دیدار ایران و آمریکا در حاشیه مجمع/ روزهاى سرنوشت ساز در نیویورک

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری برنا، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز سه‌شنبه در نیویورک با استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، دیدار کرد. همزمان گزارش‌هایی از حضور جرد کوشنر، مشاور دونالد ترامپ، در این مذاکرات منتشر شد. منابع خارجی نیز از برگزاری دیداری حدود سه ساعته میان هیئت‌های دو کشور خبر داده‌اند.

این دیدار در حالی انجام شد که پیش از آن، گزارش‌هایی درباره تلاش برخی کشور‌های عربی برای میانجیگری میان تهران و واشنگتن و فراهم کردن زمینه دیداری در سطح بالاتر در حاشیه مجمع منتشر شده بود.

بر اساس گزارش رسانه‌های ایرانی، محور اصلی رایزنی عراقچی و ویتکاف، انتقال مواضع تهران درباره شرایط بازگشایی تنگه هرمز بود. یک مقام ارشد ایرانی نیز اعلام کرده است که ایران در صورت کاهش فشار نظامی آمریکا و رفع محاصره بنادر خود، می‌تواند تنگه هرمز را ظرف هفت روز بازگشایی کند. این پیشنهاد پیشتر از طریق میانجی‌ها به طرف آمریکایی منتقل شده بود.

گزارش‌های منتشرشده در ایران، رفع فوری محاصره دریایی، آزادسازی اموال مسدودشده ایران و پایان جنگ در جبهه‌های مختلف منطقه را از جمله شروط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز عنوان کرده‌اند. در مقابل، گزارش‌های رسانه‌ای از مسئله هرمز، کاهش تنش و امکان بازگشت به مذاکرات به عنوان محور‌های اصلی رایزنی‌ها یاد کرده‌اند.

اهمیت این دیدار از آن جهت است که پس از دوره‌ای از تشدید تنش، کانال گفت‌و‌گو میان تهران و واشنگتن بار دیگر در سطح نمایندگان دو طرف فعال شده است؛ هرچند هنوز توافق رسمی یا تصمیم نهایی درباره ادامه مذاکرات اعلام نشده است.

دونالد ترامپ نیز پس از این دیدار اعلام کرد که مقام‌های آمریکایی با هیئت ایرانی دیدار کرده‌اند و این نشست حدود سه ساعت به طول انجامیده است. او درباره روند گفت‌و‌گو‌ها اظهار کرد که فکر می‌کند توافقی میان دو طرف حاصل خواهد شد و مدعی شد که این رابطه در حال شکل‌گیری و پیشرفت است.

ترامپ همچنین در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل از احتمال دستیابی به توافق با ایران سخن گفت و مدعی شد که تهران و واشنگتن در نهایت مسئله موجود را حل خواهند کرد. او افزود که به اعتقادش، بلافاصله پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا امکان دستیابی به توافق وجود خواهد داشت و تأکید کرد که آمریکا و ایران به هر شکل ممکن این مسئله را حل خواهند کرد و واشنگتن نمی‌خواهد خطرات موجود برای آینده باقی بماند.

به این ترتیب، نیویورک در روز‌های برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل شاهد فعال شدن همزمان دو مسیر متفاوت در روابط تهران و واشنگتن است؛ از یک سو ادامه فشار‌ها و مواضع تند متقابل و از سوی دیگر، باز شدن دوباره کانال رایزنی مستقیم میان نمایندگان دو کشور. اکنون نتیجه این رایزنی‌ها و نحوه پاسخ واشنگتن به شروط تهران، به ویژه درباره تنگه هرمز، می‌تواند بر مسیر تحولات روز‌های آینده تأثیر بگذارد.

خوش بینى محتاطانه

در خصوص فضاى دیدار‌ها و رایزنى بین مقامات ایران و آمریکا نظر طهمورث غلامی، کارشناس مسائل آمریکا را جویا شدیم. غلامى معتقد است اگرچه برای قضاوت درباره نتایج این دیدار‌ها هنوز زود است، اما می‌توان با توجه به مجموعه‌ای از تحولات، نسبت به شکل‌گیری گفت‌و‌گو‌ها در روز‌های پیش رو خوش‌بین بود.

به گفته غلامی، نخستین عامل، تغییر در محاسبات راهبردی هر دو طرف است. جمهوری اسلامی ایران در شرایطی قرار گرفته که تحت تأثیر محاصره دریایی و هوایی و احتمال تشدید محدودیت‌ها در حوزه حمل‌ونقل ریلی، با وضعیت متفاوتی نسبت به ماه‌های فروردین، اردیبهشت و خرداد مواجه است. وى افزود که این شرایط، محاسبات تهران را دستخوش تغییر کرده است.

غلامى با اشاره به اینکه در مقابل، محاسبات آمریکا نیز تغییر کرده، توضیح داد: واشنگتن به این جمع‌بندی رسیده که صرفاً از طریق حملات هوایی نمی‌تواند جمهوری اسلامی ایران را به تغییر رفتار وادار کند. افزون بر این، تداوم طولانی‌مدت حضور و اسکورت نظامی کشتی‌ها در تنگه هرمز برای آمریکا با دشواری‌های جدی همراه است و مسائلی همچون افزایش قیمت بنزین و گازوئیل، پیامد‌های اقتصادی و تبعات ناشی از تداوم جنگ، از جمله عواملی هستند که بر محاسبات واشنگتن اثر گذاشته‌اند.

غلامی بر این اساس معتقد است تغییر در محاسبات دو طرف، تصمیم‌گیری در سطوح عالی نظام تصمیم‌گیری ایران و آمریکا را نیز تحت تأثیر قرار داده و زمینه‌ای ایجاد کرده است که هر دو طرف بیش از گذشته به گفت‌و‌گو و مذاکره تمایل نشان دهند.

وی دومین عامل مؤثر را نقش‌آفرینی کشور‌های میانجی و واسطه می‌داند و در این زمینه به کشور‌های عربی، پاکستان و ترکیه اشاره می‌کند. به گفته غلامى، هر یک از این کشور‌ها به دلایل متفاوت، از منافع مشخصی در برقراری صلح و کاهش تنش در روابط ایران و آمریکا برخوردارند و در طول این مدت نیز تلاش‌هایی را برای نزدیک کردن دیدگاه‌های دو طرف انجام داده‌اند.

کارشناس مسائل آمریکا همچنین با اشاره به دیدار دونالد ترامپ با سران کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس می‌گوید این کشور‌ها در جریان این دیدار، رئیس‌جمهور آمریکا را به تلاش برای دستیابی به توافق و تفاهم با ایران تشویق کرده‌اند. از این منظر، نقش این کشور‌ها را می‌توان عاملی محرک، تسهیل‌گر و زمینه‌ساز برای شکل‌گیری مذاکرات در روز‌های آینده دانست.

غلامى در نهایت احتمال ورود یک عامل سوم به این روند را نیز مطرح می‌کند و آن، نقش‌آفرینی چین است. به گفته او، اگر در ۲۴ تا ۴۸ ساعت آینده پکن نیز وارد این فرآیند شود و بتواند در مسیر دستیابی به برخی توافق‌ها یا ترتیبات مشخص میان طرفین نقش‌آفرینی کند، مجموعه این عوامل می‌تواند فضای مناسبی برای آغاز یا پیشبرد مذاکرات میان ایران و آمریکا فراهم کند.

انتهای پیام/