳۱۱ خورشیدی در تهران به دنیا آمد و پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی وارد دانشکده فنی دانشگاه تهران شد و در این دانشگاه به عنوان نفر ممتاز رشتهاش انتخاب شد و سپس با دریافت بورس تحصیلی به دانشگاه تگزاس امریکا رفت و توانست مدرک کارشناسی ارشد را کسب نماید. سپس برای اخذ درجه دکتری در رشته پلاسما فیزیک به دانشگاه برکلی ایالت کالیفرنیا، که یکی از مهمترین دانشگاههای جهان محسوب میشود، رفت و در آنجا نیز درخشید به گونهای که پایاننامه او مرجع بسیاری از مقالات علمی دانش روز در زمینه پلاسما فیزیک شد و پس از آن بسیار از مراکز مطالعاتی معتبر دنیا به وی پیشنهاد همکاری دادند.
مبارزات موفق چمران/ برای آزادی
اما دنیای مصطفی چمران با آنان متفاوت بود، وی به همراه تعدادی از دوستانش به مصر رفت و در کنار مبارزین فلسطینی آموزشهای چریکی دید و سپس با دعوت امام موسی صدر رهسپار لبنان شد و از آنجا روایت قصه عاشقی مصطفی با شیعیان لبنان آغاز شد؛ مصطفی چمران گامهایش را استوار برای سربلندی شیعیان لبنان برمیداشت و توانست به سرعت در میان جوانان لبنانی محبوبیت فراوانی دست یابد و پس از آن که انقلاب اسلامی ایران پیروز شد؛ شهید مصطفی چمران مقصدی دیگر برای ماموریت تاریخی خود یافت و در صدد کاهش شرایط بغرنج آشوبها در مناطق غربی کشور برآمد و در این ماموریت نیز سربلند بیرون آمد و ستاد جنگهای نامنظم را تشکیل داد و در جنگ تحمیلی با وجود تعداد کم نیرو به موفقیتهای شایان توجهی رسد و سرانجام در 31 خرداد 1360به آرزویش رسید.
مصادره چمران به نفع كدام جناح؟
چمران و نهضت آزادی شهید مصطفی چمران فعالیت سیاسی خود را در دوران نوجوانی خود با حضور در جلسات سخنرانی شهید مطهری و آیت الله طالقانی آغاز کرده بود و در دوران دانشجویی نیز با توجه به شرایط اختناق آن دوران کماکان به صورت محدود و زیرزمینی ادامه داد اما شاخصترین فعالیتهای سیاسی ایشان که در شرایط سیاسی ایران قابلیت رصد و اثرگذار داشت به حضور ایشان در آمریکا برمیگردد؛ شهید چمران با استفاده از شرایط محیطی مناسب با همکاری تعدادی از دانشجویان مسلمان برای اولین بار انجمن اسلامی دانشجویان آمریکا را پایهریزی کرد و از مؤسسین انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در کالیفرنیا بود؛ به دلیل این فعالیتها، بورس تحصیلی شاگرد ممتازی وی از سوی رژیم شاه قطع شد و این شرایط سبب آشنایی شهید چمران با دیگر گروههای مبارز در خارج از کشور فراهم شود و اعضای این گروهها با وجود تفاوت فکری و سیاسی با یکدیگر همکاری میکردند و دکتر چمران نیز به همکاری با اعضای گروه نهضت آزادی پرداخت که این دوستی و همکاری ایشان بارها دست آویز مصادرههای جناحی شده است به این نحو که ابراهیم یزدی دبیر کل گروهک نهضت آزادی گفته است: « ما اسنادی داریم که نشان میدهد دکتر چمران بعد از انقلاب به عنوان عضو شورای مرکزی نهضت آزادی صورت جلسات را امضا کرده. روزنامه میزان را مجموعهای به نام «محک» منتشر میکرد که دکتر چمران عضو هیات امنای آن بود....
هنگامی که نهضت آزادی در سال ۱۳۴۰ تشکیل شد ما ایران نبودیم، اما دکتر چمران، دکتر شریعتی، صادق قطبزاده، پرویز امین و من نهضت آزادی خارج از کشور را تاسیس کردیم. » برادر شهید چمران نیز به صراحت اعلام میکند که «شهید چمران با نهضت آزادیها دوستی داشت ولی امام برای او بالاتر از دوستی بود.» و با پیروزی انقلاب و بیشتر علنی شدن زاویهای که نهضت آزادی با تفکرات امام داشت، مسیر دوستی دکتر چمران نیز به تدریج از نهضت آزادی جدا شد و در این روند جدایی مخالفتهای علنی شهید چمران بسیار مهم است که به برخی از این مخالفتها اشاره میکنیم.
-در طول عمر کوتاه دولت موقت به کرّات تفاوت اساسی خط مشی این دولت با تفکرات خط امام نمایان شد به صورتی که طرح انحلال مجلس خبرگان، یکی از مصادیق این تفاوت بود که اعضای نهضت آزادی پس از به تصویب رسیدن اصل ولایت فقیه، خواهان آن بودند ؛ در نامهای که پس از مدتی از دفتر کار امیرانتظام، سخنگوی دولت و عامل اصلی طراحی این طرح بدست آمد، جزئیات چگونگی طراحی توطئه انحلال مجلس خبرگان ثبت شده است که مربوط به جلسهای است که امیرانتظام از عدهای از سیاسیون درباره این کار نظر خواهی و طلب همراهی نموده است. در بخشی از این نامه اسم دکتر چمران به عنوان یکی از افرادی که حاضر به امضاء این طرح نشده است، آمده است.
-تسخیر لانه جاسوسی آمریکا از مهمترین رخدادهای تاریخ انقلاب اسلامی است که صف بندی جریان خط امامی و دیگر جریانهای سیاسی را مشخص نمود؛ امام خمینی (ره) این رخداد را انقلاب دوم نام نهادند ولی برخی از جریانها مانند نهضت آزادی به مخالفت با این تسخیر پرداختند؛ دکتر کاویانی به عنوان رئیس دفتر دکتر چمران، در این زمینه میگوید: «ماجرا بدین ترتیب بود که بعد از سیزدهم آبان 1358 وقتی لانه جاسوسی آمریکا فتح شد، دولت موقت عکس العمل نشان داد و روز بعد جملگی اعلام استعفا کردند. خب ما در نخست وزیری مستقر بودیم و صبح روز چهاردهم آبان که در دفتر حاضر شدیم، دستور دولت موقت را دیدیم که گفته بودند همه افراد کارها را رها کنند و بروند، چون دولت استعفا داده است. دکتر آمد و ما خبر را به ایشان دادیم.
من امام را تنها نمیگذارم
دکتر گفت: "خب شما هم بساطتان را جمع کنید و بروید." ما شروع کردیم به جمع آوری وسایلمان و دفتر، دکتر هم رفت. حدود ساعت 4یا5 عصر بود که دکتر برگشت. من رفتم گزارش جمع آوری وسایل و دفتر را به دکتر بدهم که ایشان به بنده فرمود:" عزیز، نمیخواهد ادامه بدهید." من با تعجب پرسیدم: "چرا؟ همه در حال رفتن هستند." دکتر فرمود: " نه، شما وسایلتان را جمع نکنید، برگردید سرکارتان. ما نمیرویم."
پرسیدم: "موضوع چیست؟" دکتر جواب داد: "من امام را تنها نمیگذارم." میخواهم به آنهایی که میگویند دکتر در خط نهضت آزادی بود بفهمانم که دکتر در چنین دو راهی مشخصی که میتواند به خط نهضت آزادی یا خط امام برود، با قاطعیت و صلابت نهضت آزادی را نادیده میگیرد و کنار امام میماند و اعلام میکند من امام را تنها نمیگذارم.
همچنین در ادامه گفتند بنده به عنوان شاهد نزدیک ایشان اعلام میکنم که بارها ایشان را به جلسه مرکزی نهضت آزادی دعوت کردند و ایشان نرفت. بنده علت را میپرسیدم و دکتر میگفتند: "دوست ندارم بروم." روشن بود که دکتر در آن ایام گرایش به نهضت آزادی نداشت بلکه مخالف آن بود و دیدیم که در دوراهی انتخاب هم به آن ها پشت کرد...دکتر چمران جنگ با صدام را انتخاب کرد و گفت باید با او بجنگیم، در حالی که در کارنامه سیاسی نهضت آزادی گرایشات عکس این اندیشه وجود داشت و مدارا با صدام در تفکرشان بود.
-یکی از اختلافات عمده چمران و نهضت آزادی، پافشاری ایشان در برخورد قاطع با عوامل ضدانقلاب در کردستان بود، مسالهای که با سیاست دولت موقت همخوانی نداشت؛ نهضت آزادیها با مذاکرات بینتیجه فضا را برای جولان ضد انقلاب در کردستان فراهم نموده بود و این سبب شده بود که دکتر چمران بیش از همه از عملکرد دولت موقت و اعضای نهضت آزادی ناراضی باشد
شهید چمران معمای حل نشده تاریخ ایران
- یکی از نزدیکان شهید چمران بیان میدارد که «در آن زمان امام قم تشریف داشتند و دولت موقت پنجشنبهها برای گزارش به قم میرفت. نخست وزیر و تقریباً تمام وزرا میرفتند. دکتر چمران معمولاً بهانهای میآورد و نمیرفت. جمع بندی من این بود که این تکبر است که دکتر پیش امام نمیرود. گفتم: «چرا نمیروید؟» چشمانش یک نفوذ خاصی داشت. یک دفعه مچ دستم را گرفت به صورتی که من جا خوردم، به عکس امام که در اتاقش بود اشاره کرد و با یک تغیّری گفت: ببین عزیز، شما که شب میخوابید من با این عکس، گاه ساعتها عشقبازی میکنم. امام معشوق من است. گفتم: پس لازم است پیش امام بروید. گفت: نه، من حاضر نیستم همراه اینها ولو به دیدن معشوقم بروم».
آری شهید چمران چریک بود ولی از نسل چه گوآرا نبود، او کنشگر سیاسی بود ولی حامی سینه چاک نهضت آزادی نبود؛ او دانشمند، چریک، کنشگرسیاسی و عارف بود و همه این شاخصهها را در امام خمینی(ره)دید و او چمران خمینی(ره) بود.
